Xôi Phú Thượng – món ăn dân dã hoá di sản

(LĐTĐ) Đầu năm nay, làng nghề xôi Phú Thượng (quận Tây Hồ, Hà Nội) đã được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Món ăn dân dã của người Hà Nội và nhiều du khách chính thức thành di sản được giữ gìn.
Phát huy giá trị di sản trong phát triển kinh tế - xã hội Để các di sản được bảo tồn vĩnh cửu

Nằm ở phía tây Hà Nội, làng Phú Gia (phường Phú Thượng, quận Tây Hồ) còn được gọi là làng nghề xôi Phú Thượng vì có hơn 600 hộ gia đình đang làm nghề nấu xôi.

Hàng ngày, khi cả thành phố vẫn chìm trong giấc ngủ say, hàng trăm hộ dân ở Phú Thượng đã sáng đèn, bắt đầu một ngày làm việc. Ai nấy đều tất bật chuẩn bị cho mẻ xôi mới.

Nhà nhà đỏ lửa, những chõ xôi cỡ đại tỏa khói nghi ngút. Khoảng 5 giờ sáng, những chiếc ô-tô, xe máy bắt đầu chở xôi thành phẩm tỏa đi khắp những nẻo đường của thành phố, phục vụ cho bữa sáng của người dân Thủ đô.

Xưa kia, nghề nấu xôi xuất phát từ làng Phú Gia, rồi phát triển thành nghề truyền thống ở cả phường Phú Thượng, với khoảng 600 hộ làm nghề nấu xôi. Có đến 95% lao động của nghề nấu xôi là phụ nữ.

Phó Chủ tịch Hội làng nghề xôi Phú Thượng Nguyễn Thị Tuyến cho biết: “Nghề nấu xôi ở Phú Thượng đã có hàng trăm năm nay. Từ nhiều năm trước, các cô, các bà thổi xôi bằng chõ đất, rồi đi bán rong dọc phố phường Hà Nội. Ngày nay người dân Phú Thượng vẫn tiếp nối truyền thống đó. Chúng tôi tự hào vì kỹ thuật chế biến giúp xôi Phú Thượng không những dẻo thơm, mà còn phong phú về chủng loại. Ðiều đó giúp mang lại thu nhập ổn định cho người dân và phát triển kinh tế địa phương”.

Ở Phú Thượng, hầu như gia đình nào cũng coi nghề nấu xôi là nghề gia truyền, tối thiểu cũng có vài ba thế hệ nối nghiệp nhau làm nghề.

Nếu các hàng quán xôi ở trong thành phố mỗi ngày bán một vài chục cân gạo nấu xôi, thì ở Phú Thượng, những gia đình mỗi ngày nấu 10 đến 20kg gạo xôi chỉ là số ít. Các hộ trung bình cũng nấu tới 30 - 40kg gạo xôi các loại từ xôi lạc, xôi đỗ cho đến xôi vò, xôi ngô.

Xôi Phú Thượng – món ăn dân dã hoá di sản
Nghề làm xôi Phú Thượng đã chính thức được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Mỗi ngày “làng xôi” Phú Thượng sử dụng hết khoảng 10 tấn gạo để nấu xôi. Vào các ngày mồng 1, rằm, lễ, Tết, lượng xôi sẽ tăng gấp mấy lần so với ngày thường. Mùa cưới cũng là mùa làm ăn với người dân Phú Thượng khi lượng đặt hàng thường tăng đột biến vào những dịp cuối tuần.

Ðể làm ra món xôi Phú Thượng dẻo, thơm phải rất kỳ công, kỹ lưỡng từ khâu chọn, vo gạo, đồ xôi. Tất cả các khâu, công đoạn đều phải rất tỉ mỉ và kỹ lưỡng, chỉ cần sơ sẩy, hay làm ẩu một công đoạn nào thì chõ xôi đó coi như bị hỏng. Chính vì vậy, gạo để đồ xôi Phú Thượng phải là loại gạo mới, nếu ngày mai đồ xôi thì hôm nay mới xát gạo.

Muốn đồ được xôi ngon cần vo gạo thật sạch. Tùy theo kinh nghiệm của mỗi gia đình và chủng loại xôi mà thời gian ngâm có thể khác nhau. Sau khi ngâm tiếp tục mang ra vo, đãi đến khi nước thật trong. Xôi Phú Thượng được đồ hai lần. Lần một, người ta dỡ ra rổ, lấy đũa đảo đều để cho hạt xôi ráo. Sau một thời gian nhất định thì sẽ đồ lần hai. Bởi thế, hạt xôi Phú Thượng luôn căng mọng.

