Kịch bản đột phá cho nền kinh tế giai đoạn 2026 - 2030

Các động lực mới cần phát huy

Tuy vậy, các chuyên gia kinh tế cho rằng, bối cảnh kinh tế thế giới ngày càng bất thường và bất ổn đặt ra yêu cầu cấp thiết với kinh tế Việt Nam trong năm 2026. Đó là đảm bảo tăng trưởng cao và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Yêu cầu này đòi hỏi Việt Nam cần có cách tiếp cận mềm dẻo, linh hoạt, đặt mục tiêu tăng trưởng trong mối quan hệ hài hòa với ổn định vĩ mô.

Tại “Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026, triển vọng 2026”, nhìn nhận về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Trần Du Lịch nhấn mạnh: Việt Nam không xa lạ với việc giải bài toán “kép”: tăng trưởng nhưng không đánh đổi bằng bất ổn vĩ mô. Vấn đề cốt lõi nằm ở sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ nhằm bảo đảm các dòng tiền được kích hoạt và phân bổ hiệu quả nhất.

Nhấn mạnh đến yêu cầu kích hoạt động lực mới, chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch cho rằng, đây là cơ sở cho tăng trưởng cao trong thời gian tới. Phân tích cụ thể hơn, theo chuyên gia kinh tế, các động lực tăng trưởng cũ đang dần tới ngưỡng.

(Ảnh minh hoạ: BT)

Về xuất khẩu, dù con số kim ngạch năm nay rất ấn tượng nhưng vẫn còn vấn đề mang tính cấu trúc kéo dài nhiều năm là tỉ lệ nội địa hóa trong các sản phẩm xuất khẩu chưa cao. Do đó, giá trị gia tăng thực sự mà nền kinh tế giữ lại chưa tương xứng với quy mô kim ngạch. Tương tự như vậy là yêu cầu đặt ra với đầu tư công là khả năng lan tỏa mạnh mẽ và hiệu quả hơn trong nền kinh tế.

Trên cơ sở nhận diện thách thức có thể tác động đến tăng trưởng, chuyên gia kinh tế cho rằng, cần đẩy nhanh làm mới các động lực cũ, đồng thời kích hoạt động lực tăng trưởng mới với hai yếu tố then chốt. Đó là đổi mới khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, lấy kinh tế số làm nền tảng và cải cách thể chế theo hướng tăng cường cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả.

Những động lực trên, theo các chuyên gia đã được định hướng chỉ đạo tại các Nghị quyết chiến lược được Bộ Chính trị ban hành và được cụ thể hoá trong nhiều luật sửa đổi, các văn bản hướng dẫn. Năm 2026 là thời điểm tổ chức thực hiện và đây là yếu tố quyết định.

Tiến sĩ Cấn Văn Lực - Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng đề cập, trong thời điểm nền kinh tế bước sang năm 2026 với mục tiêu tăng trưởng cao, nhất là trong bối cảnh thuận lợi và thách thức đan xen. Theo đó, cần xác định chính sách tài khóa là trụ cột chủ lực, chính sách tiền tệ đóng vai trò hỗ trợ, kiểm soát lạm phát trong giới hạn cho phép. Trọng tâm là kích cầu đầu tư và tiêu dùng, giữ vững “mặt trận” xuất khẩu truyền thống, đồng thời khai thác hiệu quả hơn các động lực tăng trưởng mới gắn với đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao nội lực, tăng tính tự chủ, tự lực và tự cường.

Theo ông Cấn Văn Lực, cần quyết tâm và kiên định triển khai thành công các nghị quyết, chính sách chiến lược, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, đồng thời kịp thời tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Kịch bản kinh tế cho giai đoạn 2026 - 2030

Tại “Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025, triển vọng 2026”, nhìn lại bức tranh kinh tế vĩ mô năm 2025, Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhận định, Việt Nam đã chủ động và vững vàng vượt qua những "cơn gió ngược" từ bối cảnh quốc tế phức tạp để đạt được những con số ấn tượng. Theo nhận định của Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, tăng trưởng kinh tế năm 2025 dự kiến đạt trưởng 8,01% đưa Việt Nam trở thành quốc gia có mức tăng trưởng cao nhất khu vực và thuộc nhóm dẫn đầu thế giới.

Động lực chính cho sự bứt phá này đến từ sự phục hồi đồng đều giữa các khu vực. Nông nghiệp dù chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai vẫn giữ vai trò trụ đỡ với mức tăng trưởng tích cực gần 3,92%. Trong khi đó, khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo đã lấy lại đà tăng trưởng ngoạn mục ở mức 9,7%, khẳng định vai trò dẫn dắt nền kinh tế.

Bên cạnh đó, xuất nhập khẩu đạt kỷ lục, gần 900 tỷ USD, thuộc nhóm 20 quốc gia dẫn đầu thế giới. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu, nhập khẩu đều ở mức cao dù chịu ảnh hưởng bất lợi từ căng thăng thuế quan. Đặc biệt, dòng vốn đầu tư phát triển tăng mạnh, đạt 13,47% so với giai đoạn trước là 6,67%, vốn đầu tư khu vực nhà nước, tư nhân và FDI đều tăng trưởng ấn tượng.

Năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ của hạ tầng với hàng loạt dự án chiến lược quy mô lớn. Sự ổn định kinh tế vĩ mô được duy trì khi lạm phát được kiểm soát ở mức 3,5% và tỷ lệ nợ công giảm sâu xuống ngưỡng an toàn 35-36% GDP, tạo dư địa lớn cho các chính sách tài khóa trong tương lai.

Dựa trên nền tảng của tăng trưởng 2025 và những nhận định về cơ hội, thách thức của giai đoạn mới nói trên, Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển và Nhóm nghiên cứu Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đã đưa ra ba kịch bản tăng trưởng cho giai đoạn 5 năm tiếp theo (2026 - 2030). Trong đó, đáng chú ý nhất là "Kịch bản mục tiêu" với tham vọng đưa tốc độ tăng trưởng GDP đạt mức 10% mỗi năm.

Nếu hiện thực hóa được kịch bản này, quy mô nền kinh tế Việt Nam đến năm 2030 sẽ đạt gần 25 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 910 tỷ USD, với GDP bình quân đầu người đạt 8.500 USD. Đây là một bước nhảy vọt so với "Kịch bản cơ sở" với mức tăng trưởng 7,5% và "Kịch bản chuyển tiếp" với mức tăng trưởng 8,5%.

Để đạt được con số tăng trưởng hai con số này, cơ cấu nền kinh tế buộc phải có sự chuyển dịch mạnh mẽ về chất. Khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo cần phải đạt mức tăng trưởng gần 13% mỗi năm, trong khi khu vực dịch vụ cũng phải duy trì tốc độ tăng trưởng 12,5%.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh rằng, trong mọi kịch bản tăng trưởng, sự ổn định kinh tế vĩ mô vẫn là nền tảng không thể thay thế. Tăng trưởng hai con số sẽ không còn nhiều ý nghĩa nếu lạm phát leo thang, khiến người dân không được hưởng lợi từ thành quả phát triển. Do đó, kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4% là yêu cầu tiên quyết.

Bảo Thoa