“Thương nhớ thời bao cấp” - nhớ xưa để hiểu nay

Mừng Tết Mậu Tuất - 2018, Công ty CP Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam đã ra mắt cuốn sách “Thương nhớ thời bao cấp” của 2 họa sĩ Thành Phong và Hữu Khoa, như một món quà ôn cố tri tân. Ấn phẩm này giúp bạn đọc trở về một miền ký ức của cuộc sống gian nan, nhưng ấm áp tình người.
thuong nho thoi bao cap nho xua de hieu nay Thăng trầm một đời danh ca qua “Cung đàn số phận”
thuong nho thoi bao cap nho xua de hieu nay Ra mắt sách “Dạy con đối mặt với ván cờ cuộc đời”

Với những người Việt đã đi qua giai đoạn cuối thế kỷ 20, thời bao cấp là một khoảng thời gian đầy nhọc nhằn trong mưu sinh. Một xã hội mà tư duy phân phối bao cấp ăn sâu đến từng ngóc ngách của đời sống, với những đặc trưng không thể trộn lẫn và người dân phải vất vả lo toan về những thứ nhu yếu phẩm cơ bản thường nhật: Chiếc khăn mặt, cái quần đùi hoa, tem phiếu mua thực phẩm, sổ gạo, túi cá khô, cục gạch xếp hàng...

thuong nho thoi bao cap nho xua de hieu nay
Bìa cuốn “Thương nhớ thời bao cấp”

Tập hợp những câu cửa miệng, cùng tục ngữ, thành ngữ, những câu ca vần vè, cho tới những biển hiệu bán hàng, những khúc đồng dao... từng quen thuộc trong thời bao cấp, “Thương nhớ thời bao cấp”, với những minh họa sinh động, hóm hỉnh của Thành Phong và Hữu Khoa, đã cho bạn đọc hình dung được tinh thần thời bao cấp: Vượt lên những khó khăn trong cuộc sống là cái nhìn điềm tĩnh đến kinh ngạc, cùng thái độ phản biện hài hước và đôi khi còn lạc quan đến lạ kỳ của những người dân Việt.

Cảm nhận về “Thương nhớ thời bao cấp”, PGS-TS Phạm Văn Tình (Tổng Thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam) cho rằng: “Ta thấy hiện lên một bức tranh gần gũi, thật khó quên. Khó quên vì cuốn sách gợi lại một thời để nhớ. Nó đem lại cho ta một cảm xúc đời thường, rất thực. Những câu nói, những “thông điệp” ngôn từ kèm tranh minh họa làm cho ta cười đấy, nhưng cười mà có khi ra nước mắt, vì cảm động và thấm thía khi chiêm nghiệm một hiện thực cuộc sống của đất nước còn chưa xa, vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay”.

Còn nhà văn Nguyễn Bình Phương (Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội) nhận xét: “Thời bao cấp, trong ký ức riêng tôi, đại đa số mọi người còn sạch về phẩm giá. Thương nhớ nó để thấy rằng, về căn bản, mọi sự bây giờ đã khác, rất khác".

thuong nho thoi bao cap nho xua de hieu nay
Trang trong của ấn phẩm

“Ban đầu, khi mở ra đọc những trang sách này, tôi vừa đọc vừa buồn cười, thấy hay hay, vui vui, và rất thú vị với bao câu chuyện bi hài ghi lại về thời bao cấp mà những người ở thế hệ tôi không bao giờ quên được. Điều tôi rút ra cho mình sau khi đọc cuốn sách này và hồi tưởng những ngày xưa cũ chính là: Đừng chỉ ngồi than khóc hoặc chế giễu những gì bất cập, bất công trong cuộc sống. Hãy chung tay tạo dựng những cái mới tốt đẹp, công bằng và có ích cho tất cả mọi người” - chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan (nguyên Tổng Thư ký, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam) chia sẻ.

GS Nguyễn Minh Thuyết (nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục - Thanh thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội) đã nhận xét về ấn phẩm này: "Tôi tin rằng, cả những người đã trải qua thời bao cấp lẫn các bạn sinh sau Đổi mới, đọc những sáng tác này không chỉ để giải trí, để cười, mà còn để ôn cố tri tân, ôn cũ hiểu mới.

