Đề cao vai trò nhà khoa học, động lực hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường

Ba trụ cột chiến lược cho phát triển bền vững

Trao đổi với phóng viên Báo Lao động Thủ đô, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức - Nguyên Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: “Nghị quyết 57 có ba trụ cột là: Chuyển đổi số về trí tuệ nhân tạo; công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; và đổi mới sáng tạo. Việc xác định nhiệm vụ, trụ cột của Nghị quyết 57 là một điều đặc biệt, khác với các nghị quyết về khoa học công nghệ trước đây; cụ thể hơn và sâu sắc hơn; đúng và trúng so với nhu cầu thực tế”.

Theo Giáo sư, việc xác định rõ ba trụ cột này thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng, cho thấy khoa học - công nghệ không chỉ là một lĩnh vực chuyên môn, mà đã trở thành động lực trọng yếu của phát triển quốc gia. Nếu trước đây, các nghị quyết về khoa học công nghệ thường nhấn mạnh yếu tố quản lý hay đầu tư, thì lần này, Nghị quyết 57 đi thẳng vào gốc rễ của năng lực cạnh tranh quốc gia: Tri thức, công nghệ lõi và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết 57 khẳng định vai trò trung tâm của con người, đặc biệt đội ngũ nhà khoa học, trí thức, trong tiến trình xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng.

Đặc biệt, Nghị quyết 57 nhấn mạnh đầu tư “tới tầm và xứng tầm” cho các công nghệ chiến lược, một bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển. “Muốn đi tắt, đón đầu thì phải có cơ chế linh hoạt, đột phá, dám làm điều chưa từng có tiền lệ”, GS Nguyễn Đình Đức khẳng định. Điều đó đồng nghĩa, Việt Nam phải đổi mới mạnh mẽ thể chế, tạo điều kiện cho các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ được thử nghiệm những mô hình mới, những cách làm khác biệt, thay vì bị ràng buộc bởi khuôn khổ cũ.

Song song với đó, Nghị quyết cũng khẳng định cần đầu tư cho hạ tầng, dữ liệu và con người, coi đây là nền tảng của mọi bước tiến công nghệ. Khi nguồn dữ liệu được chia sẻ, hạ tầng số được đồng bộ và nhân lực được đào tạo bài bản, Việt Nam sẽ có đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu trong các ngành mũi nhọn như bán dẫn, AI, năng lượng xanh hay công nghệ sinh học.

Điểm nhấn lớn và mang ý nghĩa lâu dài của Nghị quyết 57 là đề cao vai trò then chốt của đội ngũ nhà khoa học, trí thức Việt Nam. GS Nguyễn Đình Đức nhấn mạnh: “Trí tuệ không tự sinh ra mà được hun đúc từ những nhà nghiên cứu, giảng viên, chuyên gia trong các trường đại học và viện nghiên cứu. Vì thế, để Nghị quyết 57 thành công, giáo dục đại học phải thực sự chuyển mình, cất cánh”.

Theo ông, giáo dục đại học chính là “cái nôi” sản sinh tri thức, là nơi ươm mầm cho các nhà khoa học tương lai. Khi trường đại học trở thành trung tâm nghiên cứu, sáng tạo, kết nối với doanh nghiệp và thị trường, khoa học sẽ thật sự trở thành động lực phát triển thực chất, chứ không chỉ dừng lại ở nghiên cứu lý thuyết.

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 71 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ngay sau Nghị quyết 57 là một bước đi mang tính đồng bộ, thể hiện rõ quyết tâm gắn kết giữa “hai trụ cột” của tri thức - giáo dục và khoa học công nghệ. Đó là một hệ thống khép kín: Giáo dục tốt tạo ra nhà khoa học giỏi; nhà khoa học giỏi tạo ra công nghệ mới; công nghệ mới thúc đẩy phát triển đất nước.

Khơi dậy sức mạnh đổi mới

Bên cạnh đó, Nghị quyết 57 cũng nhấn mạnh đến chính sách trọng dụng và thu hút nhân tài. Không chỉ là trí thức trong nước, mà còn là người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế. “Đây là hướng mở, giúp Việt Nam hội tụ trí tuệ toàn cầu, phục vụ phát triển đất nước”, GS Nguyễn Đình Đức chia sẻ. Theo ông, cần có những cơ chế đãi ngộ thực chất, không chỉ ở thu nhập, mà ở môi trường làm việc, ở sự tôn trọng, ở cơ hội cống hiến. Khi người tài được trân trọng, họ sẽ toàn tâm, toàn lực đóng góp cho quốc gia.

Một điểm đáng chú ý khác là cách tổ chức triển khai Nghị quyết. GS Đức cho biết: “Tổng Bí thư trực tiếp làm Trưởng Ban Chỉ đạo; các bộ, ngành, địa phương đều có Ban Chỉ đạo riêng. Đây là sự vào cuộc quyết liệt, tạo nên chuyển biến tích cực trong toàn xã hội, từ cơ quan quản lý, trường đại học đến doanh nghiệp”.

Điều này cho thấy, khoa học - công nghệ không còn là nhiệm vụ riêng của giới nghiên cứu, mà là sứ mệnh chung của toàn hệ thống chính trị, trong đó nhà khoa học là trung tâm hành động.

Câu chuyện thành công của Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) là một minh chứng sinh động cho tinh thần của Nghị quyết 57. Theo GS Nguyễn Đình Đức, trường đã tiên phong triển khai chuyển đổi số toàn diện, đổi mới mô hình đào tạo và tăng cường liên kết doanh nghiệp.

“Chúng tôi hợp tác với các tập đoàn lớn như Samsung trong đào tạo nhân lực điện tử, tài trợ học bổng, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Đây là minh chứng cho sự chủ động, sẵn sàng của cơ sở đào tạo trong việc đồng hành cùng mục tiêu lớn của Nghị quyết”.

Trường Đại học Công nghệ hiện là một trong những đơn vị có chất lượng tuyển sinh cao, với nhiều cựu sinh viên trở thành tỷ phú, triệu phú đô la, doanh nhân thành đạt trong lĩnh vực khởi nghiệp công nghệ. Thành quả ấy không chỉ là niềm tự hào của nhà trường, mà còn là biểu tượng cho sức bật trí tuệ Việt Nam trong thời đại mới. Điều đó cho thấy môi trường đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ trong nhà trường đã và đang phát triển sâu sắc, góp phần hình thành nguồn nhân lực tinh hoa cho kỷ nguyên mới.

Từ Nghị quyết 57, có thể thấy rõ: muốn đất nước mạnh, phải có khoa học mạnh; muốn có khoa học mạnh, phải có người làm khoa học được trọng dụng và tôn vinh. Khi nhà khoa học được coi là tài sản quốc gia, được trao quyền và điều kiện sáng tạo, họ sẽ trở thành nguồn lực then chốt giúp Việt Nam “đi tắt, đón đầu” trong kỷ nguyên số.

Đó cũng là thông điệp xuyên suốt mà Nghị quyết 57 gửi gắm, khơi dậy khát vọng sáng tạo, khát vọng tri thức và tinh thần phụng sự Tổ quốc bằng trí tuệ Việt Nam. Trong tầm nhìn đó, mỗi nhà khoa học, mỗi người trẻ bước vào con đường nghiên cứu hôm nay đều đang góp một phần vào hành trình đưa đất nước tiến tới mục tiêu “hùng cường, thịnh vượng, vững bước vào tương lai”.