Níu giữ “hồn” chiêng xứ Mường

(LĐTĐ) Nói đến “kho báu” văn hóa của đất Mường, trước hết phải nói đến cồng chiêng, bởi đó là biểu trưng cho hồn cốt dân tộc Mường. Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng của đồng bào dân tộc Mường, Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn (thôn Đồng Dâu, xã Tiến Xuân, huyện Thạch Thất, Hà Nội) đã vận động thành lập Câu lạc bộ Cồng chiêng, phối hợp cùng chính quyền địa phương gìn giữ, quảng bá loại hình nghệ thuật này.
Giữ tiếng chiêng ngân xa Tiếng chiêng gọi xuân về

“Níu hồn” cồng chiêng

Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn năm nay đã ngoài 70, cả cuộc đời bà gắn bó với đất Đồng Dâu, với tiếng chiêng của bản làng mình. Ngày bé, vì nhà nghèo mà khi lên 8, bà Thìn đã phải đi làm thuê kiếm sống. Làng Đồng Dâu khi ấy có gia đình giàu có, lại có dàn chiêng cổ. Để được nhìn thấy dàn chiêng quý, được nghe tiếng chiêng vang lên mỗi ngày, bà Thìn đã xin vào nhà ấy trông trẻ. Những dịp lễ, Tết, nhà chủ đông khách đến đánh chiêng, bà mê mải nghe, vừa bế em vừa học lỏm cách đánh. Dần dần, những nốt chiêng thấm vào tâm hồn bà từ lúc nào. Dù cuộc sống gặp nhiều khó khăn nhưng lớn lên, bà Thìn quyết tâm rời bản làng đi học. Năm 1974, bà trúng tuyển lớp đạo diễn sân khấu - là khoá sinh viên đầu tiên của Trường Lý luận nghiệp vụ trực thuộc Bộ Văn hóa (tiền thân của Trường Đại học Văn hóa ngày nay). Ra trường, bà đã trải qua nhiều môi trường công tác, từ Sở Văn hoá tỉnh Hà Sơn Bình, Phòng văn hoá huyện Lương Sơn (tỉnh Hoà Bình), sau đó tham gia Ban Văn hoá xã Tiến Xuân.

Níu giữ  “hồn” chiêng xứ Mường
Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn góp phần gìn giữ, quảng bá nghệ thuật cồng chiêng người Mường. Ảnh: Phương Ngân

Trong quá trình công tác tại xã Tiến Xuân, nghệ nhân Bích Thìn tích cực tham gia hoạt động văn hóa, xã hội. Trước tình trạng nhiều người đã bán cồng chiêng, lo lắng nguy cơ mai một, bà tìm gặp những người cao tuổi nắm giữ nhiều kiến thức về văn hóa cồng chiêng hỏi han, xin truyền dạy. Tích lũy được kiến thức phong phú, bà đã khôi phục thành công nhiều bản cồng chiêng. Khi đội văn nghệ của xã đi thi ở các địa phương, nghệ nhân Bích Thìn khéo léo lồng các tiết mục cồng chiêng vào các vở diễn. Ðiều đó giúp nhiều người hiểu về giá trị cồng chiêng, nghệ thuật cồng chiêng của người Mường cũng được nhiều người biết đến. Là người có năng khiếu nghệ thuật, lại được đào tạo bài bản, bà Thìn đã dàn dựng cho xã nhiều tiết mục văn nghệ đặc sắc tham dự hội diễn của huyện, tỉnh và đoạt giải cao. Điều đáng quý là trong những tiết mục mà bà vừa làm biên kịch, vừa làm đạo diễn kiêm diễn viên ấy, có nhiều tiết mục khơi gợi lại hình ảnh cồng chiêng của dân tộc Mường. Nhiều năm truyền dạy cồng chiêng cho người dân tộc Mường cũng như truyền đạt văn hóa cồng chiêng tới các đội văn nghệ dân gian của Thủ đô Hà Nội, nghệ nhân Bích Thìn đúc kết rằng, đánh chiêng rất khó, không phải muốn là làm ngay được.

“Hiện nay, xã Tiến Xuân có đến 70% dân số là người Mường, nhiều người dân biết đánh chiêng, nhưng đạt độ điêu luyện, có nghề thì chưa có mấy người. Phải qua rất nhiều buổi hướng dẫn thì bà Thìn mới truyền dạy được một bài chiêng. Nhớ được nhịp, cách đánh rồi, người học phải chăm chỉ luyện tập hàng ngày, hàng tuần thì những nốt chiêng mới trở nên mềm mại, uyển chuyển. Tôi đã cố gắng phổ cập được trong làng, ngoài xã hai bài “Bông trắng bông vàng” và “Sắc bùa”. Đây là những bài chiêng truyền thống của người Mường”, bà Thìn bày tỏ.

