Vẻ đẹp làng cổ ven sông

(LĐTĐ) Nhắc tới Hạ Mỗ (huyện Đan Phượng, Hà Nội) người ta thường nghĩ ngay đến mảnh đất cổ xưa có bề dày lịch sử, văn hóa truyền thống từ rất lâu đời. Theo dòng thời gian từ thế kỷ VI tức cách ngày nay trên một ngàn bốn trăm năm, mảnh đất này đã đi vào lịch sử vì đây chính là kinh đô của nước Vạn Xuân dưới triều Hậu vua Lý Nam Đế.
Dấu xưa nơi làng cổ Đông Ngạc Làng Mễ Trì rộn ràng vào vụ cốm mới

Đi tìm dấu tích của thành cổ Ô Diên

Hạ Mỗ là vùng đất cổ ngoại thành Hà Nội, cách trung tâm Thành phố khoảng 20km là điểm đến thú vị với bề dày truyền thống lịch sử, nhiều di tích và danh thắng độc đáo cùng những nét văn hoá dân gian đặc sắc mà ít nơi có được. Ngày nay, Hạ Mỗ đang trong quá trình đô thị hóa nhưng không vì thế mà mất đi vẻ cổ kính, uy nghiêm. Trong những ngày Hà Nội vào thu, chúng tôi có dịp ghé thăm Hạ Mỗ, đi tìm lại những dấu ấn, chứng tích của mảnh đất kinh đô xưa.

Vẻ đẹp làng cổ ven sông
Hạ Mỗ có bề dày truyền thống lịch sử, nhiều di tích và danh thắng độc đáo. Ảnh: Kim Tiến

Anh Nguyễn Xuân Việt, cán bộ văn xã (Ủy ban nhân dân xã Hạ Mỗ) giới thiệu, Hạ Mỗ là một nơi có bề dày lịch sử - văn hóa, có truyền thống hiếu học. Cách đây hơn 14 thế kỷ, mảnh đất này một thời đã là kinh đô nhà nước Vạn Xuân (gọi là Ô Diên), người bốn phương tụ hội. Trải dài bao năm tháng, nhiều người tới đây sinh cơ lập nghiệp gây dựng và phát triển, rồi có con đàn cháu đống thành nhiều dòng họ. Người tới trước, kẻ đến sau họ chung sống cùng nhau, kề vai sát cánh, xây dựng xóm, làng hòa chung một khối tạo lập cho quê nhà các phong tục, tập quán riêng được truyền từ đời này qua đời khác.

Cũng như bao làng Việt cổ, từ bao đời nay, người dân Hạ Mỗ đã xây dựng cho mình một đời sống tinh thần phong phú, trong đó tết nhất, hội hè và nhiều phong tục mang bản sắc đậm đà hình ảnh vị Thành Hoàng làng cùng sự tồn tại và phát triển của mảnh đất Ô Diên ngàn năm văn hiến. Trong quá trình xây dựng và trưởng thành, ở mỗi giai đoạn lịch sử cùng với các thiết chế xã hội khác nhau, thuần phong mỹ tục được bảo lưu, hủ tục dần dần được xóa bỏ.

Người Hạ Mỗ giờ vẫn ghi nhớ bốn câu ca truyền miệng: “Làng chúng tôi Đế vương đất cũ/Người chúng tôi Tể phụ ngày xưa” và “Đất này là đất cố đô/Người trung, trung tự thuở xưa đến giờ”. Các cụ già thường kể rất nhiều câu chuyện về thành cổ, vì sao lại có lễ rước tượng… vào những ngày hội làng. Theo anh Nguyễn Xuân Việt, minh chứng cho câu chuyện còn lưu truyền trong tiềm thức dân gian, hiện nay, các di tích lịch sử còn lưu lại nhiều chứng tích và những câu đối chữ Hán còn lưu lại, câu nào cũng liên quan ít nhiều đến hai từ Ô Diên.

