Cần điều chỉnh mục tiêu và giải pháp đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai

Đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương (Đoàn đại biểu tỉnh Quảng Ngãi) kiến nghị cần xây dựng một lộ trình phù hợp, đầu tư đồng bộ để đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, giáo trình, sách giáo khoa và đội ngũ giáo viên giảng dạy tiếng Anh trong trường học.

Đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, đại biểu cho biết mục tiêu cụ thể “đến năm 2030 là 30% cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông có thiết bị để triển khai thực hiện dạy và học tiếng Anh”. Theo đại biểu Ánh Sương, mục tiêu này được đánh giá là có thể đạt được nếu đủ nguồn kinh phí. Tuy nhiên, kiến nghị bổ sung mục tiêu để đảm bảo việc đầu tư cơ sở vật chất phải đồng bộ với đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên để đáp ứng yêu cầu giảng dạy.

Về sách giáo khoa (SGK), đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương cho rằng, hiện nay chưa có bộ SGK các môn học bằng tiếng Anh hoặc bộ SGK các môn học song ngữ Việt-Anh. Do đó, đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu một bộ SGK ngoài viết bằng tiếng Việt thì có thêm bản song ngữ Việt - Anh và bản tiếng Anh để các cơ sở giáo dục phổ thông lựa chọn phù hợp với điều kiện thực tế tại từng đơn vị.

Về đội ngũ giáo viên, đại biểu tỉnh Quảng Ngãi nhận định, yếu tố quyết định để đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là đội ngũ giáo viên. Giáo viên được yêu cầu không chỉ có kiến thức chuyên sâu về môn học, nắm vững thuật ngữ chuyên ngành, mà còn phải có kỹ năng tiếng Anh tốt. Nhưng thực tế hiện nay, các cơ sở giáo dục đại học chủ yếu đào tạo giáo viên dạy tiếng Anh, chưa đào tạo giáo viên dạy các môn học bằng tiếng Anh. Đặc biệt, các cơ sở giáo dục vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn càng thiếu đội ngũ giáo viên dạy tiếng Anh.

Từ thực tế đó, đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương kiến nghị, cần điều chỉnh mục tiêu nâng cao chất lượng giáo viên. Vì chương trình hiện tại mới chú trọng đến thiết bị dạy học, còn mục tiêu bồi dưỡng, đào tạo, nâng cao trình độ giáo viên còn chung chung. Vì vậy, đề nghị bổ sung vào mục tiêu đến năm 2030, cụ thể hóa việc giáo viên được bồi dưỡng, đào tạo đáp ứng yêu cầu dạy học bằng tiếng Anh. Mục tiêu này cần tương ứng với mục tiêu 30% cơ sở có thiết bị hoặc 30% cơ sở có thiết bị và được hỗ trợ triển khai thực hiện dạy và học bằng tiếng Anh, nhằm tránh lãng phí nguồn lực khi có thiết bị nhưng không thể giảng dạy.

Đại biểu Hà Ánh Phượng phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Quan tâm đến nội dung này, đại biểu Hà Ánh Phượng (Đoàn đại biểu tỉnh Phú Thọ) cũng cơ bản đồng tình về mặt chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, nhưng đề nghị điều chỉnh lại các mục tiêu liên quan đến việc dạy học tiếng Anh để đảm bảo tính khả thi.

Đại biểu Hà Ánh Phượng chỉ ra, dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030 có 30% và năm 2035 có 100% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông đủ thiết bị dạy học để triển khai dạy tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Tuy nhiên, cách đặt mục tiêu này cần xem xét lại.

“Dạy tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai trong trường học không giống với việc dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ. Việc đầu tư cơ sở vật chất ở các cấp học cũng phụ thuộc rất nhiều vào sự khác biệt này”, đại biểu Hà Ánh Phượng nhận định.

Mặt khác, đại biểu Hà Ánh Phượng đưa ra cảnh báo về nguy cơ lãng phí nếu chỉ chú trọng “phần cứng”, cần đảm bảo điều kiện để tránh tình trạng thiết bị đi trước, con người theo sau hoặc ngược lại. Thực tế, khoảng cách giáo dục không chỉ nằm ở thiết bị mà còn là số lượng, chất lượng giáo viên, chương trình học và môi trường thực hành. Mức độ áp dụng tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai sẽ rất khác nhau giữa các vùng miền và cấp học.

Các đại biểu dự Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. (Ảnh: QH)

Do đó, đại biểu Hà Ánh Phượng nhấn mạnh, cần có phạm vi và lộ trình riêng. Đề nghị Cơ quan soạn thảo sửa lại nội dung mục tiêu trong Dự thảo: “Đến năm 2035, 100% cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông đạt điều kiện dạy tiếng Anh chất lượng chuẩn quốc gia; trong đó tỷ lệ cơ sở triển khai mô hình tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai đảm bảo phù hợp điều kiện địa bàn và mục tiêu công bằng giáo dục”.

Ngoài ra, đại biểu Hà Ánh Phượng cũng kiến nghị, cần phân bổ nguồn lực hợp lý nhằm bồi dưỡng, thu hút đội ngũ giáo viên tiếng Anh đủ về lượng và chất; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao quyền chủ động cho địa phương; các cơ sở giáo dục phải tự quyết và chịu trách nhiệm trong đầu tư cơ sở vật chất, tránh mua sắm thiết bị không phù hợp nhu cầu, gây tình trạng “nhanh lạc hậu”.

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Khánh Thu (Đoàn đại biểu tỉnh Hưng Yên) cũng kiến nghị, cần đánh giá kỹ lưỡng điều kiện thực tế để đảm bảo tính khả thi của mục tiêu này. Bởi thực trạng hiện nay cho thấy nhiều bất cập khi cả nước thiếu khoảng 4.000 giáo viên tiếng Anh, độ tuổi trung bình giáo viên địa bàn vùng núi khá cao (44,2 tuổi), dẫn đến khó khăn trong tiếp cận phương pháp giảng dạy mới.

Đại biểu Trần Khánh Thu phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Thêm nữa, hạ tầng vẫn chưa đồng bộ, còn tình trạng chênh lệch về cơ sở vật chất, phòng học, thiết bị giữa các vùng miền, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa. Đại biểu Trần Khánh Thu cũng lo ngại khi đầu tư thiết bị nhưng không đủ giáo viên đạt chuẩn để sử dụng sẽ dẫn đến lãng phí nguồn lực.

Do đó, đại biểu Trần Khánh Thu kiến nghị cần có lộ trình cụ thể để thực hiện nội dung này, ưu tiên đầu tư cho vùng khó khăn. Cụ thể như, hỗ trợ 100% xây dựng phòng ngoại ngữ chuẩn cho các trường huyện miền núi trước năm 2030; tăng phụ cấp thu hút lên 70% - 100% lương cơ bản, hỗ trợ nhà ở để mời gọi giáo viên giỏi về vùng sâu. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, kết nối lớp học trực tuyến, sử dụng trí tuệ nhân tạo để bù đắp thiếu hụt giáo viên, xây dựng trung tâm tiếng Anh ở các vùng khó khăn theo mô hình liên xã.

Qua thảo luận, các đại biểu đánh giá, chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là định hướng lớn thể hiện quyết tâm hội nhập, tuy nhiên, cần xem xét đầy đủ các yếu tố thực tế, nghiên cứu bổ sung các nhóm giải pháp để triển khai hiệu quả, thực chất và đạt được các mục tiêu đã đề ra.