Giữ tiếng chiêng ngân xa

(LĐTĐ) Kể từ khi mở rộng địa giới hành chính Thủ đô đến nay, những tiết mục biểu diễn chiêng Mường đã trở thành món khai vị độc đáo trong các bữa tiệc văn hóa - nghệ thuật của người dân Hà Nội. Để có được sự phổ biến rộng rãi như vậy là nhờ sự góp sức rất lớn của cộng đồng và những nghệ nhân dân gian. Ở xã Tiến Xuân (huyện Thạch Thất) cũng vậy, bên cạnh những nỗ lực phát triển kinh tế, những người dân nơi đây luôn âm thầm gìn giữ văn hóa cồng chiêng.
Tiếng Chiêng Mường ngân vang giữa Thủ đô Phát huy tốt nội lực để "tiếng chiêng" ngoại giao Việt Nam mạnh mẽ, vang xa

Sản phẩm văn hóa đặc biệt

Ðường về xã Tiến Xuân những ngày này thật thơ mộng. Bên trục đường bê tông được trải nhựa phẳng phiu là những cánh đồng lúa trổ bông thơm ngát, hoa phù dung đón hè khoe sắc. Mải ngắm cảnh nên tôi rẽ ngang, nhầm đường mấy lần. May thay, lần nào cũng vậy, đều có những người dân chất phác nhiệt tình chỉ đường. Đến xã Tiến Xuân, đang không biết phải hỏi về cồng chiêng như thế nào thì một cụ bà áng chừng 60 tuổi khoát tay bảo, cứ đến ngã ba đầu thôn Ðồng Dâu, hỏi thăm đội cồng chiêng là rõ.

Giữ tiếng chiêng ngân xa
Cồng chiêng là món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân Tiến Xuân. (Ảnh: Giang Nam, chụp trước ngày 27/4)

Nhắc đến đội cồng chiêng nơi đây cũng thực lạ. Phong trào văn hóa văn nghệ nơi dải đất này phát triển đến mức gần như chị em phụ nữ trong vùng đều biết chơi chiêng. Là người trực tiếp dàn dựng và đưa các đội đi biểu diễn nghệ thuật chiêng Mường nhiều năm qua, Nghệ nhân Ưu tú Bùi Thị Bích Thìn (dân tộc Mường, xã Tiến Xuân) đã có rất nhiều kỷ niệm vui sau mỗi lần trình diễn chiêng phục vụ công chúng Thủ đô cũng như không ít chuyện về gây dựng phong trào văn nghệ địa phương.

Nghe kể, năm 2009, để giữ gìn và phát triển nét văn hóa cồng chiêng đặc sắc, Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất đã đầu tư sáu bộ cồng chiêng cho ba xã Yên Bình, Yên Trung và Tiến Xuân để người dân sử dụng với mục đích khôi phục nghệ thuật truyền thống của đồng bào Mường. Không ai khác, nghệ nhân Bùi Thị Bích Thìn đã được chọn để truyền dạy nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng. Có nhạc cụ, có con người, nhưng cồng chiêng vẫn… trầm. Bà Thìn lại tụ họp một số nghệ nhân, chị em trong xã bàn cách làm sao để nhiều người biết đến cồng chiêng hơn nữa. Với quyết tâm của những người nhiệt tình, yêu văn hóa, đội cồng chiêng ở các thôn đã quyết định thành lập Câu lạc bộ Cồng chiêng và hát dân ca xã Tiến Xuân, chính thức ra mắt tháng 10/2014 trong niềm vui của người dân toàn xã và một số xã bạn. Bà Thìn được đề bạt làm chủ nhiệm.

Với người dân Tiến Xuân, chiêng không chỉ giản đơn là một loại nhạc cụ dân tộc, mà ẩn chứa sau mỗi chiếc chiêng, bộ chiêng, bài chiêng còn là một câu chuyện văn hóa, tâm linh chan chứa niềm tự hào, tình yêu đối với bản sắc văn hóa dân tộc của mỗi người con xứ Mường. Cũng như những nốt trầm bổng của một bài chiêng, chiêng Mường đã có những giai đoạn thịnh - suy, có lúc tưởng chừng mai một, biến mất trước khi được trân trọng, bảo tồn, phát triển.

