“Chảy máu chất xám” chưa nguy bằng “lãng phí chất xám”?

Nghiên cứu sinh tiến sĩ ĐH Brandeis (Mỹ) Ngô Di Lân quan điểm, bài toán lớn nhất hiện nay không phải “chảy máu chất xám” mà là “lãng phí chất xám” bởi cứ kêu gọi mọi người về mà không giúp họ dùng hết được năng lực thì cũng chẳng khác gì chảy máu chất xám cả!
chay mau chat xam chua nguy bang lang phi chat xam Ngày càng nhiều hiện tượng “chảy máu chất xám” ra nước ngoài
chay mau chat xam chua nguy bang lang phi chat xam Doanh nghiệp Việt đứng trước thực trạng “chảy máu chất xám”

Cách đây đôi hôm, tôi có may mắn được tham dự một buổi giao lưu thân mật với một số anh chị cán bộ cấp cao ở Việt Nam được cử sang Mỹ theo học một khoá nhằm nâng cao năng lực quản lý.

Buổi trò chuyện rất vui vẻ, sôi nổi chủ yếu xoay quanh đề tài làm thế nào để tránh tình trạng chảy máu chất xám và thu hút người tài về nước. Hai bên trao đổi rất thẳng thắn và vì thẳng thắn nên đến cuối buổi thì cá nhân tôi nhận thấy rằng vấn đề trước mắt không phải là làm thế nào để có thể thu hút được nhân tài về nước mà là làm thế nào để những người đã về rồi hoà nhập với môi trường trong làm việc trong nước.

chay mau chat xam chua nguy bang lang phi chat xam
Tác giả bài viết Ngô Di Lân hiện đang là nghiên cứu sinh tiến sĩ Đại học Brandeis, Hoa Kỳ.

Vì sao vấn đề chảy máu chất xám không phải là vấn đề bức thiết nhất? Vì dù tất cả du học sinh có không muốn về nước đi nữa thì một phần lớn trong số đó vẫn phải về vì không phải ai cũng xin được visa để ở lại làm việc. Điều đó có nghĩa là từ trước đến giờ vẫn có một số lượng tương đối đi du học rồi về nước đi làm chứ không phải ai cũng ở lại nước ngoài hết.

Để không lãng phí chất xám thì trước tiên phải giúp những người này phát huy tối đa năng lực của mình đã, trước khi tính đến chuyện tiếp tục thu hút các đối tượng đang đi làm ở nước ngoài rồi để về nước cống hiến. Còn nếu cứ kêu gọi mọi người về mà không giúp họ dùng hết được năng lực thì cũng chẳng khác gì chảy máu chất xám cả!

Người ta thường nói rằng "cần hai người để nhảy điệu Tango", để có sự hoà nhập giữa những du học sinh mới về nước và những đồng nghiệp từ trước đến giờ chỉ học tập và làm việc ở trong nước cần có sự hợp tác và thiện chí của cả đôi bên chứ không của riêng ai.

Nếu các du học sinh mới về nước có oằn mình lên để thích nghi với môi trường mới mà các đồng nghiệp trong nước không tạo điều kiện thì họ cũng không thể nào hoà mình vào tập thể được.

Mặt khác, nếu các đồng nghiệp đã tạo điều kiện rồi mà các du học sinh về nước nhất quyết làm việc theo "phong cách Tây" của mình và thậm chí tìm cách thay đổi ngay tác phong làm việc của những người ở nhà thì chắc chắn sẽ không thể nào hoà nhập được, thậm chí sẽ tạo ra mâu thuẫn và xung đột.

Theo ý kiến của mình thì ở đây nói theo ngôn ngữ quan hệ quốc tế thì chúng ta cần có một cuộc "mặc cả lớn" (grand bargain) giữa những du học sinh về nước và những đồng nghiệp trong nước.

