Báo chí và bài học từ 12 chữ “phê bình” của Bác

Cách đây 60 năm, vào tháng 9/1962, tại Đại hội lần thứ III của Hội nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có bài nói chuyện quan trọng mang tính định hướng cả trong tư duy lẫn nghiệp vụ đối với những nhà báo. Sau hơn nửa thế kỷ, vấn đề Bác đặt ra với người làm báo cũng như với báo chí cách mạng Việt Nam vẫn còn nguyên tính thời sự. Đặc biệt là vấn đề phê bình và tự phê bình của báo chí.
Báo chí chuyển đổi số để phục vụ độc giả tốt hơn Lãnh đạo thành phố Hà Nội chúc mừng các cơ quan báo chí Báo chí đóng vai trò quan trọng trong công tác giáo dục trẻ em gái dân tộc thiểu số

12 chữ phê bình của Bác

Bài nói chuyện của Bác Hồ tại Đại hội III ngắn gọn nhưng vừa khái quát được chức năng, nhiệm vụ, vai trò và sứ mệnh của báo chí cách mạng vừa cụ thể về công việc, “bếp núc” của người làm báo.

Bác lấy “tư cách một đồng chí có ít nhiều kinh nghiệm về báo chí” nói về vấn đề phê bình và tự phê bình.

Đầu tiên về vai trò của phê bình, Bác nói: “Phê bình và tự phê bình là vũ khí rất cần thiết và rất sắc bén, nó giúp chúng ta sửa chữa sai lầm và phát triển ưu điểm”.

Báo chí và bài học từ 12 chữ “phê bình” của Bác
Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đại biểu tại Đại hội lần thứ III, Hội nhà báo Việt Nam tháng 9/1962. Ảnh tư liệu.

Tiếp đến, bác nói về phương pháp phê bình của báo chí là “phải nghiêm chỉnh, chắc chắn, phụ trách, nói có sách, mách có chứng. Phải phê bình với tinh thần thành khẩn, xây dựng, “trị bệnh cứu người”. Chớ phê bình lung tung không chịu trách nhiệm”.

Mở rộng ra, Bác nói về đối tượng tiếp nhận phê bình: “Những người (bất kỳ ở địa vị nào) và những cơ quan được phê bình phải có thái độ thật thà, khiêm tốn…không được “phớt” lời phê bình, không “trù” người phê bình”.

Bác dùng cụm từ “được phê bình” chứ không phải “bị phê bình” cho thấy quan điểm và tính nhân văn trong quá trình nhận sai và sửa sai.

Chính vì thế, Bác đã “xung phong” phê bình các báo. Bác đặt ra mấy vấn đề :

“Bài báo thường quá dài, dây cà ra dây muống, không hợp với trình độ và thời giờ của quần chúng.

Thường nói một chiều, đôi khi thổi phồng các thành tích mà ít hoặc không nói đúng mức các khó khăn, khuyết điểm của ta.

Đưa tin hấp tấp, nhiều khi thiếu thận trọng

Thiếu cân đối, tin nên dài thì viết ngắn, nên ngắn lại viết dài, nên để sau thì để trước, nên trước lại để sau.

Lộ bí mật.

Có khi quá lố bịch.

Khuyết điểm nặng nhất là dùng chữ nước ngoài quá nhiều và nhiều khi dùng không chuẩn…”

Đó là những vấn đề quá đúng và quá trúng không chỉ với báo chí thời điểm đó mà cho đến nay vẫn là những bài học cơ bản của báo chí.

Đây chính là phê bình trên tinh thần xây dựng, giúp báo chí “sửa chữa sai lầm và phát triển ưu điểm”. Việc phê bình báo chí được Bác khéo léo đưa ra như một ví dụ chính xác về phê bình và người tiếp nhận cảm thấy “được phê bình” chứ không phải “bị phê bình”.

Không chỉ phê bình, với báo chí, Bác còn gợi mở cách để sửa chữa sai lầm, khuyết điểm. Cũng trong bài nói chuyện ấy, bác đưa ra kinh nghiệm của mình:

“Mỗi khi viết một bài báo thì tự đặt câu hỏi: Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết như thế nào cho phổ thông, dễ hiểu, ngắn gọn dễ đọc. Khi viết xong thì nhờ anh em xem và sửa giùm”.