Chị Tạ Thị Tâm (sinh năm 1970) thành viên Ðội cồng chiêng chia sẻ: Chiêng cũng có sự khác biệt giữa các vùng miền. Chẳng hạn, nếu như cồng chiêng ở Tây Nguyên chủ yếu do nam giới đánh bằng khuỷu tay thì chiêng Mường phần lớn là do phụ nữ cầm dùi để gõ. Một bộ chiêng Mường đầy đủ thường có 12 chiếc, tượng trưng cho 12 tháng trong năm. Mỗi chiếc giữ một vai trò khác nhau trong bộ âm: Bùng, bính, boong. Nghệ thuật biểu diễn chiêng Mường là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tập thể và sự hài hòa trong cách đưa tay của từng cá nhân.

Chị Ðặng Thị Tâm, thành viên Ðội cồng chiêng 1 chia sẻ: Một bộ cồng chiêng Mường đầy đủ thường có 12 chiếc, tượng trưng cho 12 tháng trong năm. Mỗi chiếc giữ một vai trò khác nhau trong bộ âm: Bùng, bính, boong và mỗi người khi chơi phải ăn khớp một cách nhuần nhuyễn. Ðể có âm thanh hay, người chơi phải gõ đúng chính giữa, lúc cầm dùi phải thả lỏng tay, đưa tay nhẹ nhàng nhưng không phải là múa chiêng, nếu không âm thanh sẽ không vang.

Nỗ lực giữ gìn

Trong câu chuyện với người dân nơi đây, tôi được biết Tiến Xuân hôm nay đã có những đổi thay tích cực. Ông Đinh Công Lực - Trưởng Thôn 3 kể, chỉ trong vòng ít năm Tiến Xuân được Thành phố và huyện quan tâm đầu tư hàng trăm tỷ đồng nâng cấp đồng bộ hệ thống cơ sở hạ tầng. Với phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm, Tiến Xuân đã huy động được hàng chục tỷ đồng, hàng ngàn ngày công lao động đổ bê tông hóa đường làng, ngõ xóm.

Nhờ huy động được nhiều nguồn lực của huyện và Thành phố, đồng thời khai thác tốt lợi thế, tiềm năng, đến nay, cơ sở hạ tầng giao thông, trường học, trạm y tế, các công trình phúc lợi của xã đã được xây dựng và tu sửa khang trang. Cá nhân ông Đinh Công Lực càng phấn khởi hơn khi chứng kiến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân các dân tộc trong xã được nâng cao rõ rệt. Minh chứng dễ thấy là việc bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của nghệ thuật cồng chiêng được Thành phố, chính quyền và nhân dân rất quan tâm gìn giữ.

Giữ tiếng chiêng ngân xa
Việc bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của nghệ thuật cồng chiêng được Thành phố, chính quyền và nhân dân rất quan tâm gìn giữ. (Ảnh: Giang Nam, chụp trước ngày 27/4)

Được biết, ngoài Tiến Xuân hiện một số nơi ở huyện Thạch Thất còn tổ chức cho đồng bào đi tham quan, tập huấn nghệ thuật diễn tấu chiêng tại Hòa Bình. Và thực tế, biểu diễn chiêng Mường đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong các chương trình văn hóa, nghệ thuật, lễ hội ở Thủ đô... Các đội cồng chiêng của huyện Thạch Thất nói chung và Tiến Xuân nói riêng đã giành được nhiều giải thưởng cao tại các hội thi, hội diễn liên hoan nghệ thuật quần chúng cấp huyện và Thành phố, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng khán giả.

Được chú trọng quan tâm, tuy nhiên, điều băn khoăn của chúng tôi khi tiếp xúc, trò chuyện với các nghệ nhân, những người biểu diễn cồng chiêng ở nơi đây thì việc lưu giữ bộ môn nghệ thuật này cũng gặp không ít khó khăn, bởi thành viên là những người chơi thành thạo chủ yếu là lớp cao tuổi, phụ nữ. Hiện nay, do sản xuất ồ ạt và thương mại hóa nên nhiều bộ chiêng âm thanh không được chuẩn như trước. Các câu lạc bộ cồng chiêng ở các thôn hoạt động chủ yếu trên tinh thần đam mê nhiệt huyết là chính, sự hỗ trợ kinh phí hoạt động còn rất hạn chế.

