Hướng đến hiện đại hóa công nghệ quan trắc khí tượng thủy văn

(LĐTĐ) Nằm trong nhóm 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất từ biến đổi khí hậu toàn cầu, những năm qua, tại Việt Nam, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, dông lốc, hạn hán, xâm nhập mặn... xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều. Điều này đòi hỏi công tác dự báo khí tượng thủy văn cần phải được nâng cao hơn nữa, đáp ứng yêu cầu đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân và phát triển đất nước.
Tọa đàm “Giám sát đại dương – Dự báo cảnh báo thiên tai phục vụ sinh kế biển” Ngành Khí tượng Thủy văn Việt Nam kỉ niệm 75 năm ngày truyền thống

Thiên tai diễn biến phức tạp, khó lường

Theo tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) trong vòng 20 năm qua, trên toàn thế giới, ước tính các loại thiên tai đã tăng lên khoảng 75%, làm thiệt mạng hơn 1 triệu người và ảnh hưởng đến hơn 4 tỷ dân, gây thiệt hại kinh tế gần 3 nghìn tỷ USD.

Còn tại Việt Nam, thống kế của Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống thiên tai cho thấy, chỉ tính riêng trong 20 năm trở lại đây, các loại thiên tai như bão, lũ, lở đất… đã khiến hơn 13.000 người thiệt mạng, thiệt hại tài sản trên 6,4 tỷ USD, khoảng 60% diện tích đất và hơn 70% dân số đứng trước rủi ro hứng chịu thảm họa từ thiên tai.

Đáng chú ý, thiên tai năm 2020 được đánh giá là có nhiều yếu tố bất thường, thậm chí là dị thường, khó lường. Đầu năm là hình thái thời tiết chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, nhưng cuối năm lại chịu tác động của hiện tượng La Nina. Hệ quả là nắng nóng gay gắt ngay từ đầu năm, còn bão và mưa lớn dồn dập vào cuối năm. Đặc biệt, suốt nửa tháng 10/2020, gần như ngày nào ở miền Trung cũng xuất hiện mưa to đến rất to với lượng mưa vượt so mức trung bình từ 100 200%, thậm chí nhiều nơi vượt tới 300- 400%.

Thống kê của của Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống thiên tai, trong năm 2020, ở nước ta đã xảy ra 16 loại hình thiên tai, cụ thể: 13 cơn bão trên Biển Đông; 264 trận dông, lốc, mưa lớn trên 49 tỉnh, thành phố; 120 trận lũ, lũ quét, sạt lở đất; đặc biệt là đợt mưa lũ lớn lịch sử từ ngày 6 đến 22/10/2020 tại khu vực Trung bộ; 86 trận động đất; hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng, sạt lở bờ sông, bờ biển, sụt lún đê biển tại Đồng bằng sông Cửu Long…

Chiến lược phát triển ngành khí tượng thủy văn
Mưa bão, thiên tai ngày càng xuất hiện nhiều, và ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống của con người và tác động đến hệ sinh thái. (Ảnh: KTTVQG)

Thiên tai khốc liệt, cực đoan, bất thường, tình trạng “bão chồng bão, lũ chồng lũ” đã làm 288 người chết, 65 người mất tích và 876 người bị thương; 3.424 nhà sập, 333.050 nhà bị hư hại, tốc mái, di dời khẩn cấp; 509.793 lượt nhà bị ngập. Ngoài ra, các loại hình thiên tai cũng làm thiệt hại 196.887 ha lúa và hoa màu; 4,11 triệu con gia cầm chết, cuốn trôi; hàng nghìn mét đê kè, kênh mương, bờ sông, bờ biển, đường giao thông bị sạt lở, hư hỏng. Ước tính tổng thiệt hại về kinh tế lên đến khoảng gần 40.000 tỷ đồng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ như hiện nay, thì những vấn đề của thời tiết, mưa bão, thiên tai ngày càng xuất hiện nhiều, và ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống của con người và tác động đến hệ sinh thái trên toàn thế giới.

Đặc biệt, với Việt Nam, một quốc gia mà ngành nông nghiệp đóng vai trò chủ đạo, thì nhu cầu về thông tin thời tiết, về sự thay đổi mùa, càng cần thiết hơn bao giờ hết. Để hạn chế những tác động này, các quốc gia trên thế giới và Việt Nam đã không ngừng đầu tư khoa học công nghệ, nghiên cứu các lĩnh vực khí tượng thủy văn, thời tiết.

