Đổi mới công nghệ - Nâng tầm công nghiệp hỗ trợ Việt Nam

Mở rộng chuỗi cung ứng, khẳng định năng lực nội địa

Những năm qua, Chính phủ và Bộ Công Thương đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng sản xuất thông minh và phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao. Song song, nhiều chương trình hợp tác giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp được triển khai, nhằm thúc đẩy nội địa hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới nền công nghiệp xanh, bền vững.

Toàn cảnh toạ đàm "Gia tăng hàm lượng công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm công nghiệp hỗ trợ" được tổ chức ngày 11/11/2025. (Ảnh: Nghiêm Lan)

Chia sẻ tại tọa đàm "Gia tăng hàm lượng công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm công nghiệp hỗ trợ”, ông Chu Việt Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp (Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương), cả nước hiện có gần 7.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, tập trung ở năm lĩnh vực chính: Cơ khí, ô tô, điện - điện tử, dệt may và công nghệ cao. Trong đó, khoảng 300 doanh nghiệp Việt Nam đã đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI lớn như Samsung, Toyota, Honda, LG… Trong khi đó, một số doanh nghiệp trong nước đã làm chủ quy trình sản xuất linh kiện kỹ thuật cao như khuôn mẫu, chi tiết nhựa và kim loại chính xác, những hạng mục đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe về kỹ thuật và chất lượng.

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội chia sẻ, Thủ đô đã cơ bản đạt mục tiêu phát triển 1.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, trong đó khoảng 35% đạt tiêu chuẩn quốc tế. “Hà Nội xác định ưu tiên các ngành có lợi thế cạnh tranh, hình thành cụm liên kết gắn chặt với chuỗi sản xuất toàn cầu để khẳng định vị thế đầu tàu công nghiệp”, ông Nguyễn Vân nhấn mạnh.

Tuy nhiên, tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành vẫn ở mức thấp, mới đạt 30 - 40%, chưa đạt mục tiêu 50 - 60% theo định hướng của Chính phủ. Hạn chế lớn nhất vẫn là năng lực công nghệ, chi phí sản xuất cao, năng lực nghiên cứu, phát triển (R&D) còn yếu, trong khi yêu cầu từ các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khắt khe. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp vẫn dừng ở mức gia công đơn giản, giá trị thấp, chưa đủ năng lực sản xuất linh kiện có hàm lượng kỹ thuật cao - yếu tố cốt lõi để tham gia sâu và bền vững vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Công nghệ - Động lực bứt phá năng lực cạnh tranh

Theo ông Cao Văn Hùng, Giám đốc Phát triển thị trường quốc tế, Công ty CP Cơ khí chính xác Smart Việt Nam, muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp phải xác định rõ hướng đầu tư và chiến lược công nghệ dài hạn. “Ba yếu tố tạo nên sức cạnh tranh là đầu tư theo chiều sâu, chuẩn hóa quy trình sản xuất và xây dựng văn hóa chất lượng trong từng khâu vận hành. Gia tăng hàm lượng công nghệ là con đường duy nhất giúp sản phẩm có giá trị gia tăng và tạo rào cản thị trường,” ông Hùng khẳng định.

Công nghệ, đồng lực bứt phá năng lực cạnh tranh cho các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.

Ông Hùng cũng cho biết, trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, nếu chỉ dựa vào lợi thế gia công giá rẻ, doanh nghiệp Việt khó phát triển bền vững. Làm chủ công nghệ giúp doanh nghiệp vươn lên thành nhà cung cấp cấp 1, cấp 2, trực tiếp làm việc với các tập đoàn lớn, chủ động định hướng đầu tư và mở rộng sang các lĩnh vực có giá trị cao như y tế, hàng không, qua đó khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Vân cho biết Hà Nội đang triển khai nhiều chương trình nâng cao năng lực sản xuất và xúc tiến thương mại cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Hằng năm, Thành phố tổ chức triển lãm công nghiệp hỗ trợ thu hút hàng trăm doanh nghiệp FDI, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp nội địa tham gia trưng bày, kết nối và ký kết hợp đồng B2B. Song song, Thành phố đẩy mạnh hợp tác quốc tế, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ tiên tiến, tham quan học hỏi ở nước ngoài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đáng chú ý, Hà Nội đang mở rộng hợp tác với Tập đoàn ABE (Pháp), Hiệp hội Công nghiệp Kobe (Nhật Bản) và Tập đoàn N&G, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng của Boeing, Airbus, góp phần khẳng định vị thế đầu tàu công nghiệp hỗ trợ của Thủ đô.

Ở tầm quốc gia, ông Chu Việt Cường (Bộ Công Thương), cho biết Bộ Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Từ năm 2016, Bộ đã xây dựng Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, tập trung tư vấn cải tiến sản xuất, đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và thử nghiệm sản phẩm mới.

Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp (IDC) cùng mạng lưới vệ tinh địa phương được đầu tư hiện đại, trở thành “bà đỡ kỹ thuật” giúp doanh nghiệp kiểm nghiệm, tiêu chuẩn hóa sản phẩm, đồng thời phối hợp cùng các tập đoàn lớn như Toyota, Samsung để kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu. Riêng năm 2025, Bộ dự kiến mở rộng chương trình “Smart Factory” cho 10 doanh nghiệp ở cả hai miền, nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa và năng lực công nghiệp quốc gia.

Để khắc phục “điểm nghẽn” công nghệ, các chuyên gia nhận định, doanh nghiệp cần đổi mới tư duy quản trị, tăng đầu tư vào R&D, chuyển đổi số và tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất. Nhà nước tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi về tín dụng, thuế và đất đai, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.