Để tiếng cồng chiêng mãi ngân xa

Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn cho biết, trong quá trình duy trì và phát triển, nghệ thuật cồng chiêng của người Mường đã bị mai một nhiều. Dấu tích về những bộ chiêng cổ không còn đậm nét nhưng đối với đồng bào Mường, nghệ thuật cồng chiêng không chỉ là tài sản quý mà còn mang giá trị tinh thần vô cùng sâu sắc, cần được khôi phục và gìn giữ, bảo tồn. Chính tiếng chiêng là nguồn sức mạnh tinh thần giúp nhiều người vượt qua những trắc trở trong cuộc sống. Cũng chính tiếng chiêng đã giúp bà và người dân Tiến Xuân được biểu diễn trên những sân khấu lớn. Từ đó, bà quyết tâm thành lập Câu lạc bộ Cồng chiêng và hát múa dân gian xã Tiến Xuân do bà làm chủ nhiệm. Bà vận động những chàng trai, cô gái các thôn bản tham gia tập luyện, truyền dạy cho họ kỹ thuật đánh, cách đo âm vực cồng chiêng bằng sải tay, giảng giải ý nghĩa văn hoá được mã hoá trong chuỗi âm thanh trầm bổng. Ban ngày làm nương rẫy, tối về bà Thìn lại đạp xe đến các thôn bản để dạy đánh chiêng. Không chỉ là người truyền lửa, bà còn kết nối các đội chiêng bằng cách tổ chức những buổi giao lưu biểu diễn.

Bà Thìn nhớ lại, năm 2009, bà và một số chị em được tham gia đoàn biểu diễn của Thủ đô Hà Nội đi dự Festival Văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên. Được biểu diễn trên sân khấu lớn, bà càng thêm tự hào văn hoá cồng chiêng đặc sắc của dân tộc mình. Năm 2014, bà Thìn cùng đội văn nghệ được tham gia Liên hoan các loại hình múa dân gian Hà Nội, được biểu diễn chiêng và tổ hợp các bài hát múa dân gian truyền thống do bà dàn dựng tại Tượng đài Lý Thái Tổ. Những tràng pháo tay không ngớt, những lời khen ngợi của công chúng Thủ đô khiến bà lâng lâng hạnh phúc. Đó chính là động lực để bà giữ lửa nghề.

Để vực dậy điệu “hồn” chiêng xứ Mường, trong nhiều năm liền huyện Thạch Thất đã tổ chức các lớp truyền dạy cách đánh cồng chiêng tập trung cho người dân. Không ai khác, nghệ nhân Bích Thìn là người kiên trì đứng lớp gần chục năm trời. Để thắp lửa đam mê biểu diễn nhạc cụ truyền thống của dân tộc Mường, bà đã miệt mài hướng dẫn người dân cách sử dụng cồng chiêng, đánh được các bài chiêng, học hát dân ca Mường. Thậm chí, năm 2015, ngay khi được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”, với phần thưởng 10 triệu là đồng, bà Thìn đã bỏ thêm tiền để mua 1 bộ chiêng về phục vụ cho việc truyền dạy cho người dân. Đến nay, bà Thìn luôn đau đáu làm sao có thể dốc hết vốn liếng cồng chiêng để truyền lại cho các thế hệ sau, để khỏi tiếc xót khi vốn văn hoá dân gian ngày càng rơi rụng. “Tôi mong rằng Nhà nước cũng như Thành phố có thêm chính sách khuyến khích lớp trẻ giữ gìn nghệ thuật truyền thống. Hỗ trợ việc dạy và thực hành di sản để có thể tuyên truyền, quảng bá giới thiệu về di sản cồng chiêng của người Mường nói riêng và các di sản văn hóa phi vật thể của Thủ đô Hà Nội nói chung”, bà Thìn chia sẻ.

Giờ đây, tiếng chiêng là âm thanh không thể thiếu trong các dịp lễ, Tết rộn ràng ở Tiến Xuân cũng như các xã miền núi huyện Thạch Thất. Tiếng chiêng ngân lên ngày đầu năm mới để khởi đầu một năm ấm no, trâu bò đầy chiêng, ngô đầy bồ, lúa đầy nương, người người mạnh khỏe, yên vui. Tiếng chuông ngày hội như chào mời, thúc giục du khách xa gần; tiếng chiêng gióng lên chúc phúc hạnh phúc lứa đôi. Nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng dần dần được khôi phục, thôn bản cũng thay da đổi thịt từng ngày./.

Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa - Phó Chủ tịch UBND xã Tiến Xuân, Tiến Xuân là một trong 3 địa phương tập trung đông đồng bào dân tộc Mường sinh sống của huyện Thạch Thất. Nhiều nét văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc Mường như: Ném còn, hát ca hát ví và đặc biệt là cồng chiêng vẫn được lưu giữ đến ngày nay. Một trong những người có công gìn giữ loại hình nghệ thuật này suốt hàng chục năm qua phải kể tới là Nghệ nhân ưu tú Bùi Thị Bích Thìn. Từ niềm yêu thích với cồng chiêng, hát múa dân gian, bà Thìn đã sưu tầm, gìn giữ các bài chiêng, lời ca, điệu hát ví cổ. Đồng thời, truyền lại cho các chị em trong đội văn nghệ, giới thiệu và biểu diễn cồng chiêng phục vụ bà con nhân dân các thôn, xã trên địa bàn huyện.
Kim Tiến - Phương Ngân

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

433.641 lượt thí sinh thi tìm hiểu về chủ đề 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

433.641 lượt thí sinh thi tìm hiểu về chủ đề 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

(LĐTĐ) Chiều 13/6, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội phối hợp với Thành đoàn Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết và trao giải giai đoạn 1 cuộc thi tìm hiểu về chủ đề 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024).
Công đoàn quận Hoàng Mai tặng hàng nghìn phần quà tới người lao động

Công đoàn quận Hoàng Mai tặng hàng nghìn phần quà tới người lao động

(LĐTĐ) Hoạt động chăm lo đời sống cho đoàn viên, người lao động luôn được Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) quận Hoàng Mai triển khai sâu rộng, với nhiều hình thức đa dạng, thiết thực ý nghĩa. Đáng chú ý, trong 6 tháng đầu năm 2024, LĐLĐ quận Hoàng Mai và các Công đoàn cơ sở trực thuộc đã trao tặng hàng nghìn phần quà tới tay người lao động.
Hướng sâu về cơ sở, làm tốt công tác chăm lo, bảo vệ đoàn viên

Hướng sâu về cơ sở, làm tốt công tác chăm lo, bảo vệ đoàn viên

(LĐTĐ) Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hướng sâu về cơ sở, tập trung làm tốt hơn nữa chức năng đại diện, bảo vệ quyền lợi, chăm lo đời sống đoàn viên, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động (CBCCVCLĐ)… là một trong số những nhiệm vụ trọng tâm Công đoàn Viên chức thành phố Hà Nội đặt ra trong 6 tháng cuối năm 2024.
Khai trương Văn phòng PRUVenture Quảng Ninh, Prudential khẳng định chiến lược đầu tư dài hạn vào con người

Khai trương Văn phòng PRUVenture Quảng Ninh, Prudential khẳng định chiến lược đầu tư dài hạn vào con người

(LĐTĐ) Ngày 13/6/2024, Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ Prudential Việt Nam chính thức khai trương văn phòng làm việc PRUVenture tại thành phố Hạ Long, Quảng Ninh, nối tiếp chuỗi mô hình văn phòng hiện đại, đa tiện ích dành cho đội ngũ Chuyên viên Hoạch định tài chính toàn thời gian (PruPlanner).
Quận Đống Đa: Hơn 2.000 bài dự thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Quận Đống Đa: Hơn 2.000 bài dự thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(LĐTĐ) Cuộc thi viết chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 4, năm 2024 trên địa bàn quận Đống Đa được tổ chức bài bản, nghiêm túc, chặt chẽ, khoa học. Ban Tổ chức đã nhận được 2.009 bài dự thi từ các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn quận.
Chiếc bánh chưng

Chiếc bánh chưng

(LĐTĐ) Tối nay, trời vừa trút một trận mưa giải nhiệt. Tôi ra ban công ngắm cảnh công viên trước nhà. Phố phường vừa tắm gội mát mẻ. Cây cối hả hê, lòng người cũng giãn ra nhẹ nhõm, không còn bí bách như mọi khi.
Triển khai chương trình bồi dưỡng năng lực tiếng Anh cho giáo viên

Triển khai chương trình bồi dưỡng năng lực tiếng Anh cho giáo viên

(LĐTĐ) Vừa qua, tại UBND huyện Bình Chánh (TP. Hồ Chí Minh) đã diễn ra lễ khai giảng chương trình Bồi dưỡng năng lực tiếng Anh cho đội ngũ giáo viên. Đây là chương trình đào tạo hợp tác giữa Huyện ủy Bình Chánh và Anh văn hội Việt Mỹ VUS nhằm bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho các giáo viên tiếng Anh đang giảng dạy tại các trường trên địa bàn huyện.