Bởi vì, thời bao cấp tuy đã lùi xa từ hơn 30 năm trước, nhưng nhiều hiện tượng mà các sáng tác dân gian trong tập sách này ghi lại vẫn còn thò bộ rễ thâm căn cố đế của nó sang làm phiền chúng ta trong cuộc sống hiện tại...” và ông mong rằng “những sáng tác dân gian về thời bao cấp sẽ góp phần tích cực vào việc ném những củi khô, củi tươi lỗi thời vào cái lò lịch sử đang bắt đầu đượm lửa hôm nay".

Lê Quang Vinh

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Kinh tế và văn hóa - cặp trụ cột chiến lược định hình con đường phát triển bền vững của Hà Nội

Kinh tế và văn hóa - cặp trụ cột chiến lược định hình con đường phát triển bền vững của Hà Nội

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao vị thế quốc gia, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TƯ về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TƯ về phát triển văn hóa Việt Nam đánh dấu một bước hoàn thiện quan trọng trong tư duy chiến lược của Đảng.
Hà Nội tiên phong đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống: Chuyển từ tư duy đến hành động thực chất

Hà Nội tiên phong đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống: Chuyển từ tư duy đến hành động thực chất

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Hà Nội đang cho thấy một tinh thần quyết liệt trong việc cụ thể hóa các Nghị quyết của Đảng thành chương trình hành động thực chất. Phương châm “nói đi đôi với làm”, lấy hiệu quả đo đếm được làm thước đo đang trở thành kim chỉ nam để Thủ đô bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Văn hóa trở thành nền tảng vững chắc và trụ cột của phát triển đất nước

Văn hóa trở thành nền tảng vững chắc và trụ cột của phát triển đất nước

Tối 27/2, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện chương trình Thời sự trực tiếp đặc biệt với chủ đề "Hà Nội tiên phong, gương mẫu thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương", trong đó có Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng trong tư duy về vai trò của văn hóa, từ "nền tảng tinh thần" sang "nền tảng vững chắc" cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Hà Nội kiến tạo động lực phát triển mới: Đổi mới tư duy và cân bằng giá trị phát triển

Hà Nội kiến tạo động lực phát triển mới: Đổi mới tư duy và cân bằng giá trị phát triển

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Thủ đô không chỉ là trung tâm hành chính chính trị kinh tế mà còn giữ vai trò tiên phong kiến tạo tư duy phát triển bền vững. Hà Nội đang chủ động chuyển mình, cân bằng giữa sức mạnh kinh tế và sức mạnh văn hóa để nâng tầm năng lực dẫn dắt phát triển cả nước.
Hà Nội chủ động, gương mẫu đưa Nghị quyết 79, 80 vào cuộc sống

Hà Nội chủ động, gương mẫu đưa Nghị quyết 79, 80 vào cuộc sống

PGS.TS Trần Đình Thiên cho biết, ông đặt nhiều kỳ vọng vào sự phát triển của Hà Nội, xuất phát từ nguồn lực, năng lực và sứ mệnh đặc biệt của Thủ đô. Theo ông, người dân cả nước đều kỳ vọng Hà Nội sẽ có bước phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới và niềm tin vào điều đó đang ngày càng được củng cố.
Phường Tây Hồ gặp mặt ứng cử viên đại biểu HĐND, nhiệm kỳ 2026-2031

Phường Tây Hồ gặp mặt ứng cử viên đại biểu HĐND, nhiệm kỳ 2026-2031

Ngày 27/2, Ủy ban Bầu cử phường Tây Hồ tổ chức Hội nghị gặp mặt các ứng cử viên nhằm quán triệt yêu cầu, định hướng nội dung và thống nhất nhận thức, trách nhiệm trong quá trình vận động bầu cử.
Phát huy sức mạnh kinh tế - văn hóa để kiến tạo Thủ đô bền vững

Phát huy sức mạnh kinh tế - văn hóa để kiến tạo Thủ đô bền vững

Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, nơi đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao vị thế quốc gia trở thành đòi hỏi cấp thiết, việc ban hành Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam đã khẳng định bước hoàn thiện quan trọng trong tư duy chiến lược của Đảng.