Theo ông Trần Hồng Thái, Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng thủy văn Quốc gia, khách quan nhìn nhận, chất lượng dự báo của nước ta đã từng bước nâng lên và dần tiệm cận với các nước phát triển. Ngành Khí tượng thủy văn của Việt Nam đang tiếp cận các công nghệ tiên tiến trên thế giới, đã và đang xây dựng mạng lưới ra đa, cảnh báo dông sét, tăng dầy mạng lưới quan trắc và tỷ lệ các trạm tự động, các mô hình dự báo tổ hợp… là những công nghệ giúp dự báo tốt hơn.

Chiến lược phát triển ngành khí tượng thủy văn
Ngành Khí tượng thủy văn của Việt Nam đang tiệm cận các công nghệ tiên tiến trên thế giới. Ảnh: Thanh Tùng

"Tuy nhiên, khó khăn hiện nay, đó là mạng lưới quan trắc còn thưa, chỉ đạt mật độ 20-30 % mật độ so với khu vực, khoảng 50% trạm tự động, còn nhiều trạm đo thủ công. Nguồn lực đầu tư cho mạng lưới quan trắc, truyền tin, dự báo còn hạn chế. Bên cạnh đó, cần tăng cường nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường các bản tin dự báo, cảnh báo lũ quét và sạt lở đất, chi tiết hóa các dự báo điểm… Đây là hành động cần sự chung tay của các Bộ ngành, địa phương để làm sao đưa ra các bản tin gần thực tế, dễ sử dụng hơn", ông Trần Hồng Thái thông tin.

Hiện đại hóa năng lực dự báo

Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành vừa ký Quyết định số 1970/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển ngành Khí tượng thủy văn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, mục tiêu chung đến năm 2030 phát triển ngành Khí tượng thủy văn của Việt Nam đạt trình độ khoa học công nghệ tiên tiến của khu vực châu Á; đủ năng lực cung cấp thông tin, dữ liệu khí tượng thủy văn đầy đủ, tin cậy, kịp thời đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia; hình thành và phát triển được thị trường dịch vụ, công nghệ khí tượng thủy văn phục vụ đa mục tiêu, đa lĩnh vực. Đến năm 2045 phát triển ngành Khí tượng thủy văn của Việt Nam có trình độ, năng lực tương đương các nước phát triển trên thế giới.

Chiến lược phát triển ngành khí tượng thủy văn
Trạm khí tượng Hòn Ngư. Ảnh: Nam Nguyễn

Chiến lược đặt ra mục tiêu đến năm 2030 tự động hóa đạt trên 95% đối với các trạm khí tượng, trạm đo mực nước, đo mưa, đo gió trên cao; phát triển, hoàn thiện mạng lưới trạm khí tượng thủy văn phục vụ nhu cầu của bộ, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân trong các lĩnh vực có liên quan; 100% công trình phải quan trắc khí tượng thủy văn được thực hiện quan trắc và cung cấp thông tin, dữ liệu khí tượng thủy văn theo quy định của pháp luật.

Về dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, Chiến lược phấn đấu dự báo khí tượng thuỷ văn hàng ngày trong điều kiện bình thường có độ tin cậy đạt 80-85%. Dự báo đủ độ tin cậy quỹ đạo và cường độ áp thấp nhiệt đới trước 2-3 ngày; tăng thời hạn cảnh báo quỹ đạo và cường độ bão trước 3-5 ngày.

Dự báo, cảnh báo lũ đủ độ tin cậy cho các hệ thống sông lớn ở Bắc Bộ trước 2-3 ngày, ở Trung Bộ trước 1-2 ngày, ở Nam Bộ trước 10 ngày; tăng chất lượng dự báo định lượng mưa lớn trước 2-3 ngày lên thêm 5-10% so với năm 2020; cảnh báo đủ độ tin cậy lũ quét, sạt lở đất trước 6-24 giờ; tăng thời hạn dự báo thời tiết đến 10 ngày, cảnh báo xu thế diễn biến một số hiện tượng khí tượng thủy văn nguy hiểm đến 1 tháng, cảnh báo hiện tượng ENSO và tác động đến Việt Nam, hạn hán, xâm nhập mặn từ 3 tháng đến 1 năm.

Đồng thời, cung cấp 100% thông tin phân vùng thiên tai, rủi ro thiên tai, giám sát biến đổi khí hậu, tài nguyên khí hậu, tài nguyên nước phục vụ việc xây dựng, thực hiện các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự án trọng điểm của quốc gia.

