Phát triển làng nghề gắn với sản phẩm OCOP: Từ giá trị truyền thống đến thương hiệu toàn cầu

Lan tỏa giá trị hàng Việt từ hồn cốt làng nghề

Sáng 24/10, Báo Kinh tế và Đô thị chủ trì, phối hợp với Ban Chỉ đạo Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” thành phố Hà Nội tổ chức Toạ đàm với chủ đề “Phát triển làng nghề Hà Nội gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP”.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi - Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị nhấn mạnh, phát triển làng nghề Hà Nội gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP là nhiệm vụ vừa mang tính kinh tế, vừa mang giá trị văn hóa - xã hội sâu sắc.

PGS.TS Nguyễn Thành Lợi - Tổng Biên tập Báo Kinh tế & Đô thị phát biểu khai mạc.

“Trong thời đại hội nhập, thương hiệu chính là sức mạnh cạnh tranh. Mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là kết tinh của lao động sáng tạo, mà còn là sứ giả văn hóa của người Việt. Thông qua diễn đàn hôm nay, chúng tôi mong muốn cùng các cơ quan, doanh nghiệp, nghệ nhân trao đổi, hiến kế để lan tỏa giá trị hàng Việt, thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu mạnh cho sản phẩm làng nghề Thủ đô” - PGS.TS Nguyễn Thành Lợi chia sẻ.

Phát biểu tại tọa đàm, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh, cuộc vận động trong nhiều năm qua đã tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành vi tiêu dùng của xã hội, đồng thời khích lệ các doanh nghiệp, làng nghề đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng hàng hóa để chinh phục người tiêu dùng Việt.

“Hà Nội có truyền thống sản xuất thủ công mỹ nghệ lâu đời, là cái nôi của hàng trăm làng nghề trứ danh. Việc gắn phát triển làng nghề với chương trình OCOP là bước đi đúng đắn, vừa góp phần bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị hàng Việt trong nước và quốc tế” - ông Phạm Anh Tuấn khẳng định.

Chia sẻ tại toạ đàm, Trưởng phòng Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Hoàng Thị Hoà nhìn nhận, đánh giá Thành phố có tiềm năng rất lớn phát triển sản phẩm OCOP từ các làng nghề.

Hà Nội hiện có hơn 1.350 làng có nghề, trong đó hơn 300 làng nghề truyền thống, chiếm trên 60% tổng số làng nghề của cả nước. Từ gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, mây tre Phú Vinh đến khảm trai Chuyên Mỹ, sơn mài Hạ Thái… mỗi làng nghề đều mang trong mình một câu chuyện văn hóa, là kết tinh của bàn tay tài hoa, trí tuệ và tâm hồn người Việt.

Bà Hoàng Thị Hoà (áo trắng) chia sẻ tại toạ đàm.

Những sản phẩm này không chỉ là hàng hóa mà còn là “sứ giả văn hóa” góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới. Theo thống kê, sản phẩm thủ công mỹ nghệ của các làng nghề Hà Nội đã xuất khẩu sang 89 quốc gia và vùng lãnh thổ, với doanh thu hơn 24.000 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho hàng triệu lao động nông thôn.

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn hội nhập sâu rộng, nhiều làng nghề đang phải đối mặt với không ít thách thức: Sản xuất nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, thiếu đổi mới mẫu mã, chưa có chiến lược quảng bá bài bản. Chính vì vậy, việc gắn kết làng nghề với chương trình OCOP được xem là hướng đi hiệu quả và bền vững, đưa sản phẩm truyền thống bước sang tư duy “làm thương hiệu”, thay vì chỉ “làm nghề” như trước.

Chuyển từ tư duy “làm nghề” sang tư duy “làm thương hiệu”

Phát biểu tại Tọa đàm “Phát triển làng nghề Hà Nội gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP”, bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội, nhấn mạnh: “Muốn phát triển bền vững, làng nghề Hà Nội phải chuyển từ tư duy ‘làm nghề’ sang tư duy ‘làm thương hiệu". Mỗi sản phẩm không chỉ cần đẹp trong tay người thợ, mà phải đẹp trong mắt thế giới”.

Theo bà Vinh, để xây dựng thương hiệu cho sản phẩm OCOP, điều cốt lõi đầu tiên là chất lượng: Đó vừa là đạo đức nghề, vừa là giá trị cốt lõi của hàng Việt. Song song là việc đổi mới thiết kế, mẫu mã, kết hợp tinh hoa thủ công với xu hướng thẩm mỹ hiện đại để sản phẩm vừa mang hơi thở truyền thống, vừa phù hợp thị hiếu toàn cầu.

Thứ hai, mỗi sản phẩm cần có câu chuyện thương hiệu riêng. Người tiêu dùng hiện đại không chỉ mua sản phẩm, họ muốn “nghe” một câu chuyện về nguồn gốc, văn hóa, con người. Khi sản phẩm thủ công được kể bằng ngôn ngữ văn hóa, nó sẽ chạm tới cảm xúc, khơi dậy niềm tự hào và tạo nên giá trị bền vững.

Đại biểu tham quan, nghe giới thiệu về sản phẩm trưng bày tại sự kiện.

Cuối cùng, bà Vinh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gắn làng nghề với du lịch trải nghiệm, bởi du lịch chính là con đường ngắn nhất để lan tỏa thương hiệu. “Mỗi làng nghề phải trở thành một không gian văn hóa sống, tại đó du khách không chỉ ngắm nhìn sản phẩm mà còn được trải nghiệm, được chạm vào tinh hoa nghề Việt”, bà nói.

Một trong những ví dụ tiêu biểu cho hướng đi mới này là Đề án Bảo tàng sinh thái Làng cổ Bát Tràng. Mô hình này do Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội khởi xướng, được lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đánh giá cao và lựa chọn thí điểm.

Đề án hướng tới bảo tồn toàn diện di sản văn hóa làng gốm, đồng thời phát triển không gian “bảo tàng sống”, nơi nghệ nhân và cư dân địa phương trực tiếp thực hành, trình diễn và kể câu chuyện di sản của chính mình. Đây là mô hình kết hợp giữa bảo tồn - kinh tế - du lịch - giáo dục, gắn với tiêu chí xanh - sạch - tuần hoàn, sử dụng năng lượng tái tạo, xử lý nước thải và khói lò, tận dụng phế phẩm gốm cho cảnh quan.

Theo bà Hà Thị Vinh, mô hình Bát Tràng sẽ là “hạt nhân” để nhân rộng ra các làng nghề Thủ đô, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, sáng tạo và hội nhập quốc tế. “Bản sắc Thủ đô không nằm ở những gì xa xôi, mà ở chính từng sản phẩm được làm ra bằng đôi tay, trái tim và niềm tự hào của người thợ Hà Nội”, bà khẳng định.

Từ những làng nghề truyền thống của Thủ đô, hàng Việt đang dần chinh phục người tiêu dùng trong nước và quốc tế không chỉ bằng chất lượng, mà còn bằng câu chuyện văn hóa và tinh thần sáng tạo không ngừng. Đó chính là con đường để Hà Nội nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định vị thế hàng Việt và góp phần xây dựng nền kinh tế tự cường, bền vững, mang đậm bản sắc Việt trong kỷ nguyên toàn cầu hóa.