Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt: Góc nhìn từ đô thị Thủ đô thời hội nhập

Kỳ 1: Để tiếng Việt là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam

(LĐTĐ) Đại thi hào Victor Hugo từng nói “thành phố là cuốn sách mở”. Du khách khi bước chân xuống bất kỳ thành phố nào trên thế giới nói chung, Hà Nội nói riêng sẽ hình dung được bản sắc văn hóa nơi đó, quốc gia đó qua những con phố, tòa nhà. Nghị quyết Đại hội Đảng chỉ rõ về việc giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam; trong đó giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Song tiếc thay, do “sức ép” về kinh tế thời hội nhập, hiện nay trên bình diện ngôn ngữ đô thị đang rất sính tiếng Tây!
Góp thêm giai điệu âm nhạc đẹp về Tổ quốc Những khu rừng đẹp nức tiếng Việt Nam

Hãy nói ngôn ngữ của dân tộc

Từ bao đời nay, tiếng Việt là một thứ ngôn ngữ giàu đẹp và trong sáng. Trong lịch sử 1.000 năm Bắc thuộc, dân tộc ta buộc phải học tiếng Hán từ rất sớm. Nhưng cũng chính trải qua khoảng 1.000 năm chịu sự thống trị của nền văn hóa lớn mạnh mà không bị đồng hóa là nhờ ông cha ta đã sáng tạo được biện pháp đọc chữ Hán bằng tiếng Việt, qua đó đã vô hiệu hóa chủ trương đồng hóa ngôn ngữ của các triều đại phong kiến phương Bắc.

Tiếng Việt đã phát triển mạnh mẽ nhờ những cách thức vay mượn theo hướng Việt hóa, làm phong phú cho tiếng Việt cả ở những thời kỳ sau này và cho đến ngày nay.

Kỳ 1: Để tiếng Việt là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam
Bác Hồ kính yêu luôn cặn dặn: "Mỗi người dân Việt Nam đều có ý thức bảo vệ tiếng Việt cả trong giao tiếp cũng như viết báo, làm văn..." (Ảnh: Tư liệu)

Dưới thời Pháp thuộc, mặc dù chữ Hán mất địa vị chính thống nhưng tiếng Việt vẫn tiếp tục bị chèn ép. Ngôn ngữ hành chính, ngoại giao, giáo dục lúc này là tiếng Pháp. Sau khi miền Bắc được hoàn toàn giải phóng (năm 1954), công cuộc xây dựng hệ thống thuật ngữ khoa học và chuẩn hóa tiếng Việt mới được tiến hành mạnh mẽ. Với bản Tuyên ngôn Độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 2/9/1945, tiếng Việt đã có vị trí xứng đáng trong một đất nước độc lập, tự do. Tiếng Việt được dùng ở mọi bậc học, được coi như ngôn ngữ quốc gia.

Có thể nói, tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ của dân tộc Việt Nam, mà nó còn là thứ vũ khí sắc bén giúp dân tộc ta thoát khỏi xiềng xích nô lệ.

Để giữ gìn và phát huy giá trị của tiếng Việt, mặc dù giỏi ngoại ngữ, nhưng Bác Hồ không xem ngoại ngữ là ngôn ngữ chính của mình. Người chỉ sử dụng ngoại ngữ trong những trường hợp bắt buộc như: Ra nước ngoài, trong đàm phán hoặc làm việc với các chính khách. Những khi nói chuyện với đồng bào trong nước, Người chú trọng dùng tiếng mẹ đẻ, nói ngôn ngữ của dân tộc. Hồ Chí Minh luôn khẳng định vị trí đặc biệt không thể thay thế của tiếng Việt trong đời sống xã hội ở Việt Nam.

Chình vì thế, Người thường nhắc nhở: “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc. Chúng ta phải giữ gìn nó, quý trọng nó, làm cho nó phổ biến ngày càng rộng khắp”; “ta phải giữ đất nước của chúng ta, Tổ quốc của chúng ta; phải giữ cái tiếng của chúng ta”. Và Người mong rằng mỗi người dân Việt Nam đều có ý thức bảo vệ tiếng Việt cả trong giao tiếp cũng như viết báo, làm văn... “không nên dùng tiếng ngoại quốc, khi có thể dùng tiếng ta”.

Tiếp nối truyền thống yêu tiếng Việt của cha ông, của Bác Hồ, ngay như những bậc tri thức “Tây học” giỏi tiếng Pháp như Huy Cận cũng rất trân quý tiếng Việt. Trong thơ, ông đã phải thốt lên: “Nằm trong tiếng nói yêu thương/Nằm trong tiếng Việt vấn vương một đời/Sơ sinh lòng mẹ đưa nôi/Hồn thiêng đất nước cũng ngồi bên con/Tháng ngày con mẹ lớn khôn/Yêu thơ, thơ kể lại hồn ông cha/Đời bao tâm sự thiết tha/Nói trong tiếng nói lòng ta thuở nào...”

Sao nỡ bỏ đi sự trân quý?

