Phù Đổng: “Đánh thức” tiềm năng du lịch văn hóa - tâm linh

Tiềm năng, lợi thế sẵn có

Theo Ủy ban nhân dân (UBND) xã Phù Đổng, trên địa bàn xã Phù Đổng có nhiều tuyến giao thông huyết mạch đi qua, nhiều dự án đầu tư về hạ tầng giao thông trọng điểm, đô thị, dịch vụ, logistics được triển khai, như: Dự án đường kết nối sân bay Gia Bình, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh... tạo điều kiện thuận lợi để Phù Đổng phát triển kinh tế đa ngành, mở rộng không gian phát triển, đẩy mạnh liên kết vùng, thu hút đầu tư, tăng cường giao lưu kinh tế - văn hóa - xã hội.

Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu khẳng định vị trí, tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển du lịch của xã Phù Đổng.

Cùng với đó, Phù Đổng có kho tàng di sản văn hóa đồ sộ, với 101 di tích lịch sử, văn hóa và 4 di tích cách mạng kháng chiến, trong đó bao gồm 1 di tích xếp hạng cấp Quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng với 10 địa điểm, và 19 di tích xếp hạng cấp Quốc gia, 30 di tích xếp hạng cấp Thành phố và 25 lễ hội truyền thống, nổi tiếng nhất là lễ hội Gióng đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và lễ hội chùa Nành - Di sản Văn hoá phi vật thể Quốc gia.

Xã còn có khu sinh thái Phù Đổng Green Park với diện tích hơn 15,6ha, được thiết kế gần gũi thiên nhiên, không gian trong lành được bao phủ bởi hệ thống cây xanh chiếm 90%; có nhiều khu trải nghiệm gắn với câu chuyện Thánh Gióng, trò chơi dân gian, giáo dục kỹ năng sống, trải nghiệm làm nông nghiệp,... Khu sinh thái Phù Đổng Green Park được UBND thành phố công nhận sản phẩm OCOP 4 sao về lĩnh vực du lịch cộng đồng và điểm du lịch, được Sở Du lịch Hà Nội công nhận là cơ sở đạt chuẩn phục vụ khách du lịch.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang cho biết: “Trên cơ sở tiềm năng và lợi thế sẵn có, xã Phù Đổng đang từng bước xây dựng và khai thác các sản phẩm, chương trình du lịch với 4 loại hình: Du lịch văn hóa - tâm linh, tập trung phục vụ du khách tham quan, chiêm bái di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng, các lễ hội truyền thống; Du lịch học đường và giáo dục văn hoá lịch sử, phục vụ học sinh, sinh viên tìm hiểu truyền thống yêu nước qua hình tượng Thánh Gióng; Du lịch làng nghề - ẩm thực truyền thống, giúp du khách khám phá, trải nghiệm làng nghề thuốc nam thuốc bắc Ninh Giang, làng nghề cây cảnh hoa giấy Phù Đổng cùng đặc sản địa phương như sản phẩm từ sữa Phù Đổng, bánh đúc, cà muối...; Du lịch sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp”.

Các nhà khoa học, chuyên gia du lịch, doanh nghiệp lữ hành gợi mở giải pháp "đánh thức" tiềm năng du lịch của xã Phù Đổng.

Cũng theo lãnh đạo UBND xã Phù Đổng, mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng du lịch Phù Đổng còn gặp không ít khó khăn: Hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, hệ thống dịch vụ phụ trợ chưa đồng bộ; công tác quảng bá, xúc tiến du lịch chưa mạnh; còn thiếu các mô hình sản phẩm trải nghiệm, điểm lưu trú, hướng dẫn viên tại điểm; người dân chưa được đào tạo bài bản để tham gia vào hoạt động du lịch cộng đồng… Do đó, việc khai thác điểm du lịch Phù Đổng vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn và chưa tương xứng với tài nguyên văn hoá, du lịch mà địa phương đang có.

Để khắc phục những hạn chế đó, Phù Đổng đang xây dựng Đề án "Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử gắn với phát triển du lịch tạo nền tảng phát triển bền vững trên địa bàn xã Phù Đổng giai đoạn 2025-2030", với nhiều ý tưởng mới mẻ, hứa hẹn là những đột phá về phát triển du lịch cho địa phương, định vị thương hiệu, như: Nâng cấp, chỉnh trang cảnh quan toàn bộ khu di tích; đầu tư biển lắp đặt sơ đồ điểm du lịch gắn với thuyết minh giới thiệu điểm du lịch; xây dựng khu trưng bày trang phục của các nhân vật gắn với Hội Gióng như các ông Hiệu, cô Tướng, phường áo đỏ, áo đen... nhằm tăng trải nghiệm cho du khách.

Cùng với đó, xã tập trung nâng cấp hạ tầng phục vụ du lịch như xây dựng khu bãi đỗ xe trước sân đền Thượng, hạ đê Đá, nhà vệ sinh công cộng; đề xuất với thành phố cho phép xây dựng Công viên Tre rộng hơn 30ha gắn với Tứ bất tử trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam; kết nối khu di tích với các điểm đến trên địa bàn thành phố…

Đánh thức tiềm năng du lịch

Tại hội nghị nâng cao chất lượng dịch vụ và kết nối điểm đến du lịch của xã Phù Đổng với các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2025 do Sở Du lịch Hà Nội và UBND xã Phù Đổng phối hợp tổ chức mới đây, các nhà khoa học, chuyên gia du lịch và Đại diện các hiệp hội du lịch, doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn Thành phố đã trao đổi, gợi mở những giải pháp gợi giúp “đánh thức” tiềm năng du lịch của xã Phù Đổng.

