M
11:09 | 05/04/2019

Nghề cốm Mễ Trì được công nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia:

Cơ hội phát triển làng nghề du lịch

(LĐTĐ) Vừa qua, nhân dân làng Mễ Trì (Nam Từ Liêm, Hà Nội) đã vinh dự đón bằng công nhận nghề cốm Mễ Trì đã là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Từ dấu mốc quan trọng này, chính quyền và các tầng lớp nhân dân Mễ Trì càng thể hiện quyết tâm bằng các hành động cụ thể, thiết thực để tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị phi vật thể của nghề cốm Mễ Trì để xứng tầm là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

co hoi phat trien lang nghe du lich Nghề cốm Mễ Trì được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia
co hoi phat trien lang nghe du lich Lưu giữ hồn thu Hà Nội qua hương vị cốm Mễ Trì
co hoi phat trien lang nghe du lich Tưng bừng ngày hội văn hóa cốm Mễ Trì 2016

Mễ Trì không chỉ là một vùng đất cổ rộng lớn, có quá trình hình thành và phát triển lâu đời mà còn là vựa lúa của vùng đất Thăng Long xưa. Chính vì thế dân gian có câu: “Lắm quan kẻ Mọc, lắm thóc Mễ Trì”. Từ gạo tám xoan, nếp cái hoa vàng, người dân Mễ Trì đã tìm tòi, chế biến thành món ăn độc đáo, hấp dẫn của vùng đất Kinh kỳ, đó là cốm ngọc.

co hoi phat trien lang nghe du lich
Lễ đón Bằng công nhận nghề cốm Mễ Trì là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

Nghề cốm Mễ Trì gắn liền với quá trình phát triển của đời sống, kinh tế, xã hội qua các thời kỳ lịch sử. Từ những năm 1945-1980 của thế kỷ XX, đất nước đang trong thời chiến tranh, điều kiện kinh tế gặp nhiều khó khăn, nghề cốm vẫn được duy trì, tồn tại. Khi đất nước hòa bình, nghề cốm Mễ Trì ngày càng được mở rộng cùng với quá trình phát triển kinh tế, văn hóa-xã hội của Thủ đô và trở thành sản phẩm hàng hóa mang tính kinh tế.

Để duy trì được nghề thủ công truyền thống của mình, ngoài yếu tố chất lượng của sản phẩm, người dân làng Mễ Trì còn chú trọng đến việc xây dựng, phát triển thương hiệu của cốm Mễ Trì để đông đảo thị trường trong nước và quốc tế biết đến. Bà Đỗ Thị Soan – Bí thư Đảng ủy phường Mễ Trì cho biết, cùng với những giá trị đã được khẳng định, trong nhiều năm qua các cấp uỷ Đảng, chính quyền phường đã không ngừng tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức trong nhân dân về tầm quan trọng của việc bảo tồn, phát huy, khôi phục và phát triển nghề cốm Mễ Trì. Đặc biệt, nhiều năm qua, phường đã duy trì tổ chức Lễ hội Cốm Mễ Trì không chỉ để giữ gìn, bảo tồn và phát huy những sản phẩm truyền thống của Hà Nội mà còn xây dựng thương hiệu sản phẩm, biến những làng nghề trở thành điểm du lịch văn hóa – lịch sử hấp dẫn.

Điểm tạo nên sự khác biệt cho cốm Mễ Trì chính là nguyên liệu, bởi nó là lúa chiêm nên hạt cốm mỏng, dẻo và rất thơm, tạo nên hương vị đặc trưng, rất riêng của cốm Mễ Trì. Những hạt lúa tròn mẩy, thơm phức sau khi tuốt hạt, sàng bỏ rơm và những hạt thóc lép thì đem đãi qua nước sau đó đem đi rang.

Bí quyết rang cốm ngon là chảo gang phải đúc bằng gang nguyên chất, dày 2cm. Để giữ được nhiệt, bếp lò phải có thành dày 15 cm, miệng có đường kính 90 cm, cao 90 cm. Thông thường một mẻ cốm rang thủ công mất khoảng hơn một giờ đồng hồ. Người rang phải luôn chú ý, không được cho to hoặc nhỏ lửa, tránh làm cốm chín ép.

Hơn nữa luôn phải đảo đều tay, đảm bảo tất cả các hạt cốm đều phải chín. Theo kinh nghiệm của người dân nơi đây, cốm được rang trong lửa nhỏ, đảo liên tục cho nóng đều. Sau khi rang xong, mẻ cốm được chuyển sang máy để tách trấu. Tùy theo độ non của lúa, trung bình giã và sàng sảy từ 5 đến 8 lần mới thành cốm.

Để ra được một mẻ cốm 40 - 50kg thì mất thời gian khoảng 3 - 4 giờ. Công đoạn cuối cùng là sàng, lọc nốt phần thóc còn lại bám trên hạt cốm. Việc sàng và giã cốm ở công đoạn này phải thực hiện khoảng 3 lần để cho ra một mẻ cốm sạch. Một mẻ lúa sữa non khoảng 10kg sẽ tạo thành khoảng 2kg cốm.

