Xuân qua miền nhớ

(LĐTĐ) Khi ngồi máy tính để viết về chủ đề Tết năm tháng rất xa trong cái ồn ào của Thủ đô những ngày cuối năm, tôi phải bật và đắm chìm trong từng lời bài hát “Quê hương tuổi thơ tôi” để gợi nhớ về tuổi thơ, về những ngày Tết ấy…
Phố phường “thay áo mới” đón xuân Độc đáo các nghi lễ “Cung đình ngày xuân” tại Hoàng thành Thăng Long

Vậy là Tết đang về! Quất, đào, hoa đua nhau xuống phố, nhà nhà, người người tất bật sắm Tết. Trước Tết, ai cũng bảo ôi giời, giờ nhu cầu có nhiều đâu mà sắm với sang, nhưng cứ cận Tết thì chẳng ai không sắm. Dù trong tiềm thức, mỗi người có cách suy nghĩ riêng, song Tết vẫn cứ là Tết cổ truyền, không thể khác… chỉ khác Tết có thời kinh tế “đủ đầy” hương vị dường như cũng khác xưa nhiều lắm.

Xuân qua miền nhớ
Ảnh minh họa.

Tôi sinh ra ngôi làng nhỏ ven biển xứ Thanh, quê tôi nghèo lắm. Nghèo đến mức, khi học phổ thông trung học những năm 90 của thế kỷ trước, thầy giáo nói đùa: “Có lẽ ở Việt Nam nghèo nhất là tỉnh mình; ở tỉnh mình nghèo nhất là huyện mình và huyện mình nghèo nhất là xã mình. Chắc trên thế giới này chẳng đâu ăn cả củ chuối… thế mới biết nghèo thế nào!”. Bởi thế cứ mỗi khi Tết đến là háo hức lắm. Háo hức vì Tết không chỉ được ăn no, ăn ngon, được may áo mới mà còn được “hí hửng” đốt pháo vang trời, chơi những trò chơi mà những ngày bình thường không thể có.

Nhưng trước khi được ăn Tết, chơi Tết “lũ nhỏ” chúng tôi phải làm những công việc mà lớp trẻ bây giờ nằm mơ cũng không bao giờ thấy. Đầu tiên, phải ra ngoài bãi biển, đốn phi lao, vác về cưa thành khúc, mỗi khúc dài khoảng 70 cm, sau đó dùng búa bổ thành thanh nhỏ để phơi. Khi củi đã khô xếp thành hình vuông ngay ngắn khoảng 2- 3 chồng để trước sân. Đây gọi là củi để nấu ba ngày Tết. Tiếp đó, để có thời gian ăn Tết, phải chuẩn bị thức ăn cho trâu, bò... Vì không có điện, nên để Tết thêm bừng sáng, mỗi nhà phải chuẩn bị một ngọn đèn măng sông thật sáng để thắp mấy ngày Tết. Nhà nào đèn càng sáng, Tết càng hoành tráng. Ngoài việc nhà, thanh niên trai tráng phải đi đốn tre mang ra sân làng để làm cây đánh đu. Ngày Tết, thôn nào cũng phải có cây đu và trò chơi đánh đu như là một hoạt động văn hóa truyền thống không thể thiếu. Nhưng vui nhất, trông đợi nhất vẫn là thời điểm Tết để được may bộ quần, áo mới…

Tết thời bao cấp, hàng hóa chủ yếu là tự cung, tự cấp, vì vậy nói là đi chợ Tết nhưng thực ra cũng chỉ mua ít đồ dùng cho việc thờ cúng như câu đối, mía thờ, có lẽ thị trường hàng hóa chỉ có pháo Tết mà thôi. Khi bước vào những ngày 28-29 Tết, không khí thật rộn ràng, quất quê tôi không có, nhưng đào thì cũng chẳng phải ra chợ mua vì nhà ai cũng trồng một cây đào trước cửa nhà đón xuân. Các bà, các mẹ đi mua, đi hái lá chuối, lá dong, ngâm nếp để chuẩn bị gói bánh chưng. Các ông, các bác thì đi mổ lợn chia Tết. Thời bao cấp, muốn mổ lợn phải xin giấy của xã, nên mỗi khi Tết đến, khoảng 3- 4 nhà lại chung nhau mổ thịt một con lợn để chia, ngôn ngữ ở quê gọi là đánh động. Sáng sớm chưa mở mắt đã nghe thấy tiếng lợn kêu khắp làng. Phần lòng, thủ luộc cả mấy gia đình “đánh chén”, còn thịt chia đều cho các nhà về nấu đông… Khi phần liên hoan và chia thịt đã xong, các cụ, các bác nam về nhà gói bánh chưng và không quên dựng cây nêu trước nhà. Đêm Ba mươi Tết, hầu như nhà nào cũng quây quần bên nồi bánh chưng Tết để chờ đón giao thừa…