Một đặc điểm khác của xôi Phú Thượng là để qua ngày nhưng cũng vẫn giữ được độ thơm, dẻo. Ðó chính là bí quyết làm nghề của người Phú Thượng. Bà Mai Thị Thanh về làm dâu Phú Thượng đã mấy chục năm nay. Sau khi về làm dâu được mấy ngày thì mẹ chồng bà bắt đầu dạy nghề. Thấm thoắt bà đã gắn bó với nghề đồ xôi được hơn 30 năm.

Hiện nay, để lan tỏa, giới thiệu nét tinh hoa, sự cầu kỳ trong cách làm, chế biến món xôi Phú Thượng, nhiều người trẻ nơi đây đã và đang mở lớp dạy làm xôi trực tiếp và online. Ðây cũng là cách để quảng bá sản phẩm xôi Phú Thượng rất hiệu quả. Nhiều người học nghề để thử làm theo, nhưng cũng qua lớp học mà họ hiểu thêm về món xôi Phú Thượng, từ đó, trở thành khách hàng trung thành với nghề nấu xôi.

Bà Nguyễn Thị Tuyến, một người dân ở Phú Thượng chia sẻ: “Việc các cháu trong phường mở lớp dạy làm xôi online khiến chúng tôi rất vui, bởi đây là cách chúng tôi giữ lửa làng nghề và quảng bá sản phẩm. Với cách làm này, tôi tin rằng sản phẩm xôi Phú Thượng sẽ ngày càng được giới thiệu rộng rãi, giúp cho nghề phát triển bền vững hơn”.

Nghề nấu xôi Phú Thượng không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình mà mới đây còn được ghi vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Trưởng phòng Quản lý Di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) Phạm Thị Lan Anh chia sẻ: “Xôi là món ăn phổ biến ở khắp các vùng, miền của Việt Nam. Nhưng bí quyết của xôi Phú Thượng để cho hạt mọng, để qua ngày hạt xôi vẫn dẻo, thơm, xôi dẻo mà lại không nát, không dính tay... Ðó chính là tri thức dân gian về nghề nấu xôi cổ truyền mà chúng ta cần gìn giữ, tôn vinh từ khía cạnh di sản”.

Xôi Phú Thượng – món ăn dân dã hoá di sản
Xôi Phú Thượng đã có những sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao của thành phố Hà Nội.

Cuối tháng 2 vừa qua, tại di tích đình Phú Gia (phường Phú Thượng) đã diễn ra Lễ hội truyền thống xôi Phú Thượng lần thứ VII và Lễ công bố Quyết định ghi danh Nghề làm xôi Phú Thượng vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tại Lễ hội, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) quận Tây Hồ Bùi Thị Lan Phương cho biết, trong những năm qua, với mong muốn gìn giữ nghề truyền thống địa phương và nâng cao đời sống người dân, quận Tây Hồ đã luôn quan tâm tạo điều kiện hỗ trợ làng nghề phát triển. Ngày 30/12/2016, Phú Thượng được UBND thành phố Hà Nội công nhận danh hiệu Làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng.

Năm 2018, xôi Phú Thượng là 1 trong 12 món ẩm thực truyền thống của Hà Nội phục vụ Trung tâm Báo chí tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều, thu hút sự chú ý của nhiều phóng viên báo chí nước ngoài.

Năm 2019, Làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng đã được Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu Xôi Phú Thượng.

Được biết, xôi Phú Thượng đã có những sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao của thành phố Hà Nội. Quận Tây Hồ đã tập trung đầu tư nâng cấp hạ tầng, chỉnh trang đường, ngõ, chiếu sáng trên địa bàn phường; đặc biệt chỉ đạo triển khai xây dựng Đề án “Điểm giới thiệu, quảng bá sản phẩm làng nghề truyền thống Xôi Phú Thượng” nhằm tạo điều kiện, hỗ trợ tốt nhất cho làng nghề phát triển, khẳng định thương hiệu và nâng cao đời sống của người dân.