Khi giã xong, cốm sẽ được gói trong hai lớp lá. Lớp bên trong là lá ráy giữ cốm không bị khô và không phai nhạt màu xanh ngọc. Lớp ngoài là lá sen có hương thơm thoang thoảng. Ai đã từng một lần thưởng thức vị thơm ngon của cốm Mễ Trì trong những ngày mùa thu có lẽ sẽ không quên được vị thơm ngọt thanh mát này.

Khách đến dự hội được nghe giới thiệu và cổ vũ Hội thi làm cốm truyền thống, tái hiện quy trình làm cốm theo phương pháp cổ truyền: Từ nhặt lúa, tuốt lúa, sảo, đãi, đến rang, sang, sẩy… Ngoài ra, trong không gian của Lễ hội, du khách còn được xem triển lãm ảnh, các vật dụng làm cốm qua các thời kỳ, thưởng thức những món ăn từ cốm như: Chè cốm, chả cốm, bánh cốm, rượu cốm, cốm rang, cốm trộn dừa, xôi cốm…

Bên cạnh việc tổ chức lễ hội và các cuộc thi về cốm Mễ Trì, phát triển du lịch làng nghề cốm Mễ Trì cũng là hướng đi đúng đắn để quảng bá và gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này. Làng nghề truyền thống cốm Mễ Trì thực sự là nguồn tài nguyên du lịch văn hóa đặc sắc, là thế mạnh để phát triển loại hình du lịch làng nghề.

Bởi du khách sẽ có cơ hội được tham quan nơi sản xuất, trực tiếp tiếp xúc với nghệ nhân, được trực tiếp tham gia làm thử một vài công đoạn sản xuất cốm. Bên cạnh đó, du khách còn được trải nghiệm, khám phá những giá trị văn hóa truyền thống trong nét sinh hoạt đời thường của người dân địa phương, hay qua cảnh quan quen thuộc của đồng bằng Bắc bộ còn lưu lại.

Cốm Mễ Trì giờ đây đã được khẳng định và góp mặt vào danh sách ẩm thực không thể thiếu của văn hóa ẩm thực Việt Nam. Trở thành một thứ quà tao nhã nổi tiếng trên khắp mọi miền đất nước và quốc tế.

Đặc biệt trong thời gian diễn ra Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều, cốm và các sản phẩm từ cốm Mễ Trì đã vinh dự được Trung ương và Thành phố chọn là 1 trong 9 đặc sản tinh túy đặc sắc của Hà Nội để giới thiệu và phục vụ các đại biểu, giới truyền thông trong nước và Quốc tế tại Trung tâm báo chí Quốc tế-Cung văn hóa hữu nghị Việt-Xô.

Theo Quyết định số 466/QĐ-BVHTTDL ngày 29/01/2019 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nghề cốm Mễ Trì đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự ghi nhận to lớn của Nhà nước đối với nghề làm cốm Mễ Trì và cũng là niềm vinh dự, tự hào lớn lao của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân quận Nam Từ Liêm nói chung, phường Mễ Trì nói riêng.

Từ dấu mốc quan trọng này, chính quyền và các tầng lớp nhân dân trong quận càng thể hiện quyết tâm bằng các hành động cụ thể, thiết thực, tiếp tục bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa trên địa bàn, đặc biệt là giá trị phi vật thể của nghề cốm Mễ Trì để xứng tầm là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Phó Chủ tịch UBND quận Nam Từ Liêm Trần Thanh Long khẳng định, nghề cốm Mễ Trì là một nghề thủ công truyền thống mang nhiều giá trị văn hóa đặc sắc tiêu biểu với tiềm năng du lịch to lớn cần được phát huy, khai thác thật tốt để phục vụ có hiệu quả góp phần thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn quận.

“Nhân dịp này, tôi đề nghị các cấp uỷ, chính quyền, các ban, ngành đoàn thể cùng cán bộ và nhân dân phường Mễ Trì nói riêng, nhân dân quận Nam Từ Liêm nói chung phát huy truyền thống văn hóa, thực hiện tốt công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích, bảo tồn các lễ hội truyền thống.

Chính quyền địa phương cần có kế hoạch giới thiệu nghề cốm Mễ Trì trên báo, tạp chí và các phương tiện thông tin đại chúng nhằm tuyên truyền, giới thiệu về giá trị lịch sử, bản sắc văn hóa truyền thống trên địa bàn; phấn đấu thi đua lập nhiều thành tích góp phần thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội xây dựng quận Nam Từ Liêm trở thành đô thị “Sạch - Xanh - Hiện đại” - Phó Chủ tịch UBND quận Nam Từ Liêm Trần Thanh Long cho biết.

Phương Bùi

Nguồn :