Nhà thơ Abutalip của Đaghextan từng phát biểu: “Nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác”. Ngày hôm nay, nếu chúng ta không biết trân quý tiếng mẹ đẻ thì cái giá của tương lai sẽ bị trả rất đắt. Hãy nhìn sang các nước Đông Á là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, để có được nền kinh tế phát triển thần kỳ như hiện nay một phần do họ biết giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, trong đó có giữ gìn, trân quý tiếng mẹ đẻ. Thậm chí, ngay bên cạnh nước ta, người Lào họ rất trân quý tiếng Lào!

Kỳ 1: Để tiếng Việt là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam
Ngay ở Hà Nội, tuyến phố này nếu không có tấm biển lộ trình các tuyến xe buýt ta ngỡ tưởng đang ở nước ngoài (Ảnh: Phương Linh)

Với Việt Nam chúng ta, sau một thời gian dài bị bao vây cấm vận và thực thi nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, khép kín sau chiến tranh, những năm 80 của thế kỷ trước, Đảng ta nhận thấy muốn phát triển đất nước phải mở cửa hội nhập với thế giới bên ngoài. Và trên bình diện vi mô, muốn làm ăn với bên ngoài buộc chúng ta phải có ngoại ngữ, phải giỏi ngoại ngữ (cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp). Chính vì thế, “phong trào” học ngoại ngữ, rồi đến ngoại ngữ (tiếng Anh) trở thành môn học chính trong giáo dục phổ thông.

Tuy nhiên, Đảng ta luôn xác định quan điểm nhất quán: “Hòa nhập, nhưng không hòa tan”! Quan điểm xuyên suốt là vậy, nhưng tiếc thay hiện nay ở nước ta nói chung, Hà Nội nói riêng một bộ phận người dân (đặc biệt giới trẻ, nhân viên văn phòng) đang bị lạm dụng tiếng Tây, khiến tiếng Việt bị pha tạp hóa. Các cơ sở kinh doanh lạm dụng tiếng Anh, tiếng nước ngoài trong đề chữ ở bảng hiệu; các chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư khi xây dựng chung cư, khu đô thị khá "chuộng" tiếng Tây cho hợp “mốt” thời thượng. Ta thường nghĩ là hay nhưng thực ra khi bắt gặp những hình ảnh đó người nước ngoài họ rất đỗi ngạc nhiên! Ngạc nhiên đến mức, có lần một người bạn Pháp phải thốt lên “sao các bạn lại không yêu tiếng nước bạn”?

Ví trong ngôn ngữ giao tiếp hiện nay của giới trẻ, hay giới công sở, họ thường hay chêm một từ tiếng Anh, tiếng Hàn, tiếng Trung,... vào một câu nói, thậm chí là sử dụng từ tiếng nước ngoài để thay thế hoàn toàn cho một từ tiếng Việt. Lấy ví dụ như khi làm việc nhóm, những từ tiếng Anh dùng để thay thế cho tiếng Việt mà chúng ta thường thấy đó là “deadline - hạn cuối”, hay “support - hỗ trợ”, “idea - ý tưởng”,... mà nếu ghép lại thành một câu hoàn chỉnh sẽ là: “Mọi người có idea gì không, support cho nhau để đạt hiệu quả tốt nhất nhé, deadine là; nếu ok thì thôi nhé..”.

Kỳ 1: Để tiếng Việt là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam
Ở một số trung tâm thương mại, tiếng Việt bị vắng bóng (Ảnh: Phương Linh)

Còn tại các tuyến phố, biển quảng cáo tiếng Anh, tiếng Hàn, to hơn tiếng Việt, thậm chí có nơi chỉ sử dụng tiếng Anh; các khu đô thị mới cũng chỉ xài tiếng Anh để đặt tên, lạm dụng đến mức có những người mẹ quê ra Hà Nội thăm con không biết làm thế nào… “đọc ra” tiếng để bác xe ôm đưa đến nhà con được!

Vậy thực tại của việc lạm dụng tiếng Tây thế nào? Nguyên nhân là do đâu? Chúng tôi sẽ phân tích sâu hơn về nội dung này trong kỳ sau.

(Còn nữa)

Phương Linh

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Tuyển Việt Nam vào bảng đấu khó tại AFF Cup 2020

Tuyển Việt Nam vào bảng đấu khó tại AFF Cup 2020

(LĐTĐ) Những lá thăm may rủi đã đưa đội tuyển Việt Nam vào bảng B, gặp những đối thủ quen thuộc, từng chạm trán tại vòng loại thứ 2 World Cup ...
Tết Trung thu của các em thiếu nhi ở bệnh viện dã chiến, trung tâm cách ly

Tết Trung thu của các em thiếu nhi ở bệnh viện dã chiến, trung tâm cách ly

(LĐTĐ) Mùa Trung thu “đặc biệt” diễn ra trong hoàn cảnh thành phố Hồ Chí Minh đang thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống dịch Covid-19.
Chủ động phương án triển khai các nhiệm vụ trọng điểm của tổ chức Công đoàn Thủ đô

