Cần chú trọng đầu tư cho y tế dự phòng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, chiều 10/11, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận về Luật Phòng bệnh.

Qua thảo luận, đa số các đại biểu cho rằng, Luật Phòng bệnh phải là nền tảng pháp lý vững chắc để bảo vệ sức khỏe người dân từ sớm, từ xa, đồng thời đầu tư xứng đáng cho y tế dự phòng, nhân lực tuyến đầu và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe cộng đồng.

Đại biểu Trần Khánh Thu phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Đại biểu Trần Khánh Thu (Đoàn đại biểu tỉnh Hưng Yên) khẳng định, y tế dự phòng là nền tảng của hệ thống y tế quốc gia, bởi “phòng bệnh luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn chữa bệnh”.

Dù dự thảo Luật Phòng bệnh đã thể hiện rõ nguyên tắc này, song đại biểu Trần Khánh Thu cho rằng, cần thiết kế cơ cấu tổ chức y tế dự phòng đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, tránh tình trạng “các tuyến hoạt động rời rạc, thiếu thống nhất trong chỉ đạo và điều phối.”

Đại biểu Trần Khánh Thu đề nghị bổ sung quy định về mô hình quản lý ngành dọc của hệ thống y tế dự phòng, làm rõ vai trò của trạm y tế xã, phường trong mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Nêu rõ, khi thiếu sự chỉ huy thống nhất, công tác phòng bệnh dễ bị gián đoạn, như đã từng xảy ra trong thời điểm đứt gãy đấu thầu vaccine tiêm chủng năm 2022, đại biểu Trần Khánh Thu nhấn mạnh: “Chúng ta cần một cơ chế vận hành thống nhất, chuyên nghiệp và liên thông để hệ thống dự phòng thực sự trở thành lá chắn bảo vệ sức khỏe cộng đồng”.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Còn theo đại biểu Nguyễn Anh Trí (Đoàn đại biểu thành phố Hà Nội), Luật Phòng bệnh không chỉ là một đạo luật chuyên ngành của y tế, mà cần được nhìn nhận như “Hiến pháp của sức khỏe” - đạo luật quốc phòng cho sự sống và giống nòi.

Đại biểu Nguyễn Anh Trí nhận thấy, dự thảo luật hiện mới chú trọng đến bệnh truyền nhiễm, trong khi nội dung về bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và bệnh di truyền còn quá sơ sài. Do đó, đề nghị bổ sung các nhóm bệnh lớn như ung thư, tan máu bẩm sinh, bệnh di truyền bẩm sinh và phòng ngừa đột quỵ – những căn bệnh đang gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và xã hội.

“Phòng bệnh tan máu bẩm sinh nếu làm tốt, hiệu quả kinh tế cao gấp hơn 2.000 lần so với chữa trị. Những chương trình sàng lọc, xét nghiệm gen di truyền phải được luật hóa như chính sách quốc gia về phòng bệnh”, đại biểu Nguyễn Anh Trí nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Anh Trí cũng đề xuất xây dựng phác đồ dự phòng đột quỵ quốc gia và bổ sung các quy định về phòng chống thương tích, như tai nạn, đuối nước, hay bệnh lây truyền qua động vật, để Luật bao quát hơn với thực tiễn bệnh tật hiện nay.

Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. (Ảnh: QH)

Một điểm chung trong ý kiến của các đại biểu là yêu cầu tăng đầu tư cho y tế dự phòng, coi đây là chiến lược lâu dài cho phát triển bền vững. Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn đại biểu tỉnh Cần Thơ) dẫn Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 18 của Quốc hội, đề nghị dành ít nhất 30% ngân sách y tế cho y tế dự phòng, bảo đảm nguồn lực ổn định cho tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh mãn tính, sức khỏe tâm thần và y tế học đường.

Đại biểu Tô Ái Vang nhìn nhận, muốn hệ thống y tế khỏe mạnh thì phải đầu tư cho phòng bệnh trước tiên. Chăm sóc sức khỏe ban đầu không chỉ giúp giảm chi phí điều trị mà còn là chỉ dấu văn minh của một quốc gia.

Bên cạnh đó, đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị bổ sung chính sách phụ cấp ưu đãi theo nghề cho viên chức y tế dự phòng, nhằm ổn định nhân lực và tạo động lực cống hiến cho đội ngũ làm công tác phòng bệnh - tuyến đầu nhưng thường chịu nhiều thiệt thòi so với khối điều trị.

Bày tỏ đồng tình với đề xuất của các đại biểu về bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế dự phòng, nhất là với nhóm dễ bị tổn thương, đại biểu Tô Ái Vang đề nghị, sửa quy định trong Điều 3 của dự thảo luật để thay cụm “trẻ em” bằng “nhóm dễ bị tổn thương”, bao gồm người nghèo, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ, người sống ở vùng khó khăn hoặc sống chung với HIV/AIDS.

Đại biểu Tô Ái Vang cho rằng, nếu được tiếp cận sớm các dịch vụ phòng bệnh cơ bản như tiêm chủng, sàng lọc, tư vấn dinh dưỡng, gánh nặng bệnh tật cho xã hội sẽ giảm đáng kể.

Đại biểu Tô Ái Vang phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Tại phiên thảo luận, đa số các đại biểu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyển đổi số trong công tác phòng bệnh. Do đó, cần thiết kế chính sách cụ thể về dữ liệu y tế, hồ sơ sức khỏe điện tử và giám sát dịch tễ học số hóa, giúp theo dõi, phát hiện sớm và khoanh vùng nguy cơ lây nhiễm ngay từ gốc.

Các đại biểu cũng cho rằng, việc ứng dụng chuyển đổi số trong dự phòng rối loạn tâm thần, dinh dưỡng và giám sát môi trường sẽ giúp xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, phục vụ quản lý sức khỏe cộng đồng hiệu quả, tiết kiệm và minh bạch hơn.

Đáng chú ý, các đại biểu Quốc hội nhấn mạnh, cần có nguồn kinh phí và lộ trình rõ ràng cho chuyển đổi số y tế, không chỉ dừng ở khẩu hiệu.