Xây dựng vùng Thủ đô xứng tầm khu vực

Vùng Thủ đô xứng tầm khu vực

Ngày 6/5/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 768 về việc phê duyệt quy hoạch điều chỉnh xây dựng Vùng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, mục tiêu là đáp ứng các yêu cầu phát triển, công tác quản lý quy hoạch và đầu tư xây dựng Vùng Thủ đô Hà Nội có sự phân công, hợp tác, chia sẻ và liên kết giữa các địa phương trong Vùng; đảm bảo phân bổ nguồn lực quốc gia có hiệu quả; hạn chế những mặt trái của quá trình đô thị hóa đến môi trường sống, tác động của biến đổi khí hậu nhằm xây dựng Vùng phát triển thịnh vượng và có môi trường bền vững;

Mạng lưới đường vành đai, đường hướng tâm vùng Thủ đô. (Nguồn UBND thành phố Hà Nội)

Đáp ứng nhu cầu xây dựng đồng bộ và hiện đại hệ thống mạng lưới hạ tầng kỹ thuật và xã hội của Vùng, tạo điều kiện cho các đô thị tiếp tục phát huy vai trò là những hạt nhân tạo động lực thúc đẩy phát triển cho các khu vực xung quanh về kinh tế, văn hóa - xã hội; phát triển cân bằng giữa đô thị và nông thôn; bảo đảm quốc phòng - an ninh; làm cơ sở để lập và điều chỉnh các quy hoạch xây dựng vùng tỉnh, vùng dọc tuyến đường vành đai, cao tốc liên tỉnh, các vùng và khu chức năng đặc thù, quy hoạch chung các đô thị, quy hoạch xây dựng nông thôn mới và các quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật; là cơ sở lập dữ liệu phục vụ công tác quản lý, đề xuất cơ chế chính sách và mô hình quản lý Vùng.

Phạm vi Vùng Thủ đô Hà Nội gồm toàn bộ ranh giới của Thủ đô Hà Nội và 9 tỉnh xung quanh là Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Hòa Bình, Phú Thọ, Thái Nguyên và Bắc Giang (trong đó Phú Thọ, Thái Nguyên và Bắc Giang là 3 tỉnh được mở rộng so với Quyết định số 490/2008/QĐ-TTg ngày 05/5/2008 của Thủ tướng Chính phủ).

Tổng diện tích toàn vùng khoảng 24.314,7 km2. Là vùng phát triển kinh tế tổng hợp, có Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước; có ý nghĩa quốc tế quan trọng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Về định hướng phát triển Thủ đô Hà Nội và các tỉnh trong Vùng, Quyết định nêu rõ: Trên cơ sở vị trí, vai trò, điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội, các tỉnh trong Vùng tạo thành các mối liên kết với những đặc trưng và lợi thế riêng, chia sẻ chức năng, hỗ trợ phát triển để khai thác tối đa và hiệu quả các tiềm năng, động lực của các địa phương trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của từng tỉnh và toàn Vùng.

Thủ đô Hà Nội, tỉnh Vĩnh Phúc và Bắc Ninh, là các địa phương có tốc độ và tỉ lệ đô thị hóa cao; có vị trí trung tâm của toàn Vùng trên cơ sở vị thế của Thủ đô Hà Nội với các vai trò quan trọng trong các lĩnh vực của quốc gia, trong đó nổi bật là các thế mạnh về công nghiệp, đào tạo, nguồn nhân lực và các điều kiện hạ tầng; các chức năng cấp Vùng, quốc gia và quốc tế được tăng cường thông qua việc thiết lập các trung tâm tài chính - thương mại, nghiên cứu - phát minh khoa học, hội nghị hội thảo, thể dục thể thao, không gian di sản và du lịch quốc tế..