Để định vị giá trị, bảo vệ và phát huy giá trị làng nghề truyền thống với tư cách là một di sản văn hoá, trong thời gian qua, với sự đồng hành, hỗ trợ của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, sự hướng dẫn, giúp đỡ của Cục Di sản văn hóa phi vật thể, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, các nhà khoa học đầu ngành văn hóa, quận Tây Hồ đã hoàn thành việc lập hồ sơ khoa học đề nghị ghi danh Nghề làm xôi Phú Thượng vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Ngày 16/2/2024, Nghề làm xôi Phú Thượng đã chính thức được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 344/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Phúc Chương

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Hà Nội: Bổ sung 3.210 chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2024 - 2025

Hà Nội: Bổ sung 3.210 chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2024 - 2025

(LĐTĐ) Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa quyết định giao bổ sung chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2024 - 2025 cho 12 trường với tổng chỉ tiêu là 3.210 học sinh vào 74 lớp.
Dấu ấn Tháng Công nhân tại Nghệ An

Dấu ấn Tháng Công nhân tại Nghệ An

(LĐTĐ) Triển khai Tháng Công nhân với chủ đề “Đoàn kết công nhân - Triển khai Nghị quyết”, Công đoàn Nghệ An đã tổ chức chuỗi hoạt động thiết thực, sôi nổi, ý nghĩa, lan tỏa sâu rộng, để lại nhiều dấu ấn tốt đẹp trong công nhân, lao động.
Quận Đống Đa tập huấn nghiệp vụ công tác thi đua khen thưởng năm 2024

Quận Đống Đa tập huấn nghiệp vụ công tác thi đua khen thưởng năm 2024

(LĐTĐ) Ngày 30/5, Ủy ban nhân dân (UBND) quận Đống Đa tổ chức Hội nghị Tập huấn nghiệp vụ công tác thi đua, khen thưởng năm 2024. Đồng chí Nguyễn Công Bằng - Trưởng ban Thi đua - Khen thưởng Thành phố dự Hội nghị và làm báo cáo viên.
Hãy nói không với thuốc lá!

Hãy nói không với thuốc lá!

(LĐTĐ) Nói không với hút thuốc lá (thuốc lá truyền thống, thuốc lá thế hệ mới) không chỉ bảo vệ sức khỏe người hút ở thì hiện tại mà còn là một trong những biện pháp bảo vệ sức khỏe thế hệ thì tương lai của đất nước.
Công tác phát triển đoàn viên: Những kết quả tích cực từ cơ sở

Công tác phát triển đoàn viên: Những kết quả tích cực từ cơ sở

(LĐTĐ) Công tác phát triển đoàn viên, thành lập Công đoàn cơ sở là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của tổ chức Công đoàn. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, các cấp Công đoàn Thủ đô, nhất là Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp và đạt được những kết quả tích cực.
An toàn lao động vẫn… đáng báo động!

An toàn lao động vẫn… đáng báo động!

(LĐTĐ) Thời gian gần đây, đặc biệt là từ đầu tháng 5 đến nay, liên tiếp xảy ra các vụ tai nạn lao động nghiêm trọng. Điều này cho thấy quy trình đảm bảo an toàn lao động vẫn còn nhiều lỗ hổng và đảm bảo an toàn lao động tiếp tục là vấn đề bức thiết, cần được quan tâm, chú trọng hơn nữa.
70 thí sinh tranh tài trong Hội thi Thợ giỏi ngành Xây dựng Hà Nội

70 thí sinh tranh tài trong Hội thi Thợ giỏi ngành Xây dựng Hà Nội

(LĐTĐ) Sáng 30/5, tại Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội, Công đoàn ngành Xây dựng Hà Nội đã tổ chức Hội thi Thợ giỏi ngành Xây dựng Hà Nội năm 2024. Đây là hoạt động chào mừng Tháng Công nhân, Tháng An toàn vệ sinh, lao động năm 2024, kỷ niệm 70 năm ngày thành lập ngành Xây dựng Hà Nội (10/10/1954 - 10/10/2024), đồng thời, thúc đẩy phong trào luyện tay nghề, thi thợ giỏi trong công nhân lao động.