Tin khác

Cử tri quận Hoàn Kiếm kiến nghị các vấn đề về trật tự đô thị, giao thông trên địa bàn

Cử tri quận Hoàn Kiếm kiến nghị các vấn đề về trật tự đô thị, giao thông trên địa bàn

(LĐTĐ) Ngày 13/6, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) Thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Tuấn đã tiếp xúc cử tri quận Hoàn Kiếm trước Kỳ họp thứ 17 HĐND Thành phố khóa XVI, nhiệm kỳ 2021 - 2026. Tại buổi tiếp xúc, cử tri quận Hoàn Kiếm đã kiến nghị các vấn đề về trật tự đô thị, giao thông trên địa bàn.
433.641 lượt thí sinh thi tìm hiểu về chủ đề 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

433.641 lượt thí sinh thi tìm hiểu về chủ đề 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

(LĐTĐ) Chiều 13/6, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội phối hợp với Thành đoàn Hà Nội tổ chức Hội nghị tổng kết và trao giải giai đoạn 1 cuộc thi tìm hiểu về chủ đề 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024).
Quận Đống Đa: Hơn 2.000 bài dự thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Quận Đống Đa: Hơn 2.000 bài dự thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

(LĐTĐ) Cuộc thi viết chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 4, năm 2024 trên địa bàn quận Đống Đa được tổ chức bài bản, nghiêm túc, chặt chẽ, khoa học. Ban Tổ chức đã nhận được 2.009 bài dự thi từ các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn quận.
Hà Nội quán triệt một số Nghị quyết, Quy định quan trọng của Trung ương

Hà Nội quán triệt một số Nghị quyết, Quy định quan trọng của Trung ương

(LĐTĐ) Ngày 13/6, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã tổ chức Hội nghị quán triệt một số Nghị quyết, Quy định quan trọng của Trung ương.
Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Thị Tuyến tiếp xúc cử tri huyện Chương Mỹ

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Thị Tuyến tiếp xúc cử tri huyện Chương Mỹ

(LĐTĐ) Mới đây, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến và các đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội, đã tiếp xúc cử tri huyện Chương Mỹ trước kỳ họp thứ 17 HĐND Thành phố khóa XVI, nhiệm kỳ 2021 - 2026.
Bí thư Thành ủy Hà Nội thị sát công trường thi công đường Vành đai 4

Bí thư Thành ủy Hà Nội thị sát công trường thi công đường Vành đai 4

(LĐTĐ) Ngày 13/6, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng - Trưởng ban Chỉ đạo Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 -Vùng Thủ đô Hà Nội đi kiểm tra tình hình thi công dự án và làm việc với các bên liên quan.
Tập huấn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy cho cán bộ quản lý cơ sở giáo dục quận Bắc Từ Liêm

Tập huấn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy cho cán bộ quản lý cơ sở giáo dục quận Bắc Từ Liêm

(LĐTĐ) Ngày 13/6, Công an quận Bắc Từ Liêm phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo quận tổ chức Hội nghị tập huấn phổ biến, triển khai công tác trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) dành cho đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Nhân rộng mô hình sân chơi thân thiện

Nhân rộng mô hình sân chơi thân thiện

(LĐTĐ) Sân chơi hoà nhập Thánh Gióng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám vừa ra mắt đã góp phần thúc đẩy thiết kế xây dựng các không gian công cộng thân thiện hơn cho người khuyết tật trong thành phố. Qua đó, mang lại những hiệu quả tích cực cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, cảm xúc và tinh thần cho trẻ khuyết tật nói riêng và trẻ em nói chung.
Hà Nội phấn đấu thu hút khách du lịch 27 triệu lượt trong năm 2024

Hà Nội phấn đấu thu hút khách du lịch 27 triệu lượt trong năm 2024

(LĐTĐ) Thành phố Hà Nội sẽ đẩy mạnh phát triển kinh tế với các chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2025, tỷ trọng đóng góp của logistics trong GRDP đạt từ 9% trở lên; kim ngạch xuất khẩu đến năm 2025 đạt 20,5 tỷ USD; phấn đấu thu hút khách du lịch 27 triệu lượt trong năm 2024 và 30 triệu lượt trong năm 2025…
Hà Nội: Cụ thể bảng giá làm căn cứ tính lệ phí trước bạ đối với nhà ở

Hà Nội: Cụ thể bảng giá làm căn cứ tính lệ phí trước bạ đối với nhà ở

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội vừa có quyết định về việc ban hành bảng giá làm căn cứ tính lệ phí trước bạ đối với nhà trên địa bàn Thành phố. Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 22/6/2024.
Xem thêm
Phiên bản di động