Chỉ mấy câu ngắn gọn của Bác có giá trị hơn rất nhiều giáo trình. Đó là khi viết báo phải xác định ngay đối tượng, mục đích sau đó mới đến cách thể hiện và cuối cùng là lời dạy về sự khiêm tốn, cần chịu khó học hỏi trong nghề báo, của người làm báo.

12 chữ “phê bình” của Bác trong một bài nói chuyện 60 năm về trước có giá trị và sức sống lâu bền. Cho dù báo chí, công nghệ có phát triển đến đâu thì những lời dạy của Bác vẫn là những bài học quý giá.

Tiếp thu phê bình để phát huy vai trò “đi trước, mở đường” của báo chí

60 năm qua, kể từ bài nói chuyện của Bác tại Đại hội III Hội nhà báo, lực lượng báo chí cách mạng Việt Nam ngày càng phát triển hùng hậu, cùng dân tộc và đất nước đi qua nhiều thành công.

Người làm báo đã thực hiện đúng những mong mỏi của Bác “cố gắng trau dồi tư tưởng, nghiệp vụ và văn hoá; chú trọng học tập chính trị để nắm vững chủ trương, chính sách của Đảng, Chính phủ, đi sâu vào thực tế đi sâu vào quần chúng lao động.

Báo chí cũng làm tốt công tác phê bình. Đó là phê bình những thói hư tật xấu, đặc biệt là phê bình, làm rõ hiện tượng tham nhũng, tiêu cực trong xã hội góp phần vào thành quả phòng chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay, được nhân dân ủng hộ.

Tuy nhiên, vẫn có những việc, những điều mà báo chí cũng như người làm báo cần soi lại mình, cần tiếp tục tự phê bình.

Một số tồn tại, hạn chế của báo chí hiện nay đã được Uỷ viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban bí thư, Võ Văn Thưởng nhìn thẳng tại Đại hội Hội nhà báo Việt Nam nhiệm kỳ 2021-2025.

Đó là “Một bộ phận nhà báo còn thiếu tính chuyên nghiệp; thiếu tinh thần tự học, tự bồi dưỡng; thậm chí có tình trạng chữ nghĩa vụng về, cẩu thả; trình độ tin học, ngoại ngữ, hiểu biết thông lệ, luật pháp quốc tế và giao lưu quốc tế còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu tác nghiệp báo chí trong môi trường truyền thông kỹ thuật số. Số lượng nhà báo được đào tạo để ứng dụng công nghệ mới vào hoạt động báo chí chưa nhiều.

Một số cơ quan báo chí và người làm báo chạy theo thị hiếu tầm thường, lợi ích cá nhân, sa đà vào thông tin mặt trái của xã hội, thiếu tính nhân văn, phản giáo dục, thậm chí làm sai lệch bản chất sự việc. Công tác quản lý báo chí chưa theo kịp thực tiễn, chưa đáp ứng sự phát triển của báo chí. Số lượng cơ quan báo chí tăng nhanh; nhiều cơ quan chủ quản buông lỏng quản lý, phó mặc cơ quan báo chí; tôn chỉ mục đích bị xem nhẹ”.

Báo chí là công việc đòi hỏi người làm báo phải có tư duy nhạy bén, có sự nhạy cảm và bản lĩnh chính trị vững vàng; có năng lực phân tích, đánh giá đúng và trúng những vấn đề đang diễn ra và dự báo xu hướng vận động trong đời sống xã hội; người làm báo phải nhận thức được vai trò, trách nhiệm, sứ mệnh nghề nghiệp, có khả năng thích ứng với thời cuộc, nắm bắt và làm chủ công nghệ làm báo hiện đại, tiệm cận với báo chí, truyền thông quốc tế, nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng của người làm báo cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Báo chí Việt Nam cần đội ngũ những người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ, có ý thức đạo đức nghề nghiệp, ý thức phục vụ Đảng, phục vụ đất nước và Nhân dân; có dũng khí đấu tranh với cái sai, bảo vệ cái đúng; biết vượt qua cám dỗ, loại bỏ được sự vô cảm, tính vị kỷ, thói hưởng thụ, lòng tham và sự giả dối, thực sự tâm huyết, công tâm, khách quan trong thực thi nhiệm vụ, đặt lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của nhân dân và danh dự của cá nhân trên từng trang viết.