Tết, ăn Tết, chơi Tết, nói chuyện Tết… lòng miên man nhớ về những Tết của năm tháng rất xa… Trong ánh đèn nhấp nháy, sừng sững nhà cao tầng mọc lên sát sát, tiếng xe máy, tiếng ô tô chạy khắp nẻo đường quê còn trò chơi dân gian thưa bóng, cây đu cũng chẳng còn, mừng vì quê hương đổi mới, song thoáng chút ngậm ngùi. Nhấp một ly trà xuân, nghĩ về dòng chảy của mạch nguồn văn hóa, thầm nghĩ rằng một ngày không xa thế hệ con cháu sẽ “phục dựng” lại những nét đẹp truyền thống mà tổ tiên để lại…

Cuối cùng giờ giao thừa cũng đến, khi bố tất bật khói hương cúng tổ tiên, tôi cũng như lũ trẻ ở quê phiêu nhất là khoản đốt pháo. Nổi tiếng nhất vẫn là pháo Bình Đà (Hà Tây cũ), pháo Hà Sơn Bình.. đốt tiếng kêu vang trời. Xóm trên, xóm dưới đâu đâu cũng nghe tiếng pháo xuân rộn rã. Thời đó, dân số ít, đốt pháo chưa mấy nguy hiểm đến tính mạng. Nhưng sau này, khi dân số đông, nhất là các đô thị, nên để đảm bảo an toàn, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định cấm đốt pháo từ năm 1996). Giao thừa xong, đám thanh niên trong làng túm rủ nhau đi hết nhà này, nhà kia chúc Tết, một vòng quanh làng tận sáng mùng Một mới lê bước về đến nhà…

Tết thời đó, phương tiện đi lại chủ yếu là xe đạp, nhà ai có người đi Tây về thì có chiếc xe máy Simson của Cộng hòa Dân chủ Đức, nên chơi xuân, du xuân chỉ chủ yếu loanh quanh trong làng, song tuyệt nhiên không có trò chơi đánh bài ăn tiền hay cờ bạc. Lũ trẻ chúng tôi đa số chơi trò đánh tiền xu ở sân, chơi phi tiêu ngoài ngõ và đặc biệt không quên ra cây đu ở sân làng. Để tiếp thêm phần không khí, Đoàn Thanh niên các thôn thường tổ chức thi đánh đu theo hình thức đôi (nam nữ). Đôi nam nữ làng này xếp đánh với đôi nam nữ làng khác. Cặp nào càng đánh được đu lên cao, càng được sự cổ vũ, hò reo của người xung quanh. Khí xuân, rượu xuân, men xuân thấm sâu trong lồng ngực của lứa tuổi xuân thì nên cặp nào cũng đánh đu rất hăng. Chân chạm chân… đánh đu xong mặt cô nào cũng ửng hồng vì ngượng ngùng. Chỉ có việc đánh đu Tết mà cũng khối đôi se duyên vợ chồng…

Nay về quê, xã đã lên phường, huyện lên thị xã, Tết vẫn là Tết nhưng “hương” của Tết đã thoảng đi nhiều. Không chỉ quê tôi mà hầu như mọi miền quê khác, trừ bà con đồng bào dân tộc, những truyền thống Tết xưa, trò chơi dân gian đã mai một rất nhiều. Đặc biệt là trò chơi đánh đu, hầu như không còn tồn tại. Có ai đó nói rằng, sự phát triển buộc Tết cũng phải thích nghi với hoàn cảnh mới. Đúng và thậm chí rất đúng. Nhưng vào dịp Tết, có thời gian lắng đọng để nghĩ suy thì vẫn còn đó niềm tin, hy vọng về một không khí Tết cổ truyền đúng nghĩa sẽ quay về. Vì sao, ngay như Nhật Bản, Hàn Quốc những cường quốc kinh tế thế giới và khu vực họ cũng có thời gian bị “Tết hóa” như hiện tại, nhưng khi nền kinh tế phát triển ở ngưỡng rất cao, yếu tố vật chất trong quan niệm giá trị văn hóa không còn, họ lại tìm về với nguồn cội, vì thế Tết xưa cũng thế theo về…

Lê Hà

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Đã thông qua nghị quyết về thu hồi đất tái định cư liên quan Quốc lộ 6

