Liên quan vụ sản xuất dầu ăn giả cực lớn: Cần làm rõ trách nhiệm các Bộ Công Thương, Y tế

Dầu ăn chăn nuôi được “hô biến” thành dầu ăn cho người

Ngày 24/6, Công an tỉnh Hưng Yên phối hợp với các cơ quan chức năng đã triệt phá một đường dây sản xuất và tiêu thụ dầu ăn giả có quy mô lên tới hàng chục nghìn tấn.

Nơi tiêu thụ chính được các đối tượng nhắm đến là những bếp ăn tập thể, nhà hàng, quán xá, kể cả những làng nghề chế biến bánh kẹo, đồ ăn vặt cho trẻ em...

Dầu ăn Ofood là một nhãn hiệu thực phẩm của Công ty Nhật Minh Food được tiêu thụ với số lượng cực lớn ra thị trường mỗi năm.

Điều bất ngờ ở chỗ, lượng lớn dầu ăn cho người này lại có nguồn gốc từ dầu thực vật để làm thức ăn chăn nuôi.

Ngoài số sản phẩm đã đến tay người tiêu dùng, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã thu giữ hơn 1.000 tấn dầu nhập lậu. Cơ quan công an cũng đã khởi tố 3 bị can là các đối tượng cầm đầu điều hành đường dây về tội: Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm.

Nhiều mác dầu ăn do Công ty TNHH Sản xuất và Xuất nhập khẩu Nhật Minh Food đưa ra thị trường được Công an Hưng Yên khuyến cáo ngừng sử dụng. (Ảnh: C.A.H.Y).

Việc sử dụng dầu ăn chăn nuôi để chế biến thực phẩm cho người là hành vi cực kỳ nguy hiểm, tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe con người.

Trách nhiệm của Bộ Công thương khá rõ ràng

Theo luật sư Nguyễn Phương Tuyến, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội, không chỉ vụ việc liên quan đến dầu ăn chăn nuôi được lên bàn ăn với các món ăn chế biến cho người xảy ra tại Công ty Nhật Minh Food mà nhiều vụ việc lớn khác liên quan đến sữa giả, thực phẩm chức năng, dầu ăn giả… phần lớn do cơ quan cảnh sát điều tra của Bộ Công an và công an các địa phương phát hiện, khởi tố.

Trong khi đó Bộ Công Thương nắm trong tay Quản lý thị trường, thanh tra, các cục liên quan. Bộ Y tế có Cục An toàn thực phẩm, thanh tra cùng nhiều cơ quan giúp việc khác lại khá bị động trước những vụ án này.

Luật sư Tuyến cho rằng: “Ở vụ án dầu ăn dùng trong chăn nuôi bị “hô biến” thành dầu ăn cho người, trách nhiệm đầu tiên phải thuộc về Bộ Công Thương và địa phương liên quan cùng các đơn vị được phân công.

Khoản 2, Điều 64, Luật An toàn thực phẩm nói rõ trách nhiệm của Bộ Công Thương: “Quản lý an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh đối với các loại rượu, bia, nước giải khát, sữa chế biến, dầu thực vật, sản phẩm chế biến bột và tinh bột và các thực phẩm khác theo quy định của Chính phủ.

Vì chưa có xét nghiệm cụ thể nào chứng minh Công ty Nhật Minh Food đưa vitamin A vào sản phẩm dầu ăn trong chăn nuôi để biến thành dầu ăn cho người nên trách nhiệm của Bộ Công Thương rất rõ ràng.

Kể cả sản phẩm dầu ăn có vitamin A thì trách nhiệm vẫn thuộc Bộ Công Thương, bởi đây là sản phẩm gồm nhiều thành phần phục vụ cho chăn nuôi”.

Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường không thể đứng ngoài cuộc

Nhìn nhận sự việc dưới góc độ trách nhiệm của Bộ Y tế, luật sư Hoàng Văn Doãn, Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội phân tích: “Ở vụ án này Bộ Y tế không thể đứng ngoài cuộc, bởi khi doanh nghiệp tự công bố hoặc trên nhãn sản phẩm ghi thành phần sản xuất có vitamin A trực tiếp liên quan đến sức khoẻ con người thì Bộ Y tế và Cục An toàn thực phẩm phải vào cuộc ngay, thay vì đợi kết luận từ cơ quan điều tra.

Mặt khác, doanh nghiệp cũng công nhận, sản phẩm dầu dùng cho chăn nuôi đã len lỏi vào bàn ăn của con người, xuất hiện trên các kệ bán hàng của không ít đại lý với tư cách dầu ăn cho người thì Bộ Y tế càng không thể khoanh tay đứng nhìn”.

Luật sư Doãn viện dẫn điểm b, khoản 2, Điều 62, Luật An toàn thực phẩm: “Trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của Bộ Y tế” quy định: “Quản lý an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh đối với phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, nước uống đóng chai, nước khoáng thiên nhiên, thực phẩm chức năng và các thực phẩm khác theo quy định của Chính phủ”.

Tại các điểm c, e, khoản 1, Điều 62 thể hiện Bộ Y tế có quyền hạn khá lớn: “Yêu cầu các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo định kỳ, đột xuất về công tác quản lý an toàn thực phẩm; Thanh tra, kiểm tra đột xuất đối với toàn bộ quá trình sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của các bộ khác khi cần thiết”.

“Với quy định rõ ràng như vậy, Bộ Y tế không sợ bị chồng chéo khi thanh tra cả lĩnh vực của các bộ khác trong trường hợp cần thiết theo quy định của pháp luật”, luật sư Doãn nói.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng vậy, chưa thấy Bộ này vào cuộc phối hợp với cơ quan công an để xác minh xem dầu ăn dùng cho chăn nuôi của Công ty Nhật Minh Food có an toàn trong chăn nuôi hay không.

Nhẽ ra trách nhiệm phát hiện, hậu kiểm phải được các Bộ Công Thương, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường… ghi điểm đầu tiên nhưng rất tiếc cũng như không ít vụ việc lớn liên quan đến hàng giả, thức ăn giả, thực phẩm chức năng giả… phải sự "vào cuộc" của cơ quan Công an mới được phanh phui!

Luật sư Hoàng Văn Doãn nhấn mạnh: “Tại sao tôi lại đề cập đến trách nhiệm của các Bộ Công Thương, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường…? Theo Điều 52 về: “Phòng ngừa, ngăn chặn sự cố về an toàn thực phẩm”, Luật An toàn thực phẩm quy định: “Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (nay là Nông nghiệp và Môi trường), Bộ Công Thương tổ chức thực hiện chương trình giám sát, phòng ngừa, ngăn chặn sự cố an toàn thực phẩm; tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn đối với những sự cố về an toàn thực phẩm ở nước ngoài có nguy cơ ảnh hưởng đến Việt Nam thuộc lĩnh vực được phân công quản lý”. Ngoài ra bộ trưởng của các bộ này có quyền: “thu hồi và xử lý đối với thực phẩm không bảo đảm an toàn thuộc lĩnh vực được phân công quản lý”.

Luật sư Hoàng Văn Doãn phân tích tiếp: “Tại khoản 3, Điều 43 về: “Quảng cáo thực phẩm”, Luật An toàn thực phẩm cũng nói tới: “Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định cụ thể loại thực phẩm phải đăng ký quảng cáo, thẩm quyền, trình tự, thủ tục xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm thuộc lĩnh vực được phân công quản lý”.

Như vậy, sản phẩm dầu ăn dùng trong chăn nuôi vẫn được giới thiệu, bày bán tại các cửa hàng, siêu thị… với tư cách là sản phẩm dành cho người thì các bộ nêu trên không thể cho rằng mình không liên quan”.