Cuộc mặc cả lớn này về cơ bản như sau: những du học sinh mới về cần chấp nhận rằng ít ra trong thời gian trước mắt những người đồng nghiệp của mình ở trong nước của mình, dù học hàm có thể thua kém mình nhưng vẫn sẽ là những người "bề trên" của mình.

Họ là người am hiểu rõ hơn bạn xem bộ máy vận hành ra sao, mọi thứ "đường đi lối lại" trong cơ quan như thế nào. Những người này không nhất thiết giỏi hơn các bạn nhưng họ có kinh nghiệm hơn các bạn là điều chắc chắn.

Ngược lại, những người ở trong nước cần công nhận năng lực chuyên môn của những người từ nước ngoài về và tạo điều kiện để những bạn trẻ đó phát huy năng lực và kiến thức của mình.

Nếu thẳng thắn mà nhìn nhận thì ít ra đa phần các bạn du học sinh ở nước ngoài được đào tạo và rèn luyện một cách bài bản và chuyên nghiệp hơn các bạn ở trong nước. Vì thế nếu năng lực chuyên môn của du học sinh hơn sinh viên được đào tạo trong nước thì cũng không có gì đáng ngạc nhiên vì đơn giản là môi trường học tập, làm việc ở những nước phát triển ưu việt hơn ở Việt Nam mà thôi.

Như vậy đây sẽ là một thoả thuận bất thành văn cùng thắng cho cả đôi bên: những bạn mới về được tạo điều kiện để phát huy sở trường của mình ở mức tối đa và nhanh chóng hoà nhập với môi trường mới còn những bạn trong nước sẽ không cảm thấy vị trí của mình bị đe doạ bởi những du học sinh mới về, đồng thời có cơ hội học hỏi để nâng cao năng lực của bản thân.

Sự mặc cả này là một điều cần thiết bởi chỉ cần một trong hai bên nhất quyết rằng mình hơn bên kia tuyệt đối thì chuyện làm việc với nhau một cách hoà hợp là cực kỳ khó, nếu không phải là bất khả thi.

Nếu các du học sinh về nước với thái độ kiêu căng, trịch thượng thì dù học giỏi đến mấy đi nữa thì cũng sẽ trở thành một mục tiêu cực lớn cho sự ganh đua và đố kỵ của tất cả những người còn lại.

Nếu các bạn ở trong nước nghĩ rằng bọn du học sinh mới về nước chẳng biết gì và cô lập họ thì sẽ đánh mất cơ hội được học hỏi nhiều điều mới mẻ và đất nước sẽ đánh mất cơ hội tận dụng nguồn lực tri thức vô cùng quý giá.

Ở đây mình muốn nhấn mạnh một lần rằng bài toán lớn nhất hiện nay chưa phải là làm sao để thể thu hút được nhân tài về nước mà là làm thế nào để những người đã về rồi hoà nhập được với những người đã và đang học tập và làm việc ở trong nước từ trước đến giờ.

Để giải được bài toán này không nhất thiết cần phái chế độ đặc cách hay lương bổng đặc biệt gì nhưng sẽ yêu cầu một chiến lược dài hơi để tạo ra sự gắn kết giữa du học sinh và sinh viên trong nước, để giúp du học sinh hình dung được phong cách làm việc ở trong nước đồng thời giúp sinh viên trong nước làm quen với tác phong làm việc ở nước ngoài.

Dân Trí

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Đề xuất tiếp tục giảm mức thu 36 khoản phí, lệ phí

Đề xuất tiếp tục giảm mức thu 36 khoản phí, lệ phí

(LĐTĐ) Bộ Tài chính đề xuất giảm lệ phí cấp hộ chiếu, căn cước công dân, phí trong lĩnh vực y tế, chứng khoán... nhằm tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Mức giảm dự kiến 10-50%, áp dụng với tổng cộng 36 khoản phí, lệ phí.
Cơ hội rộng mở con đường du học và nghề nghiệp quốc tế