Chiến lược phát triển ngành khí tượng thủy văn
Dự kiến đến năm 2030 tự động hóa đạt trên 95% đối với các trạm khí tượng. Ảnh: KTTVQG

Giải pháp mà Chiến lược đưa ra là hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách, tăng cường quản lý Nhà nước về khí tượng thủy văn; hiện đại hóa hệ thống quan trắc, thông tin, nâng cao năng lực công nghệ dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn; đẩy mạnh xã hội hoá, thương mại hóa, xây dựng và hình thành thị trường dịch vụ, công nghệ khí tượng thủy văn; phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường họp tác quốc tế khí tượng thủy văn…

Chia sẻ về những mục tiêu được ngành đặt ra trong chặng đường tiếp theo, ông Trần Hồng Thái cho biết với vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, đặc biệt là trong công tác phòng, tránh và giảm nhẹ thiên tai, đầu tư cho ngành Khí tượng thủy văn cần đi trước một bước để cung cấp kịp thời, chính xác thông tin và luận cứ khoa học về khí tượng thủy văn cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Trong giai đoạn sắp tới, ngành sẽ tập trung các nguồn lực để phát triển đồng bộ theo hướng hiện đại hoá và tự động hóa, nâng cao năng lực quản lý Nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật khí tượng thủy văn trong phạm vi cả nước, nâng cao năng lực quan trắc, dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, trọng tâm là dự báo, cảnh báo các thiên tai liên quan đến bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất… đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, phục vụ phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai.

Minh Phương

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

10/63 tỉnh, thành có nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm vượt quy chuẩn

10/63 tỉnh, thành có nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm vượt quy chuẩn

(LĐTĐ) Sáng nay (1/12), Trung tâm sống và học tập vì môi trường và cộng đồng, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với ...
Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất F0 được chọn bác sĩ tư nhân điều trị tại nhà

Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất F0 được chọn bác sĩ tư nhân điều trị tại nhà

(LĐTĐ) Theo Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh, nếu được huy động, lực lượng y tế tư nhân sẽ giúp giảm tải cho y tế cơ sở và tăng ...
Bí thư Thành ủy Hà Nội: Đề cao vai trò, trách nhiệm và sự gương mẫu của người đứng đầu

Bí thư Thành ủy Hà Nội: Đề cao vai trò, trách nhiệm và sự gương mẫu của người đứng đầu

(LĐTĐ) Phát biểu kết luận Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội, sáng 1/12, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà ...
Tăng cường thanh, kiểm tra, tránh tình trạng “lách luật” để vi phạm

Tăng cường thanh, kiểm tra, tránh tình trạng “lách luật” để vi phạm

(LĐTĐ) Thời gian gần đây, việc nhiều bác sĩ, cán bộ lãnh đạo ngành Y tế bị vướng lao lý liên quan đến công tác đấu thầu, mua sắm thuốc, vật ...
Thành phố Hồ Chí Minh cho học sinh các lớp 1, 9, 12 học trực tiếp từ ngày 13/12

Thành phố Hồ Chí Minh cho học sinh các lớp 1, 9, 12 học trực tiếp từ ngày 13/12

(LĐTĐ) Ngày 1/12, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh (UBND TP.HCM) đưa ra kế hoạch tổ chức dạy học trực tiếp tại các cơ sở giáo dục trên ...
Công đoàn Sở Tư pháp tham gia hiến máu tình nguyện

Công đoàn Sở Tư pháp tham gia hiến máu tình nguyện

(LĐTĐ) Hưởng ứng phát động của Công đoàn viên chức thành phố Hà Nội, sáng 1/12, nhiều đoàn viên Công đoàn Sở Tư pháp thành phố Hà Nội đã tham gia ...
Nên sử dụng Đỗ Hùng Dũng ở trận đấu nào tại AFF Cup 2020?

Nên sử dụng Đỗ Hùng Dũng ở trận đấu nào tại AFF Cup 2020?

(LĐTĐ) Sự có mặt của Đỗ Hùng Dũng có thể giúp tuyển Việt Nam giải quyết được vấn đề ở tuyến giữa, thế nhưng nếu nóng vội thì có thể khiến ...

Tin khác

10/63 tỉnh, thành có nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm vượt quy chuẩn

10/63 tỉnh, thành có nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm vượt quy chuẩn

(LĐTĐ) Sáng nay (1/12), Trung tâm sống và học tập vì môi trường và cộng đồng, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Mạng lưới không khí sạch Việt Nam tổ chức Hội thảo “Hiện trạng bụi PM2.5 ở Việt Nam giai đoạn 2019-2020 và ứng dụng dữ liệu vệ tinh trong giám sát ô nhiễm và nghiên cứu”.
Mưa lũ làm 10 người chết và mất tích, gần 60.000 ngôi nhà bị ngập

Mưa lũ làm 10 người chết và mất tích, gần 60.000 ngôi nhà bị ngập

Liên tiếp nhiều ngày mưa lớn, gây ngập lụt diện rộng tại các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa...
Người dân bức xúc về hoạt động của trạm trộn bê tông ở xã Đông Xuân, Quốc Oai

