Đảm bảo an ninh mạng và sử dụng công nghệ AI

Ngày 18/11, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm 286, thuộc Bộ Tư lệnh 86 tổ chức Hội thảo: “An toàn thông tin trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” với sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, các cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường trong và ngoài quân đội trên địa bàn miền Nam.

Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh 86 phát biểu chỉ đạo hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Đại tá Nguyễn Đức Tuyên, Chỉ huy trưởng Trung tâm 286 thuộc Bộ Tư lệnh 86 cho biết, kỷ yếu hội thảo gồm 25 công trình nghiên cứu có chất lượng của các tác giả, nhóm tác giả; không chỉ là diễn đàn học thuật, mà còn là cầu nối giữa nghiên cứu và thực tiễn ứng dụng, giữa các nhà khoa học và các đơn vị triển khai công nghệ. Đây cũng là dịp để các cơ quan, đơn vị, học viện, nhà trường, tổ chức, doanh nghiệp mở rộng hợp tác, thúc đẩy nghiên cứu, phát triển, chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao năng lực an ninh mạng và bảo đảm an toàn thông tin.

Phát biểu chỉ đạo hội thảo, Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh 86 nhấn mạnh: Năm 2025 là năm bản lề, đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số quốc gia. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật, chuỗi khối đang lan tỏa sâu rộng vào mọi lĩnh vực - từ quản lý, sản xuất, thương mại đến quốc phòng - an ninh. Song hành với cơ hội là những thách thức ngày càng phức tạp về an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Các cuộc tấn công mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo với quy mô lớn, đa dạng hình thức đã và đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy, sáng tạo công nghệ, xây dựng mô hình bảo mật thông minh, chủ động, thích ứng nhanh.

Đại tá Nguyễn Đức Tuyên, Chỉ huy trưởng Trung tâm 286 thuộc Bộ Tư lệnh 86 phát biểu tại hội thảo.

Công tác bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng tiếp tục là trụ cột trong bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc trên không gian mạng. Đây không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chuyên trách, mà còn là nghĩa vụ chung của toàn hệ thống chính trị, của mỗi tổ chức và công dân số. Phát triển các giải pháp công nghệ “Make in Vietnam” trong lĩnh vực này không chỉ mang ý nghĩa khoa học, mà còn thể hiện tinh thần tự chủ, tự cường công nghệ, góp phần bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số.

“Bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng ngày nay không chỉ dừng ở “phòng thủ”, mà phải hướng tới “phòng ngự chủ động, thông minh, tự động hóa”. Cùng với đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, mật mã thế hệ mới và chuỗi khối mở ra những hướng đi sáng tạo trong giám sát, quản trị và bảo vệ tài nguyên dữ liệu - yếu tố cốt lõi của Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số”, Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh 86 cho biết thêm.

Tại hội thảo, các đại biểu, diễn giả đã chia sẻ về giải pháp vận hành, an toàn thông tin trong quá trình sử dụng công nghệ AI, phát triển phần mềm an toàn, xây dựng trung tâm dữ liệu minh bạch, tăng cường khả năng phòng vệ, cập nhật công nghệ, kiến thức, chuyên môn, các lợi ích và rủi ro bảo mật trong quá trình thu thập thông tin, trinh sát thông tin nguồn mở, phát hiện và ngăn chặn mói nguy an toàn thông tin trên diện rộng, rủi ro bảo mật trong ứng dụng các thuật toán mật mã thế hệ mới, phát hiện lỗ hổng phần mềm…

Trong tham luận gửi tới hội thảo, đại diện Phòng Bảo mật chủ động, FPT Smart Cloud đã phân tích vấn đề an ninh mạng và AI, những thách thức mới khi bản thân các hệ thống AI trở thành mục tiêu tấn công hoặc thậm chí bị lợi dụng như công cụ để thực hiện hành vi độc hại. Việc tích hợp AI sâu rộng vào hạ tầng số đồng nghĩa với việc mở rộng bề mặt tấn công, kéo theo các nguy cơ như dữ liệu huấn luyện bị thao túng, mô hình bị làm sai lệch hoặc hệ thống AI bị lạm dụng để tự động hóa tấn công ở quy mô lớn.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Vì vậy, cần có cái nhìn cân bằng, hiểu rõ cơ hội, nhận diện rủi ro và xác định ưu tiên chiến lược dựa trên bối cảnh thực tế của tổ chức thay vì chạy đua theo lời quảng bá. Cùng với đó là tổ chức cần xây dựng các biện pháp bảo vệ ngay từ giai đoạn thiết kế và triển khai hệ thống AI; cần xem rủi ro AI là một phần trong quản trị rủi ro tổng thể, thay vì tồn tại tách biệt. Cách tiếp cận này đảm bảo rằng an ninh và tuân thủ được duy trì xuyên suốt trong mọi hoạt động, từ chiến lược đến vận hành. Mặt khác cần đầu tư đầy đủ và có trọng tâm vào an ninh mạng, không chỉ ở công nghệ, mà còn bao gồm con người, quy trình và năng lực phản ứng trước sự cố; mở rộng hợp tác quốc gia và quốc tế là chìa khóa để tổ chức theo kịp chuẩn mực an toàn mới, đồng thời tận dụng tri thức, mô hình và kinh nghiệm chung nhằm xây dựng hệ sinh thái AI an toàn, bền vững và tạo giá trị lâu dài.

Trong khi đó, đại diện Trung tâm 186, Bộ Tư lệnh 86 cho rằng, một trong những thách thức lớn nhất của an toàn AI nằm ở giai đoạn huấn luyện dữ liệu (training pipeline), xảy ra các cuộc tấn công đầu độc dữ liệu (data poisoning), tấn công đối kháng (adversarial attacks), sao chép mô hình (model extraction) và đảo ngược mô hình (model inversion). Khi các mô hình AI được cung cấp dưới dạng dịch vụ (API-based AI), kẻ tấn công có thể gửi hàng nghìn truy vấn đến hệ thống để tái tạo mô hình gần tương tự. Điều này dẫn đến nguy cơ rò rỉ tri thức và thông tin nhạy cảm trong dữ liệu huấn luyện, đặc biệt nếu mô hình được huấn luyện trên các dữ liệu quân sự, an ninh hoặc thông tin cá nhân.

Do vậy việc bảo đảm an toàn cho AI cần được nhìn nhận như một chu trình liên tục, bao gồm đánh giá rủi ro, kiểm định mô hình, giám sát vận hành và phản ứng thích ứng. Cách tiếp cận này yêu cầu sự kết hợp giữa khoa học kỹ thuật, chính sách quản trị và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu. Trong đó, các hướng nghiên cứu về kiểm định mô hình, phát hiện tấn công đối kháng, phòng thủ chủ động và AI có khả năng giải thích sẽ đóng vai trò nền tảng trong việc tạo ra những sản phẩm AI đáng tin cậy.