Mới đây UBND thành phố Hà Nội Quyết định công nhận điểm du lịch xã Hạ Mỗ, đây là bước ban đầu đặt nền móng cho phát triển du lịch ở địa phương. Anh Nguyễn Xuân Việt cán bộ văn xã (Ủy ban nhân dân xã Hạ Mỗ) bày tỏ sự vui mừng: “Quan trọng nhất của người dân Hạ Mỗ bây giờ là giữ gìn bản sắc văn hóa vùng miền để không làm mai một truyền thống cha ông để lại. Từ đó, giới thiệu với bạn bè để hiểu biết thêm về nền văn hóa đậm đà bản sắc này.

Hiện tại, UBND xã Hạ Mỗ đang có rất nhiều chương trình bảo tồn văn hóa vật thể và phi vật thể như: Các bức hoành phi, câu đối, các văn tự Hán nôm đều được dịch ra và bảo quản, lưu trữ, giữ lại cho muôn đời sau. Đồng thời, xây dựng và viết cuốn lịch sử văn hóa, truyền thống để đưa vào các nhà trường giảng dạy cho các thế hệ học sinh hiểu về lịch sử của địa phương”.

Ví như đôi câu đối cổ tại đình Vạn Xuân: “Nam Đế Lý triều quốc hiệu Vạn Xuân, diên đình lưu tích thánh/Ô Diên cảnh thắng đô thành nhất thế, quán tự hiển thần linh” (tạm dịch nghĩa: Triều Lý Nam Đế, tên nước là Vạn Xuân, ngôi đình lớn ghi lại tích của đức thánh/Thắng cảnh đất Ô Diên một thời là Kinh đô, tất cả sự thờ tự rạng rỡ về sự linh thiêng của Thần linh). Hay đôi câu đối tại chùa Hải Giác: “Giáo liệt tam tông Hồng Lạc tảo khai kim thế giới/Cảnh tiên thập vịnh Ô Diên biệt chiếm ngọc càn khôn” (tạm dịch nghĩa: Ba giáo phái cùng truyền đạo lý, con cháu Lạc Hồng sớm mở hoàn cầu quý như vàng bạc/Mười bài thơ ca ngợi cảnh về trước, kinh thành Ô Diên giữ riêng trời đất đẹp tựa ngọc ngà)...

Những nếp cũ còn lưu truyền

Những dấu tích không chỉ để lại ở đình, chùa mà trong đời sống văn hóa của người Hạ Mỗ các trò chơi, trò diễn dân gian cũng chiếm một vị trí quan trọng. Tham gia các trò chơi dân gian không phải chỉ để giải trí sau những ngày lao động mà còn góp phần xây dựng nên đời sống tâm hồn phong phú, lành mạnh, không những thể hiện sự khéo léo và sức mạnh, trí thông minh mà nó còn góp phần tạo nên sắc thái riêng biệt của thuần phong.

Trong hội làng người Hạ Mỗ bao giờ cũng tổ chức các hoạt động văn hóa truyền thống. Từ xa xưa, nhân dân Hạ Mỗ đã tổ chức nhiều trò chơi, trò diễn dân gian như: Thả chim bồ câu, chọi gà, đấu vật, đánh đu, chơi cờ người, tổ tôm điếm, tam cúc điếm, thả diều sáo. Tuy nhiên, đặc sắc và thu hút người xem hơn cả vẫn là trò chơi “đua thuyền, bắt vịt, nấu cơm thi” trong các dịp hội làng trên ao đình Vạn Xuân.

Hàng năm, Hạ Mỗ mở hội làng vào dịp kỷ niệm ngày sinh của Thành hoàng làng: 12 tháng Giêng Âm lịch. Thời xưa, hội làng kéo dài suốt tháng Giêng. Sau này, hội mở thường chỉ có ba ngày từ 11 đến 13 tháng Giêng. Trò chơi được chuẩn bị rất công phu, từ chọn người, sắm thuyền, cần, nồi, người nấu cơm... Đặc biệt người cầm lái và người nấu cơm phải rất ăn ý và điêu luyện mới có thể thực hiện được công việc. Hàng năm, cứ đến ngày 12 tháng Chạp, các xóm đã phải chọn cử người đủ tiêu chuẩn để đăng ký với làng và tổ chức luyện tập.