Hà Nội với vị thế Thủ đô, trung tâm đầu não chính trị, hành chính của quốc gia; là trung tâm văn hóa, giáo dục đào tạo và khoa học kỹ thuật quan trọng của cả nước; là một trong những trung tâm kinh tế, du lịch, thương mại, dịch vụ của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Phát huy vai trò là trung tâm động lực chính, đầu mối liên kết quản lý, kinh doanh, nghiên cứu và phát triển kinh tế - xã hội, tập trung hình thành các trung tâm thương mại tài chính lớn của quốc gia (Trung tâm tài chính Bắc Sông Hồng; trung tâm hội chợ; trung tâm hành chính, thương mại, văn hóa Tây Hồ Tây...), các khu nghiên cứu - đào tạo công nghệ cao (Khu công nghệ cao Hòa Lạc; Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc...); trung tâm văn hóa - lịch sử lớn (Hoàng Thành Thăng Long; Vườn Quốc gia Ba Vì...); đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa của Thủ đô khoảng từ 65 - 70%...

Cụ thể hóa bằng tuyến đường vành đai huyết mạch

Để cụ thể hóa việc phát triển Vùng Thủ đô, đầu tiên là kết cấu hạ tầng, tại thông báo số 92/TB-VPCP ngày 03/05/2021 của Văn phòng Chính phủ về Kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo căn cứ tính hiệu quả để tập trung khẩn trương, nghiên cứu, đề xuất triển khai ngay các tuyến đường bộ cao tốc khác có nhu cầu cấp thiết được các địa phương, cử tri và đại biểu Quốc hội đề nghị trong thời gian vừa qua.

Đáng chú ý có tuyến đường Vành đai 4, Vành đai 5 vùng Thủ đô Hà nội. Trong đó, đường Vành đai 4 là đường vành đai ngoài của đô thị trung tâm Thủ đô Hà Nội giải quyết giao thông liên vùng cho đô thị trung tâm, đô thị vệ tinh, cảng hàng không quốc tế cửa ngõ và trung tâm các tỉnh phía Bắc vùng Thủ đô, đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt định hướng tại Quyết định số 1287/QĐ-TTg ngày 29/7/2011; được xác định trong Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội và Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2011.

Theo đồ án quy hoạch liên quan đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt (Quy hoạch xây dựng vùng Thủ đô; quy hoạch chung xây dựng Thủ đô; Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô) tuyến đường Vành đai 4 có vai trò hết sức quan trọng, là tuyến vành đai giao thông đối ngoại có tính chất kết nối liên vùng thuộc Vùng Thủ đô và được khép kín theo tiêu chuẩn đường cao tốc để kết nối các cao tốc, quốc lộ hướng tâm tạo hệ thống phát triển hiệu quả.

Trong quá trình nghiên cứu đề xuất dự án, vào tháng 5/2021, Thành ủy Hà Nội đã tổ chức hội nghị làm việc với Bộ Giao thông Vận tải và các tỉnh liên quan để trao đổi, thống nhất về chủ trương và phương án triển khai. Thỏa thuận hợp tác giữa Bộ Giao thông vận tải với thành phố Hà Nội và các các tỉnh, thành phố liên quan cũng được ký kết để hoàn thành tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô trong giai đoạn tới.

Theo đó, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội, UBND tỉnh Bắc Ninh và UBND tỉnh Hưng Yên đã cùng thỏa thuận phối hợp với Bộ Giao thông vận tải trong việc rà soát quy mô, quy hoạch chi tiết hướng tuyến, mặt cắt ngang từng đoạn tuyến thuộc địa bàn (bao gồm cả phương án cao tốc trên cao) để đảm bảo khớp nối đồng bộ trên toàn tuyến và phù hợp với các định hướng quy hoạch liên quan tại địa phương.

Trong khi đó, UBND tỉnh Vĩnh Phúc và UBND tỉnh Bắc Giang có nhiệm vụ phối hợp với Bộ Giao thông vận tải và UBND các tỉnh, thành phố (Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên) trong việc rà soát các quy hoạch liên quan, đặc biệt là mạng lưới đường giao thông có tính kết nối với tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô để đảm bảo khớp nối đồng bộ về quy hoạch, đầu tư nhằm phát huy tối đa hiệu quả đầu tư mạng lưới kết cấu hạ tầng khung của Vùng Thủ đô.