Người dân bức xúc về hoạt động của trạm trộn bê tông ở xã Đông Xuân, Quốc Oai

(LĐTĐ) Theo phản ánh của người dân thôn 4 Gò Chói, xã Tiến Xuân, huyện Thạch Thất, Hà Nội, thời gian qua, hoạt động tại khu vực mỏ đá và 2 trạm trộn bê tông thuộc địa bàn xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai (nằm sát xã Tiến Xuân, huyện Thạch Thất) hoạt động ảnh hưởng đến cuộc sống của các hộ dân.
Đẩy nhanh tiến độ các dự án điện từ rác

Đẩy nhanh tiến độ các dự án điện từ rác

(LĐTĐ) Là một trong hai đô thị lớn nhất cả nước với khoảng 8 triệu dân, Hà Nội có lượng rác thải sinh hoạt hàng ngày rất lớn. Tuy nhiên, do xử lý rác chủ yếu bằng phương pháp chôn lấp, nên các bãi chôn lấp rác và nước rỉ rác của Thành phố thường xuyên trong tình trạng quá tải.
Hướng đến hiện đại hóa công nghệ quan trắc khí tượng thủy văn

Hướng đến hiện đại hóa công nghệ quan trắc khí tượng thủy văn

(LĐTĐ) Nằm trong nhóm 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất từ biến đổi khí hậu toàn cầu, những năm qua, tại Việt Nam, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ, dông lốc, hạn hán, xâm nhập mặn... xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều. Điều này đòi hỏi công tác dự báo khí tượng thủy văn cần phải được nâng cao hơn nữa, đáp ứng yêu cầu đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân và phát triển đất nước.
Cần nhiều giải pháp hỗ trợ người dân

Cần nhiều giải pháp hỗ trợ người dân

(LĐTĐ) Được đánh giá là một chương trình hay, góp phần giải quyết ô nhiễm không khí tại Thủ đô và nhiều đô thị lớn, thế nhưng sau hơn 1 tuần triển khai, người dân vẫn tỏ ra không mấy mặn mà với việc thu xe máy cũ đổi xe máy mới. Theo các chuyên gia, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên chính là điều kiện đổi xe khá khắt khe và mức hỗ trợ kém hấp dẫn.
Bắc bộ đón đợt không khí lạnh có cường độ mạnh nhất kể từ đầu mùa Đông

Bắc bộ đón đợt không khí lạnh có cường độ mạnh nhất kể từ đầu mùa Đông

(LĐTĐ) Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia thông tin, bộ phận không khí lạnh mạnh ở phía Bắc dự báo khoảng tối và đêm nay (21/11) sẽ ảnh hưởng đến các tỉnh vùng núi Bắc bộ, từ sáng sớm ngày 22/11 ảnh hưởng đến các nơi khác ở Bắc bộ, sau đó ảnh hưởng đến Bắc và Trung Trung bộ.
Khổ vì xử lý rác “quá khổ”

Khổ vì xử lý rác “quá khổ”

(LĐTĐ) Cứ đến dịp cuối năm, không khó để bắt gặp tình trạng các loại rác cồng kềnh (hay còn gọi là rác “quá khổ”) như bàn ghế, giường, tủ, thạch cao, gỗ, nhựa… được tập kết vô tội vạ trên vỉa hè, gốc cây, cột điện trên nhiều tuyến phố Hà Nội. Điều này tạo nên những chướng ngại vật, ảnh hưởng đến giao thông, gây ô nhiễm môi trường, làm mất mỹ quan đô thị và khó khăn cho công tác dọn dẹp vệ sinh môi trường.
Thí điểm đo khí thải mô tô, xe máy: Vì môi trường trong sạch, bền vững

Thí điểm đo khí thải mô tô, xe máy: Vì môi trường trong sạch, bền vững

(LĐTĐ) Sau một thời gian dài chuẩn bị, những ngày qua, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội và Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) đã bắt đầu triển khai chương trình “Thí điểm đo kiểm khí thải xe mô tô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn Thủ đô”. Đây chính là cơ sở khoa học hỗ trợ việc xây dựng và thực thi các chính sách về giao thông bền vững và bảo vệ môi trường trên địa bàn Thủ đô.
Hà Nội sẽ nâng công suất Khu liên hiệp xử lý chất thải Nam Sơn

Hà Nội sẽ nâng công suất Khu liên hiệp xử lý chất thải Nam Sơn

(LĐTĐ) Trước áp lực quá tải tại bãi rác Nam Sơn, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành 2 Quyết định về việc công bố tình huống khẩn cấp xây dựng trong công tác vận hành Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn và ban hành Lệnh khẩn cấp xây dựng các công trình nâng công suất tiếp nhận của bãi rác Nam Sơn.
Xem thêm
Phiên bản di động