Lễ hội Gióng đền Phù Đổng đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Khẳng định lợi thế khi ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng bản đồ số sẽ giúp phát triển tuor, tuyến du lịch trên địa bàn xã, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát huy giá trị Di sản văn hóa Nguyễn Đức Tăng cho rằng xã Phù Đổng cần xây dựng tour du lịch theo chuyên đề, có sự kết nối không gian các giá trị di tích lịch sử văn hóa của địa phương với khu du lịch trên địa bàn, giúp cho khách tham quan hiểu hơn về vùng không gian văn hóa thờ Thánh Gióng. Với giá trị của đền Gióng - Khu di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng, địa phương cần đẩy mạnh công nghiệp du lịch văn hóa, từ đó có sản phẩm văn hóa giá trị gắn với giới thiệu các sản phẩm đặc sản, tiêu biểu của địa phương.

Chủ tịch Liên chi hội Du lịch xanh Việt Nam Phùng Quang Thắng cũng cho rằng chuyển đổi số ngày nay đã thâm nhập sâu vào khâu thiết kế sản phẩm và xúc tiến du lịch, giúp nhận diện xu hướng du lịch, hành vi và sở thích của từng nhóm khách để định hướng xây dựng sản phẩm du lịch phù hợp: Du lịch sinh thái, du lịch xanh, du lịch cộng đồng hay du lịch di sản. Mỗi địa phương có một đặc trưng khác nhau, với Phù Đổng là địa phương có giá trị văn hóa lớn gắn với một trong "Tứ bất tử" của dân gian Việt Nam - Phù Đổng Thiên Vương Thánh Gióng, xã cần khai thác giá trị lễ hội quanh năm, liên kết không gian di sản: Không gian di sản phải được kết nối với các di sản thành phần, các làng nghề, các tuyến du lịch, tạo ra sản phẩm du lịch đặc thù, hấp dẫn quanh năm.

Nếu như xã Phù Đổng xây dựng được "phòng tương tác thực tế ảo", trong đó có đầy đủ thông tin, những câu truyện mang tính truyền thuyết về Thánh Gióng, giúp du khách khi đến tham quan, sẽ có cảm nhận như được ở trong không gian có Thánh Gióng, thậm chí có thể tương tác, tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của địa phương tại "phòng tương tác thực tế ảo" này. Đây chính là ý nghĩa của du lịch gắn với chuyển đổi số, công nghệ số, giúp đẩy mạnh phát triển du lịch Phù Đổng.

Phù Đổng được xem là "thủ phủ" của hoa giấy.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Văn Sáu, nguyên Trưởng khoa Văn hóa Du lịch Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho rằng: Định vị thương hiệu du lịch của Phù Đổng là điểm nhấn quan trọng, nhất là định vị bằng hình ảnh các điểm đến của di tích, để du khách cảm nhận, hiểu về ý nghĩa lịch sử của di tích. Cùng với đó, việc hiện thực hóa huyền thoại thông qua việc giới thiệu những địa điểm di tích đang có trên địa bàn xã Phù Đổng là điều cần thiết. Bên cạnh đó, việc đặt các băng rôn, bảng giới thiệu về di tích cần bố trí ở những khu vực hợp lý. Bản chất du lịch là kết nối, do đó, rất cần sự kết nối giữa xã Phù Đổng với cơ quan quản lý nhà nước cấp trên, với cac doanh nghiệp lữ hành để xây dựng tuor, tuyến du lịch. Một thành tố giúp thổi hồn cho du lịch, giải mã cho di sản văn hóa ở Phù Đổng là cần phải tạo nên bài thuyết minh thật hay, thật đúng với giá trị lịch sử, giúp du khách hiểu đúng, hiểu rõ về di tích, từ đó tạo nên giá trị cốt lõi của điểm đến.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Đặng Duy Trung Hiếu cho biết: Với góc nhìn của người trẻ về du lịch trên địa bàn, xây dựng kết nối điểm đến đối với các tuor, tuyến du lịch, không chỉ riêng trên địa bàn xã, mà liên kết với những địa danh, vùng khác, để sản phẩm du lịch đa dang hơn. Xã cần sớm kết nối các tuyến xe buýt xanh, xây dựng tour tuyến du lịch bằng xe đạp điện trên địa bàn, bởi điểm đến nơi đây với các điểm đến giúp du khách được trải nghiệm ở không gian xanh. Hình ảnh Thánh Gióng truyền rất nhiều động lực, năng lượng tới giới trẻ, do đó, xã cần đổi mới tổ chức chương trình, lễ hội, những liveshow, tạo nên những sản ph ẩm giới thiệu về di sản nhưng cách truyền tải nội dung mới mẻ hơn, trẻ hơn, từ đó giúp thổi hồn vào di sản, giúp du khách trải nghiệm và cảm nhận…

Các nhà khoa học, chuyên gia du lịch còn gợi mở cho xã Phù Đổng nhiều giải pháp thiét thực khác như: Cần đầu tư một cách bài bản để tạo nên những show diễn tái hiện sự tích Thánh Gióng mang nét riêng, hấp dẫn và luôn đổi mới; đầu tư các món ăn dân dã, đậm chất quê, giới thiệu đặc sản của địa phương cũng là một cách để níu chân du khách; khai thác lợi thế là "thủ phủ" hoa giấy, sắp đặt không gian hoa giấy trên một cung đường dài, đẹp, vừa giúp định vị thương hiệu hoa giấy của Phù Đổng, vừa tạo cảm giác yêu thích, luôn muốn được trở lại tuyến du lịch để "check in" ở Phù Đổng, tập trung phát triển dịch vụ homestay…