Níu giữ “hồn” chiêng xứ Mường

(LĐTĐ) Nói đến “kho báu” văn hóa của đất Mường, trước hết phải nói đến cồng chiêng, bởi đó là biểu trưng cho hồn cốt dân tộc Mường. Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng của đồng bào dân tộc Mường, Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn (thôn Đồng Dâu, xã Tiến Xuân, huyện Thạch Thất, Hà Nội) đã vận động thành lập Câu lạc bộ Cồng chiêng, phối hợp cùng chính quyền địa phương gìn giữ, quảng bá loại hình nghệ thuật này.
Giữ tiếng chiêng ngân xa Tiếng chiêng gọi xuân về

“Níu hồn” cồng chiêng

Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn năm nay đã ngoài 70, cả cuộc đời bà gắn bó với đất Đồng Dâu, với tiếng chiêng của bản làng mình. Ngày bé, vì nhà nghèo mà khi lên 8, bà Thìn đã phải đi làm thuê kiếm sống. Làng Đồng Dâu khi ấy có gia đình giàu có, lại có dàn chiêng cổ. Để được nhìn thấy dàn chiêng quý, được nghe tiếng chiêng vang lên mỗi ngày, bà Thìn đã xin vào nhà ấy trông trẻ. Những dịp lễ, Tết, nhà chủ đông khách đến đánh chiêng, bà mê mải nghe, vừa bế em vừa học lỏm cách đánh. Dần dần, những nốt chiêng thấm vào tâm hồn bà từ lúc nào. Dù cuộc sống gặp nhiều khó khăn nhưng lớn lên, bà Thìn quyết tâm rời bản làng đi học. Năm 1974, bà trúng tuyển lớp đạo diễn sân khấu - là khoá sinh viên đầu tiên của Trường Lý luận nghiệp vụ trực thuộc Bộ Văn hóa (tiền thân của Trường Đại học Văn hóa ngày nay). Ra trường, bà đã trải qua nhiều môi trường công tác, từ Sở Văn hoá tỉnh Hà Sơn Bình, Phòng văn hoá huyện Lương Sơn (tỉnh Hoà Bình), sau đó tham gia Ban Văn hoá xã Tiến Xuân.

Níu giữ  “hồn” chiêng xứ Mường
Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn góp phần gìn giữ, quảng bá nghệ thuật cồng chiêng người Mường. Ảnh: Phương Ngân

Trong quá trình công tác tại xã Tiến Xuân, nghệ nhân Bích Thìn tích cực tham gia hoạt động văn hóa, xã hội. Trước tình trạng nhiều người đã bán cồng chiêng, lo lắng nguy cơ mai một, bà tìm gặp những người cao tuổi nắm giữ nhiều kiến thức về văn hóa cồng chiêng hỏi han, xin truyền dạy. Tích lũy được kiến thức phong phú, bà đã khôi phục thành công nhiều bản cồng chiêng. Khi đội văn nghệ của xã đi thi ở các địa phương, nghệ nhân Bích Thìn khéo léo lồng các tiết mục cồng chiêng vào các vở diễn. Ðiều đó giúp nhiều người hiểu về giá trị cồng chiêng, nghệ thuật cồng chiêng của người Mường cũng được nhiều người biết đến. Là người có năng khiếu nghệ thuật, lại được đào tạo bài bản, bà Thìn đã dàn dựng cho xã nhiều tiết mục văn nghệ đặc sắc tham dự hội diễn của huyện, tỉnh và đoạt giải cao. Điều đáng quý là trong những tiết mục mà bà vừa làm biên kịch, vừa làm đạo diễn kiêm diễn viên ấy, có nhiều tiết mục khơi gợi lại hình ảnh cồng chiêng của dân tộc Mường. Nhiều năm truyền dạy cồng chiêng cho người dân tộc Mường cũng như truyền đạt văn hóa cồng chiêng tới các đội văn nghệ dân gian của Thủ đô Hà Nội, nghệ nhân Bích Thìn đúc kết rằng, đánh chiêng rất khó, không phải muốn là làm ngay được.

“Hiện nay, xã Tiến Xuân có đến 70% dân số là người Mường, nhiều người dân biết đánh chiêng, nhưng đạt độ điêu luyện, có nghề thì chưa có mấy người. Phải qua rất nhiều buổi hướng dẫn thì bà Thìn mới truyền dạy được một bài chiêng. Nhớ được nhịp, cách đánh rồi, người học phải chăm chỉ luyện tập hàng ngày, hàng tuần thì những nốt chiêng mới trở nên mềm mại, uyển chuyển. Tôi đã cố gắng phổ cập được trong làng, ngoài xã hai bài “Bông trắng bông vàng” và “Sắc bùa”. Đây là những bài chiêng truyền thống của người Mường”, bà Thìn bày tỏ.