Bản lĩnh và tâm thế của người làm báo hôm nay còn phải được thể hiện ở tinh thần tự phê bình, quyết tâm sửa chữa những sai lầm, khuyết điểm, tồn tại. Có như vậy mới xứng đáng vai trò tiên phong trong ổn định tư tưởng, tâm trạng xã hội, phát huy vai trò “đi trước, mở đường”. Có như vậy, người làm báo mới thực sự đảm nhận được trách nhiệm của một “chiến sĩ cách mạng” như Bác Hồ từng căn dặn.

Theo LINH ANH/Laodong.vn

https://laodong.vn/thoi-su/bao-chi-va-bai-hoc-tu-12-chu-phe-binh-cua-bac-1057361.ldo

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Generali Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Bảo hiểm Châu Á 2022

Generali Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Bảo hiểm Châu Á 2022

(LĐTĐ) Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Generali Việt Nam vừa giành chiến thắng hạng mục “Sáng kiến tiếp thị của năm” tại Giải thưởng Bảo hiểm Châu Á 2022 ...
TP.HCM: Gia tăng cán bộ, công chức, viên chức trong các đơn vị công lập nghỉ việc

TP.HCM: Gia tăng cán bộ, công chức, viên chức trong các đơn vị công lập nghỉ việc

(LĐTĐ) Chế độ tiền lương, chính sách đãi ngộ, cơ hội thăng tiến và áp lực công việc đang là những nguyên nhân chính dẫn tới gia tăng tỷ lệ cán ...
Transerco hướng đến nâng cao chất lượng dịch vụ và đoàn phương tiện

Transerco hướng đến nâng cao chất lượng dịch vụ và đoàn phương tiện

(LĐTĐ) Tổng Công ty vận tải Hà Nội (Transerco) thông tin, để chào mừng các ngày Lễ lớn của Thủ đô và đất nước; hưởng ứng Năm An toàn giao thông ...
Người lao động ngóng điều chỉnh thuế thu nhập cá nhân

Người lao động ngóng điều chỉnh thuế thu nhập cá nhân

(LĐTĐ) Nhiều quy định của thuế thu nhập cá nhân đã quá "lỗi thời" trước bối cảnh "bão giá" đã gây bất lợi, khó khăn cho người lao động nộp thuế ...
TNL được vinh danh vì chiến lược phát triển bền vững

TNL được vinh danh vì chiến lược phát triển bền vững

(LĐTĐ) Chiến lược phát triển thương hiệu bền vững, chuyển đổi số và thay đổi phương thức hoạt động kinh doanh phù hợp với tình hình mới đã giúp Công ty ...
Một chiến sĩ cảnh sát bị thương trong vụ cháy tại khu đô thị Pháp Vân

Một chiến sĩ cảnh sát bị thương trong vụ cháy tại khu đô thị Pháp Vân

(LĐTĐ) Sáng ngày 13/8, đám cháy lớn bùng phát tại một kho chứa vải địa kỹ thuật tại 18 BT2, khu đô thị Pháp Vân - Tứ Hiệp (phường Hoàng Liệt, ...
Nam tài xế gây tai nạn tại cây xăng đường Láng có nồng độ cồn cao gấp đôi mức kịch khung

Nam tài xế gây tai nạn tại cây xăng đường Láng có nồng độ cồn cao gấp đôi mức kịch khung

(LĐTĐ) Ngày 13/8, Công an quận Đống Đa (Hà Nội) đã có thông tin bước đầu về vụ việc xe ô tô lao vào cây xăng ở 111 đường Láng, phường ...

Tin khác

Nên thu hồi đất để xây trường

Nên thu hồi đất để xây trường

(LĐTĐ) Năm học mới chuẩn bị bắt đầu, những phụ huynh có con thi đỗ vào lớp 10 trường công lập phần nào thở phào nhẹ nhõm vì đã qua được kỳ thi “gay cấn” nhất, thậm chí quan trọng hơn kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông làm căn cứ cho học sinh xét tuyển vào đại học. Song đối với những gia đình có thu nhập thấp, con không đỗ trường công, phải học trường tư lại là vấn đề…
Phạt nguội thật nặng để răn đe

Phạt nguội thật nặng để răn đe

(LĐTĐ) Ngoài nguyên nhân hạ tầng giao thông chưa đáp ứng nhu cầu lưu thông nên thường xảy ra ùn, tắc vào khung giờ cao điểm tại các quận nội đô phải kể đến nguyên nhân “biết rồi, khổ lắm, nói mãi” là ý thức người tham gia giao thông.
Khi các tỷ phú “ra tay” xây nhà ở xã hội