Đến nay, tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô có dự kiến tổng chiều dài 111,2 km (gồm 102,2 km đường Vành đai 4 và 9 km tuyến nối theo hướng cao tốc Nội Bài - Hạ Long). Điểm đầu nằm trên đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai (địa phận xã Thanh Xuân, huyện Sóc Sơn, Hà Nội), điểm cuối nằm trên đường cao tốc Nội Bài - Hạ Long (địa phận huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh).

Dự án qua địa phận 3 tỉnh, thành phố, cụ thể: Qua địa phận Hà Nội dài 58,2 km, đi qua 7 quận, huyện: Sóc Sơn, Mê Linh, Đan Phượng, Hoài Đức, Thanh Oai, Thường Tín và Hà Đông; tỉnh Hưng Yên dự kiến tuyến dài 19,8 km, đi qua 4 huyện: Văn Giang, Khoái Châu, Yên Mỹ, Văn Lâm; tỉnh Bắc Ninh dự kiến dài 24,2 km và tuyến nối 9 km đi qua 3 huyện: Thuận Thành, Quế Võ, Gia Bình và thành phố Bắc Ninh. Dự án có dự kiến tổng mức đầu tư 94.127 tỷ đồng, cơ cấu nguồn vốn: Ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, vốn của nhà đầu tư và các nguồn vốn huy động hợp pháp khác. Thời gian thực hiện dự kiến giai đoạn 2021-2028.

Hướng tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đi qua các tỉnh và thành phố Hà Nội.

Vành đai 4 - Vùng Thủ đô có mục tiêu tạo điều kiện, tiền đề để các thành phố và các tỉnh phát triển đô thị, công nghiệp, thương mại, dịch vụ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, kinh tế đô thị và nông thôn khu vực hai bên tuyến đường nói riêng và Vùng Thủ đô, tạo không gian phát triển quỹ đất, tạo nguồn lực đầu tư phát triển.

Thoả thuận được ký kết giữa Hà Nội, Bộ Giao thông vận tải và một số địa phương liên quan đã xác định quan điểm chung là cần thiết phải tổ chức triển khai đầu tư khép kín toàn tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô tại thời điểm hiện nay; triển khai đầu tư hỗn hợp đầu tư công và phương thức PPP, loại hợp đồng BOT; Hà Nội (trung tâm Vùng Thủ đô) chủ trì, phối hợp cùng các địa phương có tuyến đi qua tổ chức nghiên cứu, triển khai đầu tư toàn tuyến.

Ngày 8/9/2021, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành đã ký Quyết định 1462/QĐ-TTg thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư làm Chủ tịch Hội đồng. UBND thành phố Hà Nội có trách nhiệm cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan đến quá trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án bảo đảm đúng tiến độ.

Hà Nội với vai trò là trung tâm, hạt nhân của Vùng Thủ đô sẽ chủ trì, phối hợp cùng các địa phương có tuyến đường đi qua tổ chức nghiên cứu, triển khai đầu tư toàn tuyến; trong đó các địa phương có tuyến đường đi qua chịu trách nhiệm bố trí vốn ngân sách, tổ chức thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư trên địa bàn theo thực tiễn của từng địa phương...

Ngày 20/9/2021, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành uỷ Hà Nội Đinh Tiến Dũng đã ký ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội về chủ trương triển khai dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô.

Ngay sau đó, tại kỳ họp thứ hai Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVI (ngày 22/9), ông Đinh Tiến Dũng cho biết, chủ trương triển khai Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô là những nội dung lớn, là cơ sở, tiền đề quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, phát triển đô thị cũng như đời sống nhân dân trên địa bàn Thủ đô.

Việc sớm đầu tư dự án này được xác định là một trong các nhiệm vụ trọng tâm cần ưu tiên tập trung lãnh đạo, chỉ đạo trong Chương trình hành động của Đảng bộ thành phố Hà Nội thực hiện Nghị quyết Đại hội 13 của Đảng gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội 17 của Đảng bộ Thành phố./.

