Quy định mới về đăng ký lao động và hệ thống thông tin thị trường lao động

Ba nhóm đối tượng đăng ký lao động

Nghị định gồm 4 chương, 25 điều, tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất cho việc xây dựng, quản lý, kết nối và khai thác cơ sở dữ liệu về người lao động trên phạm vi toàn quốc. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng nhằm hiện đại hóa quản lý lao động, phục vụ hoạch định chính sách và phát triển thị trường lao động.

Nghị định xác định ba nhóm đối tượng phải thực hiện đăng ký lao động. Nhóm thứ nhất là người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Nhóm thứ hai gồm những người đang có việc làm nhưng không thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc. Nhóm thứ ba là người thất nghiệp, tức là những người không có việc làm, đang tìm kiếm và sẵn sàng làm việc.

Các đối tượng là cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang không thuộc phạm vi đăng ký, điều chỉnh thông tin theo Nghị định này.

Người lao động có trách nhiệm tự kê khai thông tin và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, chính xác. Người sử dụng lao động phải thu thập, kê khai và cung cấp đầy đủ thông tin của người lao động khi tuyển dụng, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ lao động, đồng thời bảo đảm dữ liệu cung cấp là chính xác.

Ảnh minh họa.

Thông tin đăng ký lao động bao gồm bốn nhóm lớn. Thứ nhất là thông tin cơ bản như họ tên, số định danh cá nhân, ngày sinh, giới tính, dân tộc, nơi cư trú. Thứ hai là nhóm thông tin về trình độ học vấn, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia và các chứng chỉ liên quan. Thứ ba là nhóm thông tin về tình trạng việc làm, nhu cầu việc làm, thông tin người sử dụng lao động và thời gian thất nghiệp nếu có. Thứ tư là thông tin về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và các đặc điểm đặc thù như tình trạng khuyết tật, thuộc hộ nghèo, cận nghèo, hộ có đất thu hồi, thân nhân người có công hoặc người hoàn thành nghĩa vụ quân sự, công an.

Quy trình đăng ký cho hai nhóm lao động

Đối với người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, hồ sơ đăng ký lao động được tích hợp trong Tờ khai đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Bảo hiểm xã hội Việt Nam sẽ ban hành mẫu tờ khai mới, trong đó bổ sung các thông tin theo Nghị định. Người lao động cung cấp dữ liệu cho người sử dụng lao động; sau đó doanh nghiệp thực hiện đăng ký và điều chỉnh thông tin khi nộp hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội. Các dữ liệu sau khi được cơ quan bảo hiểm xã hội tiếp nhận sẽ tự động đồng bộ vào cơ sở dữ liệu quốc gia về người lao động.

Đối với người lao động không thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc và người thất nghiệp, việc đăng ký được thực hiện toàn bộ bằng hình thức trực tuyến. Hồ sơ là Tờ khai điện tử theo mẫu ban hành kèm theo Nghị định. Người lao động truy cập Sàn giao dịch việc làm quốc gia tại địa chỉ vieclam.gov.vn hoặc ứng dụng VNeID để kê khai và gửi hồ sơ. Hệ thống sẽ tiếp nhận, xử lý và trả kết quả ngay sau khi hoàn thành Tờ khai. Nếu đăng ký không thành công, hệ thống tự động phản hồi lý do để người lao động điều chỉnh.

Trường hợp có nhu cầu tìm kiếm việc làm, người lao động có thể đăng ký qua sàn giao dịch việc làm quốc gia, trực tiếp tại tổ chức dịch vụ việc làm công, hoặc thông qua ứng dụng VNeID theo mẫu quy định tại Nghị định về dịch vụ việc làm.

Nghị định 318/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Việc đăng ký, điều chỉnh thông tin đối với nhóm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ được triển khai từ ngày 1/7/2026; còn nhóm người đang có việc làm nhưng không thuộc diện bảo hiểm bắt buộc và người thất nghiệp sẽ thực hiện từ ngày 1/1/2027. Việc triển khai theo lộ trình được kỳ vọng giúp các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người lao động có đủ thời gian thích ứng, đảm bảo quá trình chuyển đổi dữ liệu diễn ra suôn sẻ và chính xác.

P.T