Quy định chặt chẽ việc địa phương mở Văn phòng đại diện ở nước ngoài

Qua thảo luận, các đại biểu cho rằng, trong bối cảnh vị thế quốc gia ngày càng được củng cố, đặc biệt sau khi Việt Nam nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với nhiều quốc gia trên thế giới, việc thể chế hóa kịp thời Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới là yêu cầu mang tính chiến lược nhằm tạo khung khổ pháp lý đủ mạnh tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đồng thời tận dụng tối đa các cơ hội từ hội nhập quốc tế để phục vụ phát triển đất nước.

Do đó, việc ban hành một Nghị quyết có tính đặc thù, vượt trội để tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thể chế, cơ chế tài chính, nguồn lực con người và phương thức triển khai công tác hội nhập quốc tế là hết sức cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đại biểu Dương Khắc Mai phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Bày tỏ thống nhất chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương quy định tại các Điều 15, 16 và 17 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn đại biểu tỉnh Lâm Đồng) cho rằng, đây là yêu cầu phù hợp với thực tiễn phát triển nhằm phát huy tính chủ động, linh hoạt của địa phương trong mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội.

Góp ý về Điều 15 dự thảo Nghị quyết liên quan đến quy định cho phép UBND cấp tỉnh được thành lập Văn phòng đại diện ở nước ngoài, đại biểu Dương Khắc Mai khẳng định, đây là chính sách mới, thể hiện tư duy mở và chủ động trong hội nhập. Tuy nhiên, khoản 1 quy định “ngân sách việc lập Văn phòng đại diện được bảo đảm từ ngân sách thường xuyên của UBND cấp tỉnh” sẽ tạo áp lực rất lớn đối với ngân sách của địa phương. Nếu không có quy định chặt chẽ về điều kiện rất dễ dẫn đến tình trạng hình thức, dàn trải, kém hiệu quả.

Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ từ ngân sách Trung ương đối với các nhiệm vụ hội nhập quốc tế mang tính bắt buộc, trọng điểm hoặc vượt quá khả năng cân đối của ngân sách địa phương. Đồng thời, cho phép địa phương được lồng ghép, sử dụng linh hoạt các nguồn kinh phí hợp pháp khác như nguồn hỗ trợ có mục tiêu, nguồn viện trợ, tài trợ, hợp tác quốc tế để thực hiện nhiệm vụ hội nhập quốc tế. Trường hợp địa phương chưa đủ điều kiện bảo đảm kinh phí thì chưa tổ chức triển khai các mô hình tốn kém nguồn lực, tránh tạo thêm áp lực cho ngân sách và bảo đảm phù hợp với khả năng thực tế.

Đại biểu Trần Thị Vân phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Còn đại biểu Trần Thị Vân (Đoàn đại biểu tỉnh Bắc Ninh) cho rằng, chính sách cho phép mở Văn phòng đại diện của địa phương ở nước ngoài cần căn cứ vào điều kiện, nhu cầu và nguồn lực cụ thể của từng địa phương và phải được triển khai trên tinh thần hiệu quả, phù hợp và có “kiểm soát”, tránh tạo thêm gánh nặng ngân sách hoặc trùng lặp chức năng với cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài.

“Chính sách cần bảo đảm không tạo thêm đầu mối, không kìm hãm khả năng mở rộng quan hệ, thu hút hợp tác và đầu tư của các địa phương, nhất là những địa phương có nhu cầu, năng lực và định hướng đối ngoại rõ ràng”, đại biểu Trần Thị Vân đề nghị.

Góp ý về công tác đối ngoại biên giới tại Điều 17, đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương (Đoàn đại biểu tỉnh Quảng Ngãi) cho rằng, bên cạnh quy định nội dung “đầu tư xây mới, sửa chữa mốc quốc giới bị hư hỏng”, đề nghị bổ sung cơ chế cho phép các địa phương thực hiện hỗ trợ các hoạt động giao lưu văn hóa, trao đổi hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm về y tế, giáo dục với các địa phương láng giềng của các nước bạn.

Cùng với đó, bổ sung công tác đối ngoại trên biển, hải đảo để tăng cường hợp tác quốc tế trong bảo vệ môi trường biển, hợp tác nuôi trồng và khai thác, đánh bắt hải sản và thực hiện công tác bảo hộ ngư dân đánh bắt, khai thác thủy hải sản hợp pháp trên các vùng biển quốc tế.

Đại biểu Phạm Văn Hòa phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Trong khi đó đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn đại biểu tỉnh Đồng Tháp) cho rằng, việc hỗ trợ kinh phí của Trung ương cho các xã ở biên giới rất cần thiết trong công tác đối ngoại biên giới. Vì vậy, cần quy định và có cơ chế phù hợp để các xã tăng cường đối ngoại biên giới, các hoạt động ngoại giao nhân dân với các nước láng giềng.

Còn theo nhận định của đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn đại biểu tỉnh Vĩnh Long), Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả công tác hội nhập quốc tế được ví như một “chiếc áo mới” để đưa đất nước vươn lên mạnh mẽ, nhưng để “chiếc áo mới” vừa vặn và chắc chắn thì đòi hỏi các điều kiện về nguồn lực được phân cấp cho địa phương phải thực chất.

Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ quy định về việc thành lập Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định, đây là cơ chế để các địa phương (tỉnh và thành phố) có nhu cầu có thể mở Văn phòng đại diện ở nước ngoài, nhưng không phải là cơ chế có tính bắt buộc.

Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. (Ảnh: QH)

Trên thực tế, một số địa phương có mong muốn mở Văn phòng đại diện ở nước ngoài nhưng chưa có cơ chế quy định vấn đề này. Dự thảo Nghị quyết quy định ngân sách mở Văn phòng đại diện của UBND cấp tỉnh ở nước ngoài được lấy từ Ngân sách địa phương thì các địa phương sẽ làm rất chặt, phải thông qua cấp ủy, Hội đồng nhân dân chứ không thể mở tràn lan.