Cơ hội rộng mở con đường du học và nghề nghiệp quốc tế

(LĐTĐ) Chiều 27/5, tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đã diễn ra buổi tọa đàm với chủ đề “Cơ hội du học và định hướng nghề nghiệp quốc tế cho sinh viên đại học hình thức vừa làm vừa học”. Chương trình được tổ chức bởi Viện Kinh tế Bưu điện, nhằm cung cấp thông tin và cơ hội dành cho sinh viên trong việc du học và định hướng nghề nghiệp quốc tế.
Tình tiết mới nhất của phim "Trạm cứu hộ trái tim" tập 35

Tình tiết mới nhất của phim "Trạm cứu hộ trái tim" tập 35

(LĐTĐ) Những diễn biến mới của phim "Trạm cứu hộ trái tim" tập 35 sẽ lên sóng vào 21h40 ngày 28/5 trên kênh VTV3.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cơ bản đã hoàn thiện tốt

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cơ bản đã hoàn thiện tốt

(LĐTĐ) Trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Lao động Thủ đô, GS.TS, đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường cho hay, các đại biểu Quốc hội đều mong muốn gửi gắm tâm tư, nguyện vọng của mình, cũng như của Nhân dân cả nước vào những cơ chế cho Thủ đô phát triển trong Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).
Giá vàng SJC đồng loạt tăng nhẹ sau thông tin huỷ đấu thầu vàng miếng

Giá vàng SJC đồng loạt tăng nhẹ sau thông tin huỷ đấu thầu vàng miếng

(LĐTĐ) Sáng nay (28/5), giá vàng miếng SJC trong nước đồng loạt tăng sau 1 tuần giảm và đứng im. Theo đó, giá vàng SJC tiến sát mốc 90 triệu đồng/lượng còn vàng nhẫn lên 77 triệu đồng/lượng.
Mùa hoa phượng

Mùa hoa phượng

(LĐTĐ) Mùa hoa phượng làm bừng sáng không gian học đường với những cánh hoa đỏ rực, mang theo cả niềm vui và nỗi buồn chia ly. Đây là mùa của những kỷ niệm thanh xuân, tình cảm trong sáng và sâu đậm giữa các cô cậu học trò, khiến mùa hè trở nên ngào ngạt và nhớ thương.
Ngân hàng Nhà nước dừng đấu thầu vàng miếng

Ngân hàng Nhà nước dừng đấu thầu vàng miếng

(LĐTĐ) Ngân hàng Nhà nước mới đây đã phát đi thông báo dừng đấu thầu vàng miếng SJC và sẽ triển khai phương án bình ổn thay thế, dự kiến bắt đầu từ 3/6.

Tin khác

Cơ hội rộng mở con đường du học và nghề nghiệp quốc tế

Cơ hội rộng mở con đường du học và nghề nghiệp quốc tế

(LĐTĐ) Chiều 27/5, tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đã diễn ra buổi tọa đàm với chủ đề “Cơ hội du học và định hướng nghề nghiệp quốc tế cho sinh viên đại học hình thức vừa làm vừa học”. Chương trình được tổ chức bởi Viện Kinh tế Bưu điện, nhằm cung cấp thông tin và cơ hội dành cho sinh viên trong việc du học và định hướng nghề nghiệp quốc tế.
Mùa hoa phượng

Mùa hoa phượng

(LĐTĐ) Mùa hoa phượng làm bừng sáng không gian học đường với những cánh hoa đỏ rực, mang theo cả niềm vui và nỗi buồn chia ly. Đây là mùa của những kỷ niệm thanh xuân, tình cảm trong sáng và sâu đậm giữa các cô cậu học trò, khiến mùa hè trở nên ngào ngạt và nhớ thương.
Đừng chủ quan khi mắc cúm B!

Đừng chủ quan khi mắc cúm B!