Khi các tỷ phú “ra tay” xây nhà ở xã hội

(LĐTĐ) Với việc giá bất động sản không ngừng tăng cao, ước mơ có một nơi an cư để lạc nghiệp đối với những người có thu nhập trung bình khá, thu nhập thấp ở các đô thị lớn bỗng trở nên xa vời. Vì vậy, việc tỷ phú của các tập đoàn kinh tế tư nhân thuộc tốp đầu Việt Nam cam kết xây nhà ở xã hội là một tín hiệu vui.
Phát triển công nghiệp Y tế

Phát triển công nghiệp Y tế

(LĐTĐ) Trong khi lương, thu nhập, phụ cấp cho đội ngũ Y tế không tăng thì chi phí khám, chữa bệnh, điều trị của người dân ngày một tăng. Nguyên nhân sâu xa vì chúng ta chưa tự chủ được các loại thuốc đặc trị và hệ thống máy móc dùng cho việc khám, điều trị bệnh.
Nâng tầm vị thế, khẳng định vai trò

Nâng tầm vị thế, khẳng định vai trò

(LĐTĐ) Ngày 28/7/1929, tại số nhà 15 Hàng Nón, Hà Nội đã diễn ra một sự kiện trọng đại của phong trào công nhân và Công đoàn Việt Nam: Đại hội thành lập Tổng Công hội đỏ ở miền Bắc đã khai mạc, tiền thân của Công đoàn Việt Nam ngày nay. Tháng 11/1983, Đại hội đại biểu Công đoàn toàn quốc lần thứ V đã nhất trí thông qua nghị quyết lấy ngày 28/7/1929 làm ngày thành lập Công đoàn Việt Nam.
Sứ mệnh của loa phường, xã

Sứ mệnh của loa phường, xã

(LĐTĐ) Dù ai đó muốn nói thế nào thì nói, nhưng phải khẳng định, khi đại dịch Covid-19 bùng phát, hệ thống loa truyền thanh phường, xã (gọi tắt loa phường) là một trong những kênh thông tin, tuyên truyền hiệu quả.
Cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân

Cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân

(LĐTĐ) “Các chính sách của Nhà nước đưa ra đều rất kịp thời, hành lang pháp lý để đưa chính sách vào cuộc sống không thiếu, vậy mà khâu thực thi rất chậm, tại sao?”. Đây là một trong những vấn đề mà nhiều người dân đặt ra liên quan đến việc triển khai những chính sách an sinh và phát triển kinh tế thời gian qua.
Không thể bỏ quên an toàn nông phẩm

Không thể bỏ quên an toàn nông phẩm

(LĐTĐ) Trong dòng chảy bất tận của mưu sinh vì cơm áo gạo tiền, rốt cuộc điều đọng lại ai cũng muốn một sức khỏe tốt, những bữa cơm ngon và cuộc sống hạnh phúc. Để có một sức khỏe tốt, những bữa cơm ngon vai trò của dinh dưỡng, đặc biệt chất lượng nguồn nông phẩm cung cấp cho chúng ta mỗi ngày rất quan trọng.
Nghe dân “hiến kế” quản lý đất

Nghe dân “hiến kế” quản lý đất

(LĐTĐ) Ngày 16/6/2022, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về "Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao". Hy vọng từ Nghị quyết quan trọng này, Quốc hội sẽ sớm thông qua việc sửa đổi Luật Đất đai vừa để khơi thông nguồn lực, vừa để không xảy ra những vấn đề liên quan đến tham nhũng, tiêu cực dẫn đến khiếu kiện liên quan đến đất đai như thời gian qua.
Để “tin nhảm” không còn đất sống

Để “tin nhảm” không còn đất sống

(LĐTĐ) Lợi dụng mạng xã hội phục vụ ý đồ cá nhân hoặc câu view cho các mục đích khác, không ít “phần tử” đã bịa ra các tin đồn nhảm nhí; đặc biệt liên quan đến những thông tin cá nhân. Hành vi này không chỉ gây ra nhiễu loạn thông tin, góp phần làm mất trật tự an toàn xã hội mà còn xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư được pháp luật bảo vệ… cần phải được trừng trị thích đáng.
Xem thêm
Phiên bản di động