Để tiếng cồng chiêng mãi ngân xa

Nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn cho biết, trong quá trình duy trì và phát triển, nghệ thuật cồng chiêng của người Mường đã bị mai một nhiều. Dấu tích về những bộ chiêng cổ không còn đậm nét nhưng đối với đồng bào Mường, nghệ thuật cồng chiêng không chỉ là tài sản quý mà còn mang giá trị tinh thần vô cùng sâu sắc, cần được khôi phục và gìn giữ, bảo tồn. Chính tiếng chiêng là nguồn sức mạnh tinh thần giúp nhiều người vượt qua những trắc trở trong cuộc sống. Cũng chính tiếng chiêng đã giúp bà và người dân Tiến Xuân được biểu diễn trên những sân khấu lớn. Từ đó, bà quyết tâm thành lập Câu lạc bộ Cồng chiêng và hát múa dân gian xã Tiến Xuân do bà làm chủ nhiệm. Bà vận động những chàng trai, cô gái các thôn bản tham gia tập luyện, truyền dạy cho họ kỹ thuật đánh, cách đo âm vực cồng chiêng bằng sải tay, giảng giải ý nghĩa văn hoá được mã hoá trong chuỗi âm thanh trầm bổng. Ban ngày làm nương rẫy, tối về bà Thìn lại đạp xe đến các thôn bản để dạy đánh chiêng. Không chỉ là người truyền lửa, bà còn kết nối các đội chiêng bằng cách tổ chức những buổi giao lưu biểu diễn.

Bà Thìn nhớ lại, năm 2009, bà và một số chị em được tham gia đoàn biểu diễn của Thủ đô Hà Nội đi dự Festival Văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên. Được biểu diễn trên sân khấu lớn, bà càng thêm tự hào văn hoá cồng chiêng đặc sắc của dân tộc mình. Năm 2014, bà Thìn cùng đội văn nghệ được tham gia Liên hoan các loại hình múa dân gian Hà Nội, được biểu diễn chiêng và tổ hợp các bài hát múa dân gian truyền thống do bà dàn dựng tại Tượng đài Lý Thái Tổ. Những tràng pháo tay không ngớt, những lời khen ngợi của công chúng Thủ đô khiến bà lâng lâng hạnh phúc. Đó chính là động lực để bà giữ lửa nghề.

Để vực dậy điệu “hồn” chiêng xứ Mường, trong nhiều năm liền huyện Thạch Thất đã tổ chức các lớp truyền dạy cách đánh cồng chiêng tập trung cho người dân. Không ai khác, nghệ nhân Bích Thìn là người kiên trì đứng lớp gần chục năm trời. Để thắp lửa đam mê biểu diễn nhạc cụ truyền thống của dân tộc Mường, bà đã miệt mài hướng dẫn người dân cách sử dụng cồng chiêng, đánh được các bài chiêng, học hát dân ca Mường. Thậm chí, năm 2015, ngay khi được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú”, với phần thưởng 10 triệu là đồng, bà Thìn đã bỏ thêm tiền để mua 1 bộ chiêng về phục vụ cho việc truyền dạy cho người dân. Đến nay, bà Thìn luôn đau đáu làm sao có thể dốc hết vốn liếng cồng chiêng để truyền lại cho các thế hệ sau, để khỏi tiếc xót khi vốn văn hoá dân gian ngày càng rơi rụng. “Tôi mong rằng Nhà nước cũng như Thành phố có thêm chính sách khuyến khích lớp trẻ giữ gìn nghệ thuật truyền thống. Hỗ trợ việc dạy và thực hành di sản để có thể tuyên truyền, quảng bá giới thiệu về di sản cồng chiêng của người Mường nói riêng và các di sản văn hóa phi vật thể của Thủ đô Hà Nội nói chung”, bà Thìn chia sẻ.

Giờ đây, tiếng chiêng là âm thanh không thể thiếu trong các dịp lễ, Tết rộn ràng ở Tiến Xuân cũng như các xã miền núi huyện Thạch Thất. Tiếng chiêng ngân lên ngày đầu năm mới để khởi đầu một năm ấm no, trâu bò đầy chiêng, ngô đầy bồ, lúa đầy nương, người người mạnh khỏe, yên vui. Tiếng chuông ngày hội như chào mời, thúc giục du khách xa gần; tiếng chiêng gióng lên chúc phúc hạnh phúc lứa đôi. Nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng dần dần được khôi phục, thôn bản cũng thay da đổi thịt từng ngày./.

Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa - Phó Chủ tịch UBND xã Tiến Xuân, Tiến Xuân là một trong 3 địa phương tập trung đông đồng bào dân tộc Mường sinh sống của huyện Thạch Thất. Nhiều nét văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc Mường như: Ném còn, hát ca hát ví và đặc biệt là cồng chiêng vẫn được lưu giữ đến ngày nay. Một trong những người có công gìn giữ loại hình nghệ thuật này suốt hàng chục năm qua phải kể tới là Nghệ nhân ưu tú Bùi Thị Bích Thìn. Từ niềm yêu thích với cồng chiêng, hát múa dân gian, bà Thìn đã sưu tầm, gìn giữ các bài chiêng, lời ca, điệu hát ví cổ. Đồng thời, truyền lại cho các chị em trong đội văn nghệ, giới thiệu và biểu diễn cồng chiêng phục vụ bà con nhân dân các thôn, xã trên địa bàn huyện.
Kim Tiến - Phương Ngân

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Gương sáng trong phong trào xây dựng nông thôn mới

Gương sáng trong phong trào xây dựng nông thôn mới

Trong những năm qua, ông Đinh Văn Thành - nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) xã Mỹ Thành, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, luôn là một tấm ...
Phòng trọ đột ngột tăng giá, sinh viên chật vật tìm chỗ ở mới

Phòng trọ đột ngột tăng giá, sinh viên chật vật tìm chỗ ở mới

Để có thể thuê một căn phòng bình dân, gần trường cao đẳng, đại học, nhiều sinh viên phải bỏ ra số tiền từ 3 đến 5 triệu đồng/tháng.
Cựu Thủ tướng Đức Merkel được LHQ trao Giải Nansen vì người tị nạn

Cựu Thủ tướng Đức Merkel được LHQ trao Giải Nansen vì người tị nạn

Ủy ban tuyển chọn nhấn mạnh ngoài bảo vệ những người phải chạy trốn chiến tranh, bà Merkel còn là động lực thúc đẩy nỗ lực tập thể của Đức ...
Chính thức thông xe Dự án hầm chui Lê Văn Lương - Vành đai 3

Chính thức thông xe Dự án hầm chui Lê Văn Lương - Vành đai 3

(LĐTĐ) Sáng nay (5/10), Dự án hầm chui Lê Văn Lương - Vành đai 3 chính thức thông xe sau 2 năm thi công. Đây là dự án giao thông trọng ...
LĐLĐ quận Long Biên phát động đợt thi đua cao điểm chào mừng Đại hội Công đoàn các cấp

LĐLĐ quận Long Biên phát động đợt thi đua cao điểm chào mừng Đại hội Công đoàn các cấp

(LĐTĐ) Hưởng ứng nội dung thi đua do Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội phát động, ngày 4/10, Ban Thường vụ LĐLĐ quận Long Biên phát động đợt ...
Sắp diễn ra Lễ trao Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam năm 2022

Sắp diễn ra Lễ trao Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam năm 2022

(LĐTĐ) Nhằm hưởng ứng ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10), ngày 9/10, tại Trung tâm nghệ thuật Âu Cơ - số 8 Huỳnh Thúc Kháng, quận Ba Đình (Hà Nội) ...
Cựu chiến binh gương mẫu xây dựng quê hương

Cựu chiến binh gương mẫu xây dựng quê hương

(LĐTĐ) Rời quân ngũ, trở về với cuộc sống đời thường, cựu chiến binh Nguyễn Quốc Bộ (xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội) tiếp tục phát huy truyền thống ...

Tin khác

Thành phố Hà Nội hỗ trợ nhân dân tỉnh Nghệ An 3 tỷ đồng khắc phục hậu quả mưa lũ

Thành phố Hà Nội hỗ trợ nhân dân tỉnh Nghệ An 3 tỷ đồng khắc phục hậu quả mưa lũ

(LĐTĐ) Ngày 4/10, thực hiện chỉ đạo của Thường trực Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam thành phố Hà Nội Nguyễn Lan Hương đã ký ban hành Quyết định hỗ trợ nhân dân tỉnh Nghệ An khắc phục hậu quả mưa lũ.
Gặp mặt Đoàn Hà Nội tham dự Hội thi thiết bị đào tạo tự làm toàn quốc  lần thứ VII năm 2022

Gặp mặt Đoàn Hà Nội tham dự Hội thi thiết bị đào tạo tự làm toàn quốc lần thứ VII năm 2022