(LĐTĐ) Thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi thất thường, số lượng bệnh nhân mắc các bệnh hô hấp đang có xu hướng gia tăng, trong đó có nhiều người mắc cúm B. Khác với những năm trước, người bệnh mắc cúm vào viện điều trị do nhiễm vi rút cúm A và chủ yếu là trẻ nhỏ, thì thời gian gần đây, số ca mắc cúm B xuất hiện nhiều và có cả người lớn, khỏe mạnh, không có bệnh tiền sử.
Phát triển Thủ đô từ văn hóa

Phát triển Thủ đô từ văn hóa

(LĐTĐ) Trong chiến lược phát triển, thành phố Hà Nội hướng đến tập trung phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Trong đó, ưu tiên bảo tồn, khai thác, phát huy hiệu quả một số không gian văn hóa, tạo động lực, nền tảng quan trọng phát triển Thủ đô.
Chuyện về những ngôi làng tỷ phú ở xứ Nghệ

Chuyện về những ngôi làng tỷ phú ở xứ Nghệ

(LĐTĐ) “Làng tỷ phú”, “Làng đại gia”, “Làng châu Âu”, “Làng biệt thự” là những cách gọi “sang chảnh” đầy tự hào về những xã thuần nông giàu lên nhờ xuất khẩu lao động ở huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
Đảm bảo an toàn thông tin từ camera giám sát

Đảm bảo an toàn thông tin từ camera giám sát

(LĐTĐ) Trước tình trạng có nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin từ thiết bị camera giám sát, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Bộ tiêu chí về yêu cầu an toàn thông tin mạng cơ bản cho camera giám sát. Hiện tại, Cục An toàn thông tin đang phối hợp với các doanh nghiệp, các chuyên gia để xây dựng “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về yêu cầu an toàn thông tin mạng cơ bản cho thiết bị camera giám sát”, dự kiến quy chuẩn sẽ được ban hành trong năm 2024.
Nghe cánh phượng rơi

Nghe cánh phượng rơi

(LĐTĐ) Cánh phượng rơi sáng nay làm cho tâm hồn tôi xao động, màu đỏ thắm của phượng trải dài trên sân trường yên ắng. Hè đã về, các em nhỏ học sinh đang được bố mẹ dành tặng những phần quà. Đó là đi du lịch, là mua sắm, chí ít cũng đang thưởng cho mình những ngày nghỉ sau chín tháng miệt mài đèn sách.
Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Vinh tích cực kết nối, tiêu thụ tăm tre cho Hội người mù

Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Vinh tích cực kết nối, tiêu thụ tăm tre cho Hội người mù

(LĐTĐ) Thực hiện Chương trình Hội và phong trào phụ nữ năm 2024, nằm trong chuỗi hoạt động nhân đạo từ thiện, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) thành phố Vinh (tỉnh Nghệ An) đã phát động kêu gọi toàn thể cán bộ, hội viên phụ nữ các phường, xã ủng hộ tiêu thụ tăm tre cho Hội Người mù thành phố Vinh.
Quận Hoàng Mai: Giúp giáo viên mầm non chuyển đổi số

Quận Hoàng Mai: Giúp giáo viên mầm non chuyển đổi số

(LĐTĐ) Xác định tầm quan trọng của việc chuyển đối số đối với hoạt động giáo dục và đào tạo, Trường Mầm non Yên Sở đã tổ chức tập huấn cài đặt phần mềm Mysign và sử dụng chữ ký số cho cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường trên Hệ thống quản lý hồ sơ, sổ sách điện tử (https//hsdttruong.qlgd.edu.vn).
Trường THCS Chu Văn An: Chất lượng giáo dục mũi nhọn ngày càng hiệu quả rõ nét

Trường THCS Chu Văn An: Chất lượng giáo dục mũi nhọn ngày càng hiệu quả rõ nét

(LĐTĐ) Với phương châm giáo dục cốt lõi “Chất lượng - Trách nhiệm - Đoàn kết - Sáng tạo - Cống hiến”, năm học 2023 - 2024, chất lượng giáo dục mũi nhọn của Trường THCS Chu Văn An đạt được nhiều thành tích đáng tự hào.
Xem thêm
Phiên bản di động