Quanh câu chuyện gìn giữ cồng chiêng, chị Tâm cùng các nghệ nhân, các thành viên Câu lạc bộ đều mong bản thân luôn giữ được nhiệt huyết, có sức khỏe để truyền dạy, giao lưu, phát huy những giá trị văn hóa. “Với cồng chiêng, người đánh phải biết cách sử dụng về thanh âm, bức âm. Nên chúng tôi luôn cùng nhau giữ tinh thần, cùng học và làm cho cồng chiêng cất tiếng. Mỗi thôn đều có một đội cồng chiêng thường xuyên luyện tập, giao lưu với nhau và với các đội cồng chiêng ở những xã, huyện khác”, chị Tâm chia sẻ.

Rời Tiến Xuân, tôi ngẩn ngơ trong âm hưởng trầm hùng của giàn cồng chiêng. Hôm nay, cồng chiêng đã giúp nơi đây trở thành vùng văn hóa và vẫn đang tiếp tục tỏa sáng. Trong sự phát triển của văn hóa, tôi để ý thấy ven đường, trước cổng nhà của nhiều hộ dân có những vạt hoa rực rỡ khoe sắc thắm. Mỗi chiều, người dân đều dành chút thời gian để chăm sóc, tưới hoa, tô đẹp thêm cho vùng quê yên bình.

Đinh Luyện

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Người đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tiếp công dân định kỳ hoặc đột xuất

Người đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tiếp công dân định kỳ hoặc đột xuất

(LĐTĐ) Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông tư 04/2021/TT-TTCP quy định quy trình tiếp công dân. Thông tư sẽ có hiệu lực từ ngày 15/11/2021.
Rà soát, đề xuất chính sách hỗ trợ trẻ mồ côi do dịch Covid-19

Rà soát, đề xuất chính sách hỗ trợ trẻ mồ côi do dịch Covid-19

(LĐTĐ) Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Văn phòng Chính phủ vừa ban hành công văn số 7538/VPCP-KGVX đề nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã ...
Nhìn lại đợt dịch Covid-19 thứ 4: Những cột mốc đáng nhớ góp phần thích ứng an toàn, kiểm soát dịch hiệu quả

Nhìn lại đợt dịch Covid-19 thứ 4: Những cột mốc đáng nhớ góp phần thích ứng an toàn, kiểm soát dịch hiệu quả

(LĐTĐ) Kể từ khi có dịch Covid-19, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các bộ, ...
Các địa phương không được thực hiện trái quy định của Trung ương trong phòng, chống dịch và phục hồi, phát triển kinh tế

Các địa phương không được thực hiện trái quy định của Trung ương trong phòng, chống dịch và phục hồi, phát triển kinh tế

(LĐTĐ) Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, khi thực hiện quy định tạm thời về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát có hiệu quả dịch bệnh, các địa ...
Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho đoàn viên, người lao động

Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho đoàn viên, người lao động

(LĐTĐ) Trong 9 tháng đầu năm 2021, bên cạnh việc thực hiện tốt nhiệm vụ chăm lo cho đoàn viên, người lao động, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) quận Tây Hồ ...
Thành phố Hạ Long tạm đình chỉ nhiệm vụ với 3 Chủ tịch UBND phường vì để cơ sở vi phạm phòng, chống dịch

Thành phố Hạ Long tạm đình chỉ nhiệm vụ với 3 Chủ tịch UBND phường vì để cơ sở vi phạm phòng, chống dịch

(LĐTĐ) Thành phố Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) vừa tạm đình chỉ nhiệm vụ đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) các phường: Hà Khẩu, Hoành Bồ, Hồng Hải ...
Tăng cường công tác truyền thông trong thi hành án dân sự, hành chính

Tăng cường công tác truyền thông trong thi hành án dân sự, hành chính

(LĐTĐ) Nhằm nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự (THADS), ngay từ đầu năm, Bộ Tư pháp đã tích cực, chủ động triển khai nhiều giải pháp ...

Tin khác

Lực lượng vũ trang Thủ đô đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất

Lực lượng vũ trang Thủ đô đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất

(LĐTĐ) Sáng 16/10, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất và kỷ niệm 75 năm ngày Truyền thống lực lượng vũ trang (LLVT) Thủ đô Hà Nội (19/10/1946-19/10/2021).
Người Hà Nội vui mừng được đi ăn ở quán, nhưng luôn nâng cao ý thức phòng dịch

Người Hà Nội vui mừng được đi ăn ở quán, nhưng luôn nâng cao ý thức phòng dịch

(LĐTĐ) Người dân vui mừng vì sau thời gian dài giãn cách được đi ăn ở quán, được ngồi nhâm nhi cà phê trong tiết trời cuối thu se lạnh, nhưng cả chủ lẫn khách vẫn luôn đề cao công tác phòng dịch.
Hà Nội đã có gần 605 nghìn điểm quét mã QR