Đã thông qua nghị quyết về thu hồi đất tái định cư liên quan Quốc lộ 6

(LĐTĐ) Ngày 16/7, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến đã tiếp xúc cử tri huyện Chương Mỹ sau Kỳ họp thứ 17, Hội đồng nhân dân (HĐND) Thành phố khóa XVI, nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Cụm thi đua số 1 MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội: Thi đua sôi nổi, đạt được nhiều kết quả tốt

Cụm thi đua số 1 MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội: Thi đua sôi nổi, đạt được nhiều kết quả tốt

(LĐTĐ) Ngày 16/7, tại Quận ủy Hai Bà Trưng, Cụm thi đua số 1 Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam thành phố Hà Nội đã tổ chức Hội nghị sơ kết phong trào thi đua 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm.
Dấu ấn Hội khỏe CNVCLĐ, lực lượng vũ trang và sinh viên quận Cầu Giấy năm 2024

Dấu ấn Hội khỏe CNVCLĐ, lực lượng vũ trang và sinh viên quận Cầu Giấy năm 2024

(LĐTĐ) Chiều 16/7, tại Trung tâm Văn hoá - Thông tin, Thể thao và Du lịch quận Cầu Giấy, Hội khoẻ công nhân, viên chức, lao động (CNVCLĐ) lực lượng vũ trang và sinh viên quận Cầu Giấy năm 2024 chính thức bế mạc. Hội khỏe đã để lại dấu ấn, khơi dậy khí thế, nhiệt huyết của đông đảo đoàn viên, người lao động quận Cầu Giấy.
Tập huấn sử dụng tiện ích, tính năng của ứng dụng “Công dân Thủ đô số - iHanoi”

Tập huấn sử dụng tiện ích, tính năng của ứng dụng “Công dân Thủ đô số - iHanoi”

(LĐTĐ) Tính đến ngày 15/7/2024, ứng dụng iHanoi đã hơn 52.000 tài khoản, tiếp nhận 338 phản ánh kiến nghị của người dân. Hiện ứng dụng đã lọt top 7 trên Bảng xếp hạng Mạng xã hội của Apple và top 12 Bảng xếp hạng Mạng xã hội của Android.
Chuẩn bị tốt nhất cho Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày giải phóng Thủ đô

Chuẩn bị tốt nhất cho Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày giải phóng Thủ đô

(LĐTĐ) Ngày 16/7, Ban Chỉ đạo Chương trình số 01-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội (khóa XVII) về “Tăng cường công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị thành phố trong sạch, vững mạnh; đẩy mạnh cải cách hành chính giai đoạn 2021 - 2025”, tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2024.
LĐLĐ huyện Hoài Đức kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam

LĐLĐ huyện Hoài Đức kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam

(LĐTĐ) Sáng 16/7, Liên đoàn lao động (LĐLĐ) huyện Hoài Đức tổ chức Kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2024), 45 năm thành lập Công đoàn huyện Hoài Đức (28/7/1979 - 28/7/2024) và phát hành cuốn "Lịch sử phong trào công nhân viên chức lao động và Công đoàn huyện Hoài Đức giai đoạn 1979 - 2024".
Công an điều tra nguyên nhân vụ tai nạn làm 4 người tử vong tại huyện Hoài Đức

Công an điều tra nguyên nhân vụ tai nạn làm 4 người tử vong tại huyện Hoài Đức

(LĐTĐ) Công an thành phố Hà Nội đã chỉ đạo Công an huyện Hoài Đức phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ khẩn trương điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn làm 4 người tử vong tại xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức; đồng thời đề nghị lái xe điều khiển xe ô tô BKS 88H-288.49 đến cơ quan Công an trình diện để giải quyết vụ việc theo quy định pháp luật.

Tin khác

Phát động Chương trình “Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam năm 2024”

Phát động Chương trình “Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam năm 2024”

(LĐTĐ) Trung ương Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam, Cổng Thông tin điện tử nhân đạo quốc gia 1400, Nền tảng thiện nguyện MB và các cơ quan, đơn vị phối hợp thực hiện chương trình kêu gọi đồng bào, chiến sĩ cả nước, với trách nhiệm, nghĩa tình hãy đồng hành, ủng hộ Chương trình “Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam năm 2024”.
Quý vật tìm quý nhân

Quý vật tìm quý nhân

(LĐTĐ) Trong cuộc sống đầy bon chen và xô bồ, có những giá trị không thể đong đếm bằng tiền bạc hay vật chất. Ngay cả khi xã hội phát triển theo hướng hiện đại và thay đổi nhanh chóng, triết lý “Quý vật tìm quý nhân” vẫn luôn giữ nguyên giá trị của nó, nhắc nhở chúng ta rằng, mọi vật quý giá đều cần tìm đến những tâm hồn biết trân trọng và nâng niu chúng. Đó không chỉ là một niềm tin mà là một chân lý mãi mãi tồn tại trong mọi thời đại.
Khúc biến tấu của nắng

