Cần cơ chế "đặt hàng" nhân lực cho công nghiệp hiện đại

Góp ý của giảng viên Cao Thị Trâm (phường Vĩnh Hưng, Hà Nội) tập trung vào một vấn đề chiến lược, liên quan trực tiếp đến mục tiêu đưa đất nước trở thành "nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030" được nêu trong Dự thảo Báo cáo Chính trị Đại hội XIV.

Nhiệm vụ trọng tâm này nằm trong Mục III: Định hướng phát triển đất nước, những nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể là trong nhiệm vụ về "Phát triển toàn diện văn hóa, xã hội, con người..." và nhiệm vụ về "Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo...".

Bà Cao Thị Trâm góp ý: "Để đạt mục tiêu công nghiệp hiện đại, cần có cải cách đột phá trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đại học, đảm bảo nguồn nhân lực được đào tạo phải đáp ứng chính xác nhu cầu của các ngành công nghiệp mũi nhọn. Việc này đòi hỏi cơ chế gắn kết, đặt hàng chặt chẽ hơn giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp".

Theo bà Trâm, nút thắt lớn nhất để đạt mục tiêu công nghiệp hiện đại chính là chất lượng nguồn nhân lực. Nếu giáo dục không thay đổi đột phá, nhân lực sẽ không theo kịp tốc độ phát triển công nghệ.

Giảng viên Cao Thị Trâm đề nghị Chính phủ và Bộ Giáo dục cần có quyết tâm chính trị để thực hiện hai cải cách đột phá:

Thứ nhất, cải cách hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đại học theo hướng nhu cầu.

Cần có sự rà soát và thay đổi triệt để chương trình đào tạo, tránh sự lạc hậu và nặng tính lý thuyết. Hệ thống cần chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình đào tạo dựa trên nhu cầu (demand-driven) của thị trường. Điều này bao gồm việc ưu tiên các ngành công nghiệp mũi nhọn như bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và quản lý chuỗi cung ứng.

Thứ hai, thiết lập cơ chế gắn kết, "đặt hàng" chặt chẽ và có tính ràng buộc.

Việc gắn kết giữa "ba nhà" (Nhà trường - Viện nghiên cứu - Doanh nghiệp) phải được nâng lên một tầm cao mới, không chỉ là hợp tác hình thức mà phải là cơ chế "đặt hàng" nhân lực có tính ràng buộc pháp lý và tài chính.

Từ phía doanh nghiệp: Cần có chính sách khuyến khích và ưu đãi (ví dụ: giảm thuế) cho các doanh nghiệp chủ động tham gia vào quá trình đào tạo, xây dựng chương trình, cử chuyên gia tham gia giảng dạy, và tiếp nhận sinh viên thực tập.

Từ phía nhà trường: Cần được trao quyền tự chủ thực chất để linh hoạt điều chỉnh chương trình đào tạo, đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu kỹ thuật và chuyên môn mới từ doanh nghiệp.

Từ phía nhà nước: Phải đóng vai trò điều phối, xây dựng các tiêu chuẩn chất lượng đầu ra quốc gia cho từng ngành nghề, đảm bảo chất lượng lao động Việt Nam có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Chỉ khi chúng ta giải quyết được bài toán chất lượng nhân lực bằng một cơ chế phối hợp chặt chẽ, tạo ra nguồn cung lao động dồi dào và chính xác theo yêu cầu của công nghiệp hiện đại, chúng ta mới có thể biến mục tiêu 2030 thành hiện thực một cách vững chắc.