Tin khác

Văn hóa trở thành nền tảng vững chắc và trụ cột của phát triển đất nước

Văn hóa trở thành nền tảng vững chắc và trụ cột của phát triển đất nước

Tối 27/2, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội thực hiện chương trình Thời sự trực tiếp đặc biệt với chủ đề "Hà Nội tiên phong, gương mẫu thực hiện các nghị quyết chiến lược của Trung ương", trong đó có Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng trong tư duy về vai trò của văn hóa, từ "nền tảng tinh thần" sang "nền tảng vững chắc" cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội: Đòn bẩy để công nghiệp Văn hóa Thủ đô cất cánh

Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội: Đòn bẩy để công nghiệp Văn hóa Thủ đô cất cánh

Trong bức tranh phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội, đổi mới sáng tạo được xác định là "chìa khóa vàng" để mở ra những tiềm năng còn bỏ ngỏ. Sự ra đời của Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội được kỳ vọng sẽ trở thành thiết chế điều phối chiến lược, kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo bền vững, góp phần đưa công nghiệp văn hóa Thủ đô lên một tầm cao mới.
Sôi nổi Giải cờ tướng mừng Xuân Bính Ngọ 2026 xã Dương Hoà

Sôi nổi Giải cờ tướng mừng Xuân Bính Ngọ 2026 xã Dương Hoà

Chiều 23/2, Ủy ban nhân dân xã Dương Hòa phối hợp Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã tổ chức bế mạc Giải cờ tướng mừng Xuân Bính Ngọ 2026, khép lại hai ngày tranh tài sôi nổi và đầy kịch tính.
“Âm nhạc cuối tuần” lan tỏa năng lượng đầu xuân bên hồ Gươm

“Âm nhạc cuối tuần” lan tỏa năng lượng đầu xuân bên hồ Gươm

Chiều ngày 22/2, trong tiết trời mưa phùn của những ngày đầu xuân, Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ tiếp tục trở thành điểm hẹn quen thuộc của người yêu nhạc khi chương trình “Âm nhạc cuối tuần” được diễn ra, thu hút đông đảo người dân và du khách dừng chân thưởng thức.
Sắc xuân Thăng Long trong những câu vọng cổ

Sắc xuân Thăng Long trong những câu vọng cổ

Tối ngày 22/2, khi sắc xuân còn vương trên khắp phố phường Hà Nội, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” tại Nhà Bát Giác - Vườn hoa Lý Thái Tổ đã mang đến cho công chúng một đêm nghệ thuật đậm chất truyền thống.
Hơn 1,8 triệu lượt khách tham quan đường hoa Nguyễn Huệ

Hơn 1,8 triệu lượt khách tham quan đường hoa Nguyễn Huệ

Đường hoa Nguyễn Huệ Tết Bính Ngọ 2026 với 2 phiên bản trải nghiệm ngày và đêm trong cùng một không gian đã chính thức khép lại vào tối 22/2/2026, chào đón hơn 1,8 triệu lượt khách đến tham quan thưởng lãm.
Mừng thọ đầu Xuân: Lan tỏa nét đẹp hiếu kính trong đời sống hiện đại

Mừng thọ đầu Xuân: Lan tỏa nét đẹp hiếu kính trong đời sống hiện đại

Mỗi dịp đầu xuân năm mới, cùng với các hoạt động văn hóa - lễ hội, nhiều địa phương trên cả nước tổ chức lễ mừng thọ cho người cao tuổi. Không chỉ là nghi lễ chúc thêm một tuổi mới cho người cao tuổi, mừng thọ còn là phong tục truyền thống giàu ý nghĩa, thể hiện đạo hiếu và sự gắn kết bền chặt của gia đình Việt trong nhịp sống hiện đại.
Xuân Đỉnh tưng bừng khai hội Đền Sóc

Xuân Đỉnh tưng bừng khai hội Đền Sóc

Sáng 22/2 (mùng 6 tháng Giêng), phường Xuân Đỉnh long trọng tổ chức Lễ hội truyền thống Đền Sóc trong không khí trang nghiêm, thành kính và rộn ràng sắc xuân.
Khai mạc Lễ hội Cổ Loa xuân Bính Ngọ 2026

Khai mạc Lễ hội Cổ Loa xuân Bính Ngọ 2026

Sáng 22/2 (tức mùng 6 tháng Giêng), tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Cổ Loa, xã Đông Anh đã long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Cổ Loa xuân Bính Ngọ 2026.
Xã Yên Bài tưng bừng Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường Xuân Bính Ngọ

Xã Yên Bài tưng bừng Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường Xuân Bính Ngọ

Ngày 21/2, trong không khí rộn ràng của những ngày đầu xuân mới, xã Yên Bài long trọng tổ chức Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường Xuân Bính Ngọ 2026, thu hút đông đảo Nhân dân và các lực lượng tham gia, tạo nên một bức tranh mùa xuân tươi vui, đậm đà bản sắc truyền thống.
Xem thêm
Phiên bản di động