Khúc biến tấu của nắng

(LĐTĐ) Nắng thức dậy một ngày hè! Nắng rực rỡ trên những vòm cây, tán lá, nắng mênh mang trên khắp nẻo sơn hà, nắng trải dài trên những cánh đồng xa, nắng chu du trên những con đường dài bất tận! Vẻ ngời ngời của nắng tô làn da thiếu nữ thêm hồng hào, tươi trẻ. Nắng tung tăng cùng đàn con trẻ trên sân trường chộn rộn. Nắng tô điểm cho những lá hoa thêm thắm sắc tươi màu. Muôn ngàn đóa hướng dương kiêu hãnh vươn mình đón nắng như thể chúng sinh ra là vì có nắng.
Hành trình lấy “ngọc của trời”

Hành trình lấy “ngọc của trời”

(LĐTĐ) Dám từ bỏ công việc ổn định để bắt đầu một ngã rẽ mới mà biết trước là rất nhiều khó khăn, vất vả, chị Phạm Thị Kiều Oanh - Giám đốc Công ty cổ phần Sinh thái ruộng rươi đã trở thành người tiên phong phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái cộng sinh lúa - rươi tại Việt Nam.
Nhiều dấu ấn đậm nét trong hoạt động đào tạo sau đại học

Nhiều dấu ấn đậm nét trong hoạt động đào tạo sau đại học

(LĐTĐ) Sáng 10/7, tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, Học viện Hành chính Quốc gia đã tổ chức thành công Lễ Bế giảng và trao bằng Tiến sĩ, Thạc sĩ năm 2024. Gần 300 học viên cao học, nghiên cứu sinh được vinh danh và nhận bằng tốt nghiệp buổi lễ.
Những ai thuộc trường hợp tiếp xúc gần với người mắc bệnh bạch hầu?

Những ai thuộc trường hợp tiếp xúc gần với người mắc bệnh bạch hầu?

(LĐTĐ) Theo Quyết định số 3593/QĐ-BYT của Bộ Y tế ngày 18/8/2020, người tiếp xúc gần với ca bệnh bạch hầu gồm: Người sống cùng nhà, học sinh cùng lớp, nhóm trẻ chơi chung, người làm cùng nhóm, người ăn ngủ cùng, sinh hoạt tôn giáo chung, ngồi cùng phương tiện, chăm sóc bệnh nhân không bảo hộ, tiếp xúc trực tiếp.
Sống tỉnh thức

Sống tỉnh thức

(LĐTĐ) Sống tỉnh thức là hành trình nhận thức và điều chỉnh bản thân để tìm thấy tự do nội tâm và ý nghĩa cuộc sống. Bằng cách hiểu và giải phóng khỏi những ràng buộc nội tâm, sống theo trái tim và trân trọng hiện tại, chúng ta đạt được sự bình an và hạnh phúc thực sự.
Vũ khúc hoa dâm bụt

Vũ khúc hoa dâm bụt

(LĐTĐ) Lặng nghe mùa hạ muốn rời gót, chút rực rỡ cuối cùng dành lại cho màu hoa dâm bụt. Màu hoa diễm lệ nở thắm thiết giữa nắng và gió, vấn vương e ấp sắc đỏ tươi sáng. Thật xứng đáng là thứ ánh sáng cuối cùng bừng lên mang tất cả sinh khí và thần sắc của mùa hạ.
Để Côn Đảo mãi xanh

Để Côn Đảo mãi xanh

(LĐTĐ) Côn Đảo là điểm du lịch nghỉ dưỡng và tham quan nổi tiếng của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với các bãi tắm và Khu bảo tồn thiên nhiên Vườn Quốc gia Côn Đảo. Việc bảo vệ, gìn giữ môi trường tại Côn Đảo có ý nghĩa hết sức quan trọng, không những thể hiện sự tôn nghiêm, tôn kính đối với các liệt sĩ đã nằm lại nơi đây mà còn thể hiện ý thức bảo vệ thiên nhiên, góp phần phát triển bền vững huyện đảo Côn Đảo.
Hương vị đoàn viên

Hương vị đoàn viên

(LĐTĐ) Đang mải mê với những bản kế hoạch trên máy tính, mẹ tôi gọi điện thoại nhắc ngày giỗ bố sắp đến. Tôi cười tươi bảo: “Con nhớ ngày giỗ bố mà, con nhất định sẽ về sớm”. Tắt máy, lòng bỗng se sắt nhớ bố da diết, nghe dậy hương cháo cá lóc thoang thoảng trong tâm trí.
Xem thêm
Phiên bản di động