Vẻ đẹp làng cổ ven sông
Độc đáo bánh gio ở Hạ Mỗ.

Theo nhà giáo Nguyễn Tọa, người được coi là “pho sử của làng Hạ Mỗ” thì trò chơi “đua thuyền, bắt vịt, nấu cơm thi” là một trò chơi chứa đựng nhiều ý nghĩa lịch sử văn hóa. Người Hạ Mỗ trước kia vốn là gia thần thủ túc của hoàng tử Lý Bát Lang - Thành Hoàng làng. Trò đua thuyền bắt vịt nấu cơm thi là tượng trưng cho công việc hành quân phục vụ chiến đấu thuở trước. Bắt vịt tượng trưng cho đuổi giặc, bắt giặc. Nấu cơm là công việc hậu cần. Còn đua thuyền là phương tiện hành quân trên đường thủy. Thành Ô Diên nằm trên ngã ba sông nên phương tiện giao thông bằng thuyền xưa kia rất phổ biến và phát triển. Trò đua thuyền bắt vịt nấu cơm thi cũng là dấu tích về điều kiện sống và truyền thống trên sông nước của người Hạ Mỗ thời xa xưa.

Cũng theo ông Tọa, ngày nay, khi ao đình bị lấn chiếm, mặt nước không đủ đường đua, môi trường lại bị ô nhiễm, cả mặt nước và đáy ao không có độ an toàn cho việc tổ chức, do đó người ta đã chuyển sang nấu cơm thi trên cạn, hoặc chỉ nấu cơm thi trên thuyền một cách tượng trưng trên mặt nước ở một số địa điểm khác.

Ngoài ra, nét văn hoá đặc sắc của lịch sử làng Hạ Mỗ còn được biết đến bởi các món ăn đặc sắc. Vùng đất cổ nằm bên 3 sông lớn là sông Nhuệ, sông Hồng và sông Hát, quanh năm phù sa bồi đắp, lúa gạo và sản phẩm nông nghiệp rất phong phú. Vì vậy, từ xa xưa, bà con chế biến nhiều món ăn ngon nổi tiếng như: Đậu phụ, bột sắn dây, nổ nén (loại bánh làm bằng gạo nếp rang trộn với mật mía rồi nén lại thành khối vuông)… Đặc sắc và độc đáo nhất là cháo se ăn bằng đũa mà rất ít địa phương trong cả nước có món này.

Hay cứ mỗi dịp Tết Nguyên đán, tất thảy các hộ trong làng, trong xã đều chuẩn bị một chum nước gio để làm bánh. Thời điểm cận Tết, khác hẳn với các vùng quê khác, cả Hạ Mỗ đều đốt gio làm bánh. Ánh sáng từ ngọn lửa cùng tiếng nổ tí tách của nguyên liệu đốt tạo nên một một không gian ấm cúng, sum họp vui vầy đặc trưng./.

Kim Tiến

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Tổng thống đắc cử Colombia Gustavo Petro tuyên thệ nhậm chức

Tổng thống đắc cử Colombia Gustavo Petro tuyên thệ nhậm chức

Ông Gustavo Petro trở thành nhà lãnh đạo theo đường lối cánh tả đầu tiên tại Colombia lên nắm quyền và sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức trong ...
U16 Việt Nam có thể gặp Thái Lan ở bán kết U16 Đông Nam Á 2022

U16 Việt Nam có thể gặp Thái Lan ở bán kết U16 Đông Nam Á 2022

Nếu giành quyền vào bán kết U16 Đông Nam Á 2022, U16 Việt Nam sẽ đối đầu U16 Thái Lan.
Công chức, viên chức nghỉ việc: Nguyên nhân chủ yếu do thu nhập thấp

