Những yếu tố tác động đến nguồn nhân lực năm 2026

Những yếu tố tác động làm thay đổi chiến lược nhân sự

Theo Báo cáo thị trường tuyển dụng 2025 – 2026 vừa được Công ty Cổ phần TopCV Việt Nam công bố (dựa trên khảo sát hơn 3.000 đại diện doanh nghiệp và người lao động), thị trường nhân sự năm tới sẽ không còn nằm ngoài tầm ảnh hưởng của các biến số kinh tế thế giới.

Ba yếu tố then chốt bao gồm: Lạm phát, làn sóng công nghệ (AI) và các chính sách thuế quan mới sẽ tác động mạnh đến định hướng kinh doanh và chiến lược nhân sự của doanh nghiệp trong năm 2026. Nếu như lạm phát và nguy cơ khủng hoảng kinh tế khiến doanh nghiệp trở nên thận trọng hơn trong việc chi tiêu quỹ lương, thì AI đang làm thay đổi căn bản phương thức vận hành. Đặc biệt, sự xuất hiện của các chính sách thuế quan mới lần đầu tiên lọt vào “Top 5” yếu tố ảnh hưởng, cho thấy môi trường pháp lý đang buộc các đơn vị phải tính toán lại biên lợi nhuận và chi phí nhân sự.

Ghi nhận thực tế cho thấy, khối Công nghệ thông tin (IT) là ngành chịu tác động mạnh mẽ nhất từ AI. Cụ thể, hơn 42% doanh nghiệp thuộc lĩnh vực IT Outsourcing khẳng định AI đang làm thay đổi sâu sắc từ mô hình dịch vụ đến cách thức triển khai sản phẩm. Trong khi đó, ngành Thương mại điện tử lại đứng trước áp lực từ các chính sách thuế quan mới với hơn 24% phản hồi lo ngại về chi phí vận hành xuyên biên giới sẽ tăng cao, trực tiếp tác động đến quỹ lương và phúc lợi của nhân viên.

Chuyển dịch sang chiến lược “Giữ quy mô, tối ưu hiệu suất”

Một điểm đáng chú ý trong báo cáo là sự thay đổi trong tư duy quản trị của các chủ doanh nghiệp. Thay vì chạy theo số lượng, hơn một nửa số doanh nghiệp được khảo sát (52,2%) lựa chọn chiến lược “giữ nguyên quy mô và tối ưu hiệu suất”. Đây là một tín hiệu cho thấy các đơn vị đang tập trung củng cố nội lực, đào tạo đội ngũ hiện có để làm việc hiệu quả hơn thay vì tuyển mới ồ ạt.

IT – Phần mềm là vị trí việc làm có nhu cầu tuyển dụng cao. Ảnh minh hoạ.

Khoảng 38,8% doanh nghiệp vẫn có kế hoạch mở rộng, nhưng con số này tập trung chủ yếu ở các ngành đang trên đà hồi phục mạnh. Chỉ có khoảng 9% doanh nghiệp dự kiến thu hẹp quy mô, cho thấy thị trường lao động dù có sự thanh lọc nhưng vẫn duy trì được sự ổn định tương đối, không xảy ra tình trạng đứt gãy nhân sự quy mô lớn.

Chính sự thận trọng này dẫn đến một xu hướng tuyển dụng mới: Tuyển dụng chọn lọc và ưu tiên vị trí then chốt. Doanh nghiệp không còn mặn mà với việc tuyển dụng đại trà, mà chỉ tập trung vào các nhóm vị trí ưu tiên đặc thù, phục vụ trực tiếp cho việc mở rộng kinh doanh hoặc thay thế các vị trí cốt lõi không thể thiếu.

Những nhóm ngành sẽ “lên ngôi” trong năm 2026?

Mặc dù thị trường chung có sự thận trọng, nhưng cơ hội việc làm vẫn rộng mở ở các nhóm ngành trực tiếp tạo ra doanh thu và giá trị gia tăng cao. Theo dự báo, 5 nhóm vị trí có nhu cầu tuyển dụng cao nhất bao gồm: Kinh doanh/Bán hàng (47,5%): Đây vẫn là "hơi thở" của doanh nghiệp nhằm đẩy mạnh tăng trưởng thị trường. IT – Phần mềm (8,64%): Đặc biệt là các vị trí Lập trình viên Web, Back-end và Kỹ sư AI. Marketing/Truyền thông (8,22%): Để nhận diện cơ hội và quảng bá thương hiệu trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Dịch vụ khách hàng (6,1%): Tập trung vào việc giữ chân khách hàng cũ và tối ưu hóa trải nghiệm. Nghiên cứu và Phát triển sản phẩm (4,14%): Đầu tư cho tương lai bền vững.

Riêng đối với ngành IT, sự lên ngôi của các vị trí liên quan đến AI (chiếm 30% nhu cầu tuyển dụng trong ngành) cho thấy các doanh nghiệp đang ráo riết săn tìm nhân tài có khả năng ứng dụng công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây không chỉ là xu hướng nhất thời, mà là sự chuyển dịch mang tính sống còn của ngành công nghệ.

Theo các chuyên gia, trước những biến động này, người lao động cần chuẩn bị một tâm thế thích ứng mới. Khi doanh nghiệp ưu tiên “chất lượng hơn số lượng”, những cá nhân sở hữu kỹ năng đa nhiệm và khả năng làm chủ công nghệ sẽ có lợi thế rất lớn. Ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội từng nhận định rằng, thị trường lao động đang bước vào chu kỳ sàng lọc tự nhiên. Những người lao động có kỷ luật, có tay nghề và đặc biệt là có khả năng học hỏi không ngừng sẽ không bao giờ bị bỏ lại phía sau, bất chấp áp lực từ lạm phát hay công nghệ.

Bức tranh nguồn nhân lực năm 2026 là sự đan xen giữa những thách thức về chi phí và cơ hội từ công nghệ. Với những chính sách hỗ trợ kịp thời từ Thành phố và sự chủ động của cơ quan chuyên môn trong việc đào tạo, nâng cao tay nghề, người lao động Thủ đô hoàn toàn có thể tự tin bước vào một năm mới với nhiều kỳ vọng. Tuy nhiên, thay vì chờ đợi sự ổn định từ bên ngoài, mỗi cá nhân cần tự tạo ra sự ổn định cho chính mình bằng cách không ngừng nâng cấp bản thân để phù hợp với yêu cầu "chọn lọc" của thời cuộc.