Tin khác

Quận Đống Đa tập huấn nghiệp vụ công tác thi đua khen thưởng năm 2024

Quận Đống Đa tập huấn nghiệp vụ công tác thi đua khen thưởng năm 2024

(LĐTĐ) Ngày 30/5, Ủy ban nhân dân (UBND) quận Đống Đa tổ chức Hội nghị Tập huấn nghiệp vụ công tác thi đua, khen thưởng năm 2024. Đồng chí Nguyễn Công Bằng - Trưởng ban Thi đua - Khen thưởng Thành phố dự Hội nghị và làm báo cáo viên.
Sơn Tây: Thêm xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao

Sơn Tây: Thêm xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao

(LĐTĐ) “Xây dựng nông thôn mới đã được đông đảo nhân dân nhiệt tình hưởng ứng, tích cực tham gia và trở thành phong trào quần chúng sôi nổi, mạnh mẽ và rộng khắp”, Bí thư Thị ủy Sơn Tây Trần Anh Tuấn, nhấn mạnh tại buổi Lễ công bố Quyết định và đón Bằng công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao đối với xã Xuân Sơn (thị xã Sơn Tây, Hà Nội).
Ưu tiên các nguồn lực bảo vệ, chăm sóc trẻ em

Ưu tiên các nguồn lực bảo vệ, chăm sóc trẻ em

(LĐTĐ) Ngày 29/5, Ủy ban nhân dân (UBND) quận Bắc Từ Liêm tổ chức Lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em, hoạt động hè năm 2024.
Quận Thanh Xuân: Dự kiến hoàn thành 130 dự án đầu tư công trong năm 2024

Quận Thanh Xuân: Dự kiến hoàn thành 130 dự án đầu tư công trong năm 2024

(LĐTĐ) Hội đồng nhân dân (HĐND) quận Thanh Xuân vừa giám sát chuyên đề việc thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn quận.
Báo chí Hà Nội phản ánh kịp thời, toàn diện các vấn đề thời sự, chính trị

Báo chí Hà Nội phản ánh kịp thời, toàn diện các vấn đề thời sự, chính trị

(LĐTĐ) Chiều 28/5, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Thành phố tổ chức Hội nghị giao ban triển khai nhiệm vụ công tác báo chí Thành phố tháng 6/2024.
Kỳ vọng vào một Hà Nội phát triển toàn diện

Kỳ vọng vào một Hà Nội phát triển toàn diện

(LĐTĐ) Người dân Thủ đô kỳ vọng, sau khi “Kết luận số 80-KL/TƯ của Bộ Chính trị được ban hành và đi vào thực tế, các vướng mắc trong vấn đề về trọng dụng nhân tài, phát triển hạ tầng giao thông đô thị, quy hoạch và đầu tư công sẽ tiếp tục được quan tâm, tháo gỡ, tạo động lực cho Thủ đô phát triển toàn diện.
Trao tặng Huy hiệu 30 năm tuổi Đảng cho Phó Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hà Nội Nguyễn Huy Khánh

Trao tặng Huy hiệu 30 năm tuổi Đảng cho Phó Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hà Nội Nguyễn Huy Khánh

(LĐTĐ) Thực hiện Quyết định số 6643-QĐ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về việc tặng Huy hiệu Đảng, ngày 28/5, Đảng bộ Cơ quan Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội đã trang trọng tổ chức Lễ trao tặng Huy hiệu 30 năm tuổi Đảng cho đồng chí Nguyễn Huy Khánh - Bí thư Đảng ủy Cơ quan, Phó Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hà Nội.
Đưa văn hóa thành nguồn lực nội sinh của Hà Nội

Đưa văn hóa thành nguồn lực nội sinh của Hà Nội

(LĐTĐ) Một trong những nội dung quan trọng của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là chính sách phát triển, phát huy giá trị văn hóa Hà Nội. Theo các chuyên gia, tới đây, thành phố Hà Nội cần có các chính sách phù hợp, ưu đãi để làm nổi bật hơn những đặc trưng văn hóa của Thủ đô; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, từ đó tạo ra nguồn lực nội sinh thúc đẩy sự phát triển của Hà Nội.
Tạo đột phá xây dựng đô thị thông minh

Tạo đột phá xây dựng đô thị thông minh

(LĐTĐ) Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 80-KL/TƯ về Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Đây chính là căn cứ quan trọng để Hà Nội hoàn chỉnh hai đồ án quy hoạch, đồng bộ cùng Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV.
Tăng cường kiểm tra, xử phạt các cơ sở vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm

Tăng cường kiểm tra, xử phạt các cơ sở vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm

(LĐTĐ) Triển khai Tháng hành động vì an toàn thực phẩm (ATTP) năm 2024, các đoàn kiểm tra quận Bắc Từ Liêm đã xử phạt vi phạm hành chính 54 cơ sở sản xuất, kinh doanh, với 260 triệu đồng, tịch thu và tiêu hủy 1.880 kg thịt đông lạnh; qua đó tạo sự chuyển biến tích cực trong tuân thủ quy định về ATTP.
Xem thêm
Phiên bản di động