Hoàng Phúc

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam: Sẽ tạo đột phá cho phát triển Dự án đường Vành đai 4 đã được Thủ tướng phê duyệt quy hoạch từ năm 2011, nhưng đến nay vẫn chưa triển khai. Khi Vành đai 4 được đầu tư, hoàn thành, đưa vào khai thác, tình trạng dồn ứ giao thông cục bộ tại một số chốt kiểm soát cửa ngõ Thủ đô, cũng như nhu cầu vận tải trên cả 4 hành lang kinh tế khu vực phía Bắc quá cảnh Hà Nội như hiện nay sẽ được giải quyết.Với mô hình mạng lưới giao thông mạng nhện, cần càng nhiều đường liên kết càng tốt. Trên cơ sở hiện trạng đường giao thông và những tuyến đường đã quy hoạch, có kế hoạch triển khai hoặc đang triển khai đều đáp ứng được tốt nhu cầu giao thông. Do đó, trên cơ sở quy hoạch được phê duyệt, cần sớm hoàn thiện 5 tuyến đường Vành đai gồm: 1; 2; 2,5; 3; 3,5 và 4. Từ đó, việc đi lại của người dân thuận tiện hơn, các các luồng phương tiện có thể di chuyển từ hướng này tới hướng khác của thành phố, từ tỉnh này tới tỉnh khác mà không xung đột với luồng phương tiện di chuyển trong trung tâm của đô thị. Việc này sẽ bảo đảm mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông là khâu đột phá và đi trước một bước để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội nói riêng và vùng thủ đô nói chung. -------------------------------------- TS. Nguyễn Minh Phong - Chuyên gia kinh tế Mở ra cơ hội phân bổ lại chuỗi cung ứng Sự hình thành tuyến đường Vành đai 4 có thể khẳng định là rất cần thiết. Tuyến đường sẽ giúp đồng bộ hóa hệ thống hạ tầng của thành phố Hà Nội, đặc biệt là tăng sự kết nối của các tỉnh đối với vùng trung tâm là Thủ đô Hà Nội. Từ đây sẽ mở ra cơ hội để phân bổ lại các chuỗi cung ứng, nhất là các khu công nghiệp, các hoạt động kết nối giữa các vùng nguyên liệu chế biến, để từ đó hình thành một liên kết vùng tốt hơn. Đồng thời, tạo ra sự phát triển cho Thành phố, cũng như làm tăng cơ hội thu hút đầu tư của các tỉnh đến Hà Nội và các địa phương xung quanh. Bên cạnh đó, còn giúp giảm thiểu tắc nghẽn giao thông, ô nhiễm môi trường, tình trạng chi phí vận tải đắt đỏ…Tất cả những điều đó vừa giúp tăng trưởng kinh tế, vừa tạo công ăn việc làm - an sinh xã hội, đóng góp ngân sách cũng như tạo động lực cho sự tăng trưởng, phát triển của thành phố Hà Nội và các địa phương có liên quan. -------------------------------------- Chuyên gia Vũ Vinh Phú: Mở rộng không gian phát triển cho Thành phố Đường Vành đai 4 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch từ năm 2011 là một dự án quan trọng của quốc gia. Với quy mô lớn, mục tiêu dự án là hình thành tuyến vành đai đồng bộ, liên tục để nâng cao khả năng kết nối mạng lưới giao thông vùng và mạng giao thông quốc gia, rút ngắn quãng đường vận chuyển giữa các địa phương trong vùng, giảm tải cho hệ thống giao thông hướng tâm của Thủ đô Hà Nội. Song 10 năm qua, do nguồn lực và do những yếu tố khách quan dẫn đến chưa có nguồn lực để triển khai. Do đó, việc tiến hành đầu tư xây dựng tuyến đường Vành đai 4 và khi hoàn thành không chỉ góp phần giảm ùn tắc giao thông, mở rộng không gian phát triển cho Thành phố, kéo giãn mật độ dân cư tại khu vực nội đô, phát triển kinh tế đô thị và nông thôn. Đồng thời, từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực hai bên tuyến đường, tăng cường khả năng kết nối, tạo động lực, tác động lan tỏa liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội các tỉnh, thành phố trong Vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.... N.Công - B.Thoa - Đ.Đạt (ghi)