Công chức, viên chức nghỉ việc: Nguyên nhân chủ yếu do thu nhập thấp

Thu nhập thấp, không đảm bảo cuộc sống chính là nguyên nhân chủ yếu khiến nhiều công chức, viên chức nghỉ việc để tìm vị trí việc làm có thu ...
Thắng lợi quan trọng của Tổng thống Mỹ Joe Biden trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ

Thắng lợi quan trọng của Tổng thống Mỹ Joe Biden trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ

Ngày 7/8, sau nhiều tháng đàm phán và tranh luận, Thượng viện Mỹ đã thông qua dự luật về kế hoạch đầy tham vọng của Tổng thống Joe Biden liên ...
Đoàn đại biểu cấp cao Liên hiệp Công đoàn thành phố Seoul thăm, làm việc tại Công ty TNHH MTV Kinh Đô

Đoàn đại biểu cấp cao Liên hiệp Công đoàn thành phố Seoul thăm, làm việc tại Công ty TNHH MTV Kinh Đô

(LĐTĐ) Trong khuôn khổ chuyến thăm, làm việc tại Thủ đô Hà Nội, sáng ngày 7/8, Đoàn đại biểu cấp cao Liên hiệp Công đoàn (LHCĐ) thành phố Seoul (Hàn Quốc) ...
Mê Linh: Phấn đấu hoàn thành thu ngân sách Nhà nước năm 2022

Mê Linh: Phấn đấu hoàn thành thu ngân sách Nhà nước năm 2022

(LĐTĐ) Trong 6 tháng đầu năm 2022, kinh tế huyện Mê Linh tiếp tục đạt mức tăng trưởng cao so với cùng kỳ năm trước. Phát huy những kết quả đã ...
Trên 26,3 triệu tài khoản đã đăng ký, sử dụng ứng dụng VssID

Trên 26,3 triệu tài khoản đã đăng ký, sử dụng ứng dụng VssID

(LĐTĐ) Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam cho biết, tính đến ngày 31/7/2022, trên toàn quốc đã có trên 26,3 triệu tài khoản giao dịch điện tử cá nhân được ...

Tin khác

Tinh hoa làng nghề điêu khắc Dư Dụ

Tinh hoa làng nghề điêu khắc Dư Dụ

(LĐTĐ) Với bàn tay, khối óc tài hoa, những người thợ tạc tượng ở làng Dư Dụ (xã Thanh Thùy, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội), bằng cả cái tâm của mình với nghề, đã tạo ra những tác phẩm tượng gỗ “độc nhất vô nhị” cả về kích thước lẫn độ tinh xảo, vừa giúp phát triển kinh tế gia đình vừa góp phần lưu giữ những tinh hoa của một làng nghề truyền thống có từ hàng trăm năm.
Tản Hồng xây dựng làng quê xanh, sạch, đẹp

Tản Hồng xây dựng làng quê xanh, sạch, đẹp

(LĐTĐ) Tại xã Tản Hồng (huyện Ba Vì, Hà Nội), phong trào “Xây dựng và giữ gìn thôn, xóm, ngõ sáng-xanh-sạch-đẹp, an toàn” đã, đang được triển khai rộng khắp và nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ, không chỉ trong cán bộ, đảng viên mà còn nhận được sự hưởng ứng tích cực của đông đảo quần chúng nhân dân tại địa phương. Đáng chú ý, phong trào đã góp phần thay đổi nhận thức, hành động của người dân địa phương trong việc bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới nâng cao.
Hà Nội tổ chức Hội thi tìm hiểu Nghị quyết số 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị

Hà Nội tổ chức Hội thi tìm hiểu Nghị quyết số 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị

(LĐTĐ) Ngày mai (1/8), Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội sẽ tổ chức Lễ phát động Hội thi tìm hiểu Nghị quyết số 15-NQ/TƯ ngày 5/5/2022 của Bộ Chính trị về "Phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 của thành phố Hà Nội". Ban tổ chức thông tin chi tiết về thể lệ hội thi.
Nhộn nhịp sản xuất ở làng nghề truyền thống xã Minh Khai, huyện Hoài Đức

Nhộn nhịp sản xuất ở làng nghề truyền thống xã Minh Khai, huyện Hoài Đức

(LĐTĐ) Xã Minh Khai (Hoài Đức, Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với nghề sản xuất miến dong, mỳ, bún gạo khô. Những ngày hè, ngay từ sáng sớm, người dân nơi đây đã tất bật với các công đoạn sản xuất rồi đem phơi nắng cho kịp mẻ sản xuất mới. Khắp các con đường trong thôn và trên cánh đồng làng, tiếng nói cười rôm rả và mùi thơm đặc trưng của gạo, dong riềng đã tạo nên nét đẹp riêng có cho vùng quê nơi đây.
Tri ân các anh hùng liệt sĩ qua những "bức ảnh đoàn viên"

Tri ân các anh hùng liệt sĩ qua những "bức ảnh đoàn viên"

(LĐTĐ) Thấu hiểu nỗi lòng của những gia đình có người thân hy sinh trên các chiến trường, mà di vật họ để lại đôi khi chỉ có vỏn vẹn một tấm ảnh, chàng trai trẻ xứ Nghệ đã dành thời gian, tâm huyết phục chế miễn phí những bức ảnh này, như một cách tri ân đến các anh hùng liệt sĩ, giúp người thân của họ có thêm sự ấm áp để tưởng nhớ người thân của mình qua những "bức ảnh đoàn viên".
Hội Nông dân huyện Thanh Trì tri ân các gia đình chính sách

Hội Nông dân huyện Thanh Trì tri ân các gia đình chính sách

(LĐTĐ) Để tỏ lòng tri ân tới các gia đình thương binh, liệt sĩ nhân dịp Kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2022), Hội Nông dân huyện Thanh Trì đã tổ chức đến thăm hỏi, tặng quà thương binh, gia đình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng trên địa bàn huyện.
Ứng Hòa: Biểu dương người có công tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh liệt sĩ

Ứng Hòa: Biểu dương người có công tiêu biểu nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh liệt sĩ

(LĐTĐ) Ngày 25/7, huyện Ứng Hòa (Hà Nội) long trọng tổ chức Hội nghị gặp mặt, biểu dương người có công tiêu biểu; khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích và tặng sổ tiết kiệm cho người có công có hoàn cảnh khó khăn nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2022).
Huyện Thanh Trì kỷ niệm 75 năm ngày Thương binh liệt sĩ

Huyện Thanh Trì kỷ niệm 75 năm ngày Thương binh liệt sĩ

(LĐTĐ) Ngày 25/7, huyện Thanh Trì long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 75 năm ngày thương binh liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2022), biểu dương người có công tiêu biểu, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong phong trào "Đền ơn đáp nghĩa".
Người trẻ Hà Nội góp sức bảo vệ môi trường xanh

Người trẻ Hà Nội góp sức bảo vệ môi trường xanh

(LĐTĐ) Xác định được tầm quan trọng của công tác bảo vệ môi trường, thời gian qua, những người trẻ ở Hà Nội đã luôn đi đầu, xung kích, tình nguyện trong việc chung tay bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu. Từ những việc làm thiết thực, các bạn trẻ đã lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường, để mỗi người tự giác, nâng cao ý thức, chung tay vì một Hà Nội đáng sống.
Người phụ nữ dành trọn tâm huyết cho khoa học

Người phụ nữ dành trọn tâm huyết cho khoa học

(LĐTĐ) Trong nhiều năm qua, PGS.TS Bùi Thị An (Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng; Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội) vẫn tràn đầy nhiệt huyết với công tác nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường và sự phát triển của cộng đồng, xã hội.
Xem thêm
Phiên bản di động