Hà Nội đã có gần 605 nghìn điểm quét mã QR

(LĐTĐ) Sau gần một tháng kể từ ngày Hà Nội điều chỉnh các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19, hiện nay nhiều cơ quan, đơn vị, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ... trên địa bàn Thành phố đều đã thực hiện tạo mã QR, kiểm soát người ra, qua đó góp phần tích cực vào công tác phòng, chống dịch của Thủ đô.
Hà Nội thực hiện 7 nhóm nội dung để thích ứng an toàn, linh hoạt với dịch Covid-19

Hà Nội thực hiện 7 nhóm nội dung để thích ứng an toàn, linh hoạt với dịch Covid-19

(LĐTĐ) Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội yêu cầu các cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các tổ chức chính trị - xã hội từ Thành phố đến cơ sở thực hiện 7 nhóm nội dung trọng tâm, để đáp ứng công tác phòng, chống dịch Covid-19 trong tình hình mới.
Hà Nội phấn đấu nông dân có thu nhập 60 triệu đồng/người/năm

Hà Nội phấn đấu nông dân có thu nhập 60 triệu đồng/người/năm

(LĐTĐ) Chiều 15/10, Ban Chỉ đạo Chương trình số 04-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về "Đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới gắn với cơ cấu lại ngành Nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021-2025" tổ chức hội nghị giao ban quý III/2021. Bà Nguyễn Thị Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì hội nghị.
Gần 86 tỷ đồng hỗ trợ các đối tượng gặp khó khăn do Covid-19

Gần 86 tỷ đồng hỗ trợ các đối tượng gặp khó khăn do Covid-19

(LĐTĐ) Theo báo cáo của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, hoạt động nổi bật nhất trong công tác Mặt trận thời gian qua là các cấp Mặt trận đã tham gia tích cực công tác phòng, chống dịch Covid-19, giúp đỡ, hỗ trợ người dân gặp khó khăn trên địa bàn. Tổng số tiền hỗ trợ cho các đối tượng đến nay là gần 86 tỷ đồng.
Bí thư Thành ủy Hà Nội: Cán bộ có chức vụ càng cao càng phải gương mẫu

Bí thư Thành ủy Hà Nội: Cán bộ có chức vụ càng cao càng phải gương mẫu

(LĐTĐ) Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng cho biết, Đảng bộ Thành phố xác định tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc, hiệu quả việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Trong đó đặc biệt đề cao vai trò, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, cán bộ có chức vụ càng cao càng phải gương mẫu.
Hà Nội triển khai lộ trình thí điểm hoạt động vận tải đường sắt, đường bộ

Hà Nội triển khai lộ trình thí điểm hoạt động vận tải đường sắt, đường bộ

(LĐTĐ) Hà Nội phối hợp thống nhất với các địa phương để tổ chức các tuyến đi/đến Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hà Giang... với số chuyến bằng 5% số chuyến của các đơn vị hoạt động trên tuyến theo biểu đồ đã công bố.
Thanh niên là nguồn lực và thế mạnh của Thủ đô

Thanh niên là nguồn lực và thế mạnh của Thủ đô

(LĐTĐ) Bên cạnh việc làm tốt công tác bồi dưỡng, giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến đề nghị Hội Liên hiệp thanh niên (LHTN) thành phố Hà Nội và các tổ chức thành viên tích cực hỗ trợ, đồng hành với thanh niên trong tạo việc làm, khởi nghiệp sáng tạo; tích cực tham gia tái cơ cấu kinh tế; đi đầu trong ứng dụng công nghệ thông tin… qua đó khẳng định thanh niên chính là nguồn lực và thế mạnh của Thủ đô.
Hà Nội sẽ đối thoại với doanh nghiệp đầu tư nước ngoài để tháo gỡ khó khăn

Hà Nội sẽ đối thoại với doanh nghiệp đầu tư nước ngoài để tháo gỡ khó khăn

(LĐTĐ) Hội nghị “Đối thoại tháo gỡ khó khăn đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh dịch Covid-19” dự kiến sẽ diễn ra sáng ngày 19/10 với sự tham gia khoảng 120 đại biểu gồm lãnh đạo Thành phố, đại diện các Đại sứ quán, tổ chức Quốc tế, Cơ quan tham tán thương mại, Hiệp hội nhà đầu tư và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài.
Xem thêm
Phiên bản di động