(LĐTĐ) Chiều ngày 4/10, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTBXH) Hà Nội tổ chức chương trình gặp mặt Đoàn Hà Nội tham dự Hội thi thiết bị đào tạo tự làm toàn quốc lần thứ VII năm 2022. Giám đốc Sở LĐTBXH Hà Nội Bạch Liên Hương và Phó Giám đốc Sở LĐTBXH Hà Nội Hoàng Thành Thái dự chương trình.
Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng trong doanh nghiệp ngoài Nhà nước

Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng trong doanh nghiệp ngoài Nhà nước

(LĐTĐ) Phát biểu tại hội nghị gặp mặt, biểu dương chủ doanh nghiệp có thành tích xuất sắc trong thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh quan điểm chỉ đạo: Không thành lập tổ chức Đảng bằng mọi giá, mà chú trọng phát triển gắn với nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức Đảng trong doanh nghiệp ngoài Nhà nước.
Thí điểm tăng thu nhập khắc phục tình trạng công chức, viên chức nghỉ việc

Thí điểm tăng thu nhập khắc phục tình trạng công chức, viên chức nghỉ việc

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp công lập, UBND các quận, huyện, thị xã triển khai một số giải pháp để khắc phục tình trạng cán bộ, công chức, viên chức nghỉ việc, thôi việc. Đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức toàn Thành phố.
Hà Nội: Đề xuất nhiều chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư phát triển công nghiệp văn hóa

Hà Nội: Đề xuất nhiều chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư phát triển công nghiệp văn hóa

(LĐTĐ) Thành phố Hà Nội đề xuất khuyến khích người dân, doanh nghiệp đủ điều kiện đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa bằng quy định ưu đãi đầu tư cao hơn mức ưu đãi đầu tư trong các luật hiện hành như ưu đãi về giao đất, cho thuê đất, hỗ trợ thủ tục thành lập doanh nghiệp, giảm, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp...
Tôn vinh các loại hình văn hóa thông qua Chung khảo Liên hoan Dân ca, dân vũ Bắc Từ Liêm

Tôn vinh các loại hình văn hóa thông qua Chung khảo Liên hoan Dân ca, dân vũ Bắc Từ Liêm

(LĐTĐ) Tối 3/10, quận Bắc Từ Liêm tổ chức Chung khảo Liên hoan Dân ca, dân vũ năm 2022 chào mừng kỷ niệm 68 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10).
6.500 vận động viên tham dự Đại hội thể thao cấp Thành phố

6.500 vận động viên tham dự Đại hội thể thao cấp Thành phố

(LĐTĐ) Sáng 4/10, Ban Tổ chức Đại hội Thể dục thể thao Thủ đô lần thứ X đã tổ chức gặp gỡ báo chí thông tin về Đại hội. Lễ Khai mạc Đại hội sẽ diễn ra vào 20h00 ngày 7/10 tại Cung Điền kinh Hà Nội.
“Bệ phóng” xây dựng chuỗi nông sản sạch, bền vững

“Bệ phóng” xây dựng chuỗi nông sản sạch, bền vững

(LĐTĐ) Cùng với việc triển khai các dạng mô hình khuyến nông sản xuất an toàn theo hướng VietGAP, chăn nuôi an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ vào trồng trọt, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội cũng đang nỗ lực hỗ trợ kết nối cung cầu nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm nông sản an toàn, góp phần hình thành một nền nông sản an toàn bền vững, cung ứng cho nhu cầu tiêu dùng của người dân Thủ đô.
Tiếp xúc cử tri lấy ý kiến vào dự thảo Luật Phòng thủ dân sự

Tiếp xúc cử tri lấy ý kiến vào dự thảo Luật Phòng thủ dân sự

(LĐTĐ) Chiều 3/10, tại Học viện Biên phòng (thị xã Sơn Tây), Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri lấy ý kiến vào dự thảo Luật Phòng thủ dân sự. Dự hội nghị có Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai và các đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội; đại diện Ủy ban Quốc phòng - An ninh của Quốc hội.
Cử tri huyện Ba Vì, thị xã Sơn Tây kiến nghị cần có chính sách bình ổn giá vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp

Cử tri huyện Ba Vì, thị xã Sơn Tây kiến nghị cần có chính sách bình ổn giá vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp

(LĐTĐ) Ngày 3/10, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai và các đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội thuộc đơn vị bầu cử số 7 đã tiếp xúc với cử tri huyện Ba Vì và thị xã Sơn Tây trước kỳ họp thứ tư, Quốc hội khóa XV.
Xem thêm
Phiên bản di động