Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp tư nhân về quản trị tài chính và thuế

Cơ hội bứt phá cho DNTN

Theo bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM: Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, khẳng định rõ kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, cần được khuyến khích, hỗ trợ và tạo điều kiện phát triển mạnh mẽ, bền vững.

Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM phát biểu tại hội thảo.

Nghị quyết số 68 đặt mục tiêu đến năm 2030, khu vực kinh tế tư nhân đạt khoảng 2 triệu DN hoạt động, đóng góp 55 - 58% GDP, 35 - 40% thu ngân sách, và tạo việc làm cho 85% lực lượng lao động; tầm nhìn đến năm 2045, khu vực tư nhân Việt Nam sẽ có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế.

Nghị quyết 68 cũng nêu rõ 8 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có đề cập đến: Đổi mới tư duy và xóa bỏ rào cản đối với phát triển kinh tế tư nhân; hoàn thiện thể chế, chính sách tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch; khơi thông nguồn lực về vốn, đất đai, nhân lực, công nghệ, chuyển đổi số cho khu vực tư nhân; và đặc biệt là nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính, tăng cường kiểm toán, tuân thủ thuế – những yếu tố trực tiếp giúp DNTN phát triển hiệu quả, bền vững.

TP.HCM đang tích cực triển khai Nghị quyết 98 của Quốc hội về thí điểm cơ chế đặc thù, trong đó tập trung thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới mô hình tăng trưởng và phát triển doanh nghiệp tư nhân năng động, sáng tạo. Trong bối cảnh đó, hội thảo được tổ chức nhằm hỗ trợ DN, nhất là DNTN nắm bắt các xu hướng và quy định mới về chính sách thuế, chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS), cũng như các công cụ quản trị tài chính hiện đại để nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời là dịp để các chuyên gia, các DN có cơ hội nhìn nhận lại hoạt động nội bộ, phát hiện những điểm cần cải thiện và áp dụng các giải pháp phù hợp để tăng cường tính minh bạch, hiệu quả và khả năng cạnh tranh.

Nâng cao tính minh bạch

Tại hội thảo, các chuyên gia đã chia sẻ nhiều kiến thức chuyên sâu, cập nhật những thay đổi pháp lý quan trọng về kiểm toán, thuế và quản trị tài chính, giúp DN nâng cao tính minh bạch, hiệu quả hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bàn về góc độ thay đổi pháp lý quan trọng về kiểm toán, bà Trương Thị Bích Loan - Giám đốc Dịch vụ Kế toán và Đảm bảo Công ty TNHH Grant Thornton (Việt Nam) đã phân tích Nghị định 90 ban hành 14/4/2025 quy định yêu cầu kiểm toán bắt buộc đối với các công ty có quy mô lớn. Cụ thể, DN phải kiểm toán nếu đáp ứng 2 trong 3 tiêu chí gồm tổng tài sản trên 100 tỷ đồng, doanh thu trên 300 tỷ đồng và sử dụng trên 200 lao động tham gia bảo hiểm xã hội.

Để đảm bảo tuân thủ quy định này, theo bà Trương Thị Bích Loan, Nghị định 228 ban hành 18/8/2025 đã quy định chế tài bao gồm mức phạt từ 20 - 50 triệu đồng nếu không thực hiện kiểm toán bắt buộc cùng các mức phạt lên đến 200 triệu đồng cho hành vi cản trở. Mức phạt này sẽ tăng gấp đôi đối với các đơn vị có lợi ích công chúng.

Doanh nghiệp trưng bày các gian hàng tại Diễn đàn kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 tổ chức vừa qua tại TP.HCM.

Về lĩnh vực thuế, các chuyên gia cảnh báo rằng, ngành thuế đang chuyển đổi số mạnh mẽ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để tối ưu quản lý. Thống kê 9 tháng đầu năm 2025 cho thấy, cuộc thanh kiểm tra giảm 21,61% (còn 39.236 cuộc), nhưng tổng số thu ngân sách lại tăng 22,13% so với cùng kỳ năm 2024, tổng số tiền kiến nghị xử lý tài chính là 41.376 tỷ đồng. Điều này phản ánh hiệu quả của việc thanh tra dựa trên rủi ro.

Các chuyên gia lưu ý rằng, cơ quan thuế đang tập trung thanh kiểm tra vào các ngành nghề có rủi ro cao như bất động sản, sản xuất EPE, FMCG, và các giao dịch rủi ro như giao dịch liên kết, chuyển nhượng vốn. Các dạng rủi ro phổ biến mà DNTN thường gặp như sử dụng hóa đơn không hợp pháp; không kê khai đúng giao dịch liên kết hoặc áp dụng sai ưu đãi; kê khai chi phí lương không đúng thực tế hoặc không kê khai thuế khi cổ đông chuyển nhượng vốn; không khấu trừ thuế nhà thầu nước ngoài... Vì thế DN cần chủ động rà soát quy trình nội bộ, nâng cao năng lực đội ngũ và minh bạch hóa hồ sơ để thích ứng hiệu quả.

Về vấn đề giải quyết bài toán quản trị nội tại, bà Đinh Thị Hương Giang, Giám đốc Dịch vụ Tư vấn Doanh nghiệp Công ty TNHH Grant Thornton (Việt Nam) cho rằng, vấn đề cốt lõi của nhiều DN tư nhân là sự thiếu minh bạch và khác biệt lớn giữa số liệu quản trị nội bộ và số liệu báo cáo thuế. Đây là rào cản chính khiến DN chưa thành công khi gọi vốn hoặc M&A.

Từ phân tích nói trên, bà Đinh Thị Hương Giang đề xuất một lộ trình chuyển hóa DN thực tiễn theo từng giai đoạn. Cụ thể, giai đoạn 1 (0-3 tháng) tập trung vào rà soát tổng quát, đối chiếu số liệu và lập bản đồ rủi ro; giai đoạn 2 (3-12 tháng) chuẩn hóa, xử lý các chênh lệch đã phát hiện, nâng cấp hệ thống kiểm soát nội bộ và chuẩn hóa báo cáo quản trị, đặc biệt là báo cáo dòng tiền 13 tuần. Giai đoạn 3 (12-24 tháng) tăng cường hiệu quả, thực hiện kiểm toán chính thức, lập ngân sách, theo dõi KPI, triển khai các giải pháp công nghệ và thành lập bộ phận kiểm toán nội bộ.