Chủ động phương án triển khai các nhiệm vụ trọng điểm của tổ chức Công đoàn Thủ đô

(LĐTĐ) Sáng 21/9, đồng chí Nguyễn Phi Thường - Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, Thành ủy viên, Chủ tịch ...
Hà Nội: Ngày đầu nới lỏng giãn cách, giao thông đông nhưng không ùn tắc

Hà Nội: Ngày đầu nới lỏng giãn cách, giao thông đông nhưng không ùn tắc

(LĐTĐ) Ngày 21/9, Hà Nội thực hiện không áp dụng quy định phân vùng; không kiểm soát giấy đi đường đối với các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp di ...
Xã Khánh Thượng (huyện Ba Vì): Nỗ lực vượt qua dịch bệnh Covid-19, xây dựng nông thôn mới

Xã Khánh Thượng (huyện Ba Vì): Nỗ lực vượt qua dịch bệnh Covid-19, xây dựng nông thôn mới

(LĐTĐ) Thực hiện mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, xã miền núi Khánh Thượng đã và đang tập trung lực lượng vừa tích cực phòng, chống dịch ...
Hiện tượng Evergrande có tác động dây chuyền lên thị trường BĐS và tài chính toàn cầu?

Hiện tượng Evergrande có tác động dây chuyền lên thị trường BĐS và tài chính toàn cầu?

(LĐTĐ) Nguy cơ sụp đổ của tập đoàn bất động sản Evergrande có tác động dây chuyền lên thị trường bất động sản, tài chính toàn cầu, liệu Việt Nam có ...
Không để học sinh nào vì điều kiện kinh tế mà không thể đến trường

Không để học sinh nào vì điều kiện kinh tế mà không thể đến trường

(LĐTĐ) Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội Chu Ngọc Anh vừa ký ban hành Chỉ thị số 21/CT-UBND về thực hiện nhiệm vụ chủ yếu năm ...

Tin khác

Hà Nội: Ngày đầu nới lỏng giãn cách, giao thông đông nhưng không ùn tắc

Hà Nội: Ngày đầu nới lỏng giãn cách, giao thông đông nhưng không ùn tắc

(LĐTĐ) Ngày 21/9, Hà Nội thực hiện không áp dụng quy định phân vùng; không kiểm soát giấy đi đường đối với các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp di chuyển trong địa bàn Thành phố, lượng phương tiện tham gia giao thông trên nhiều tuyến phố đông đúc trở lại, tuy nhiên không xảy ra tình trạng ùn ứ, tắc đường.
Xã Khánh Thượng (huyện Ba Vì): Nỗ lực vượt qua dịch bệnh Covid-19, xây dựng nông thôn mới

Xã Khánh Thượng (huyện Ba Vì): Nỗ lực vượt qua dịch bệnh Covid-19, xây dựng nông thôn mới

(LĐTĐ) Thực hiện mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, xã miền núi Khánh Thượng đã và đang tập trung lực lượng vừa tích cực phòng, chống dịch Covid-19 có hiệu quả, vừa phát triển sản xuất, ổn định đời sống nhân dân. Đến nay, xã Khánh Thượng đã cơ bản hoàn thành 19/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
Người dân Thủ đô háo hức đi cắt tóc, gội đầu sau nhiều ngày "ai ở đâu, ở đó"

Người dân Thủ đô háo hức đi cắt tóc, gội đầu sau nhiều ngày "ai ở đâu, ở đó"

(LĐTĐ) Sau 2 tháng thực hiện giãn cách xã hội, sáng nay (21/9), nhiều người dân trên địa bàn Hà Nội vui mừng, phấn khỏi khi Thành phố bắt đầu nới lỏng giãn cách. Nhiều dịch vụ được mở cửa, hàng cắt tóc từ sáng sớm đã làm việc không ngơi tay.
Kỳ 1: Góc nhìn từ quận trung tâm của Thủ đô

Kỳ 1: Góc nhìn từ quận trung tâm của Thủ đô

(LĐTĐ) Trước ngày 21/9, Ba Đình là quận được phép nới lỏng giãn cách sớm nhất trong 4 quận trung tâm nội đô của Hà Nội. Đến thời điểm này, nhiều hoạt động kinh doanh dịch vụ đã trở lại, cuộc sống của người dân cũng đang dần hướng tới trạng thái “bình thường mới”. Thực hiện Chỉ thị số 22 của Chủ tịch UBNDTP Hà Nội ngày 20/9/2021, quan điểm nhất quán của quận Ba Đình, dù nới lỏng các hoạt động song các cấp chính quyền, đoàn thể từ quận, phường, tổ dân phố phải quản lý chặt chẽ các hoạt động, không để dịch quay trở lại.
Sáng 21/9: Các hộ kinh doanh ăn uống phấn khởi khi được bán hàng mang về

Sáng 21/9: Các hộ kinh doanh ăn uống phấn khởi khi được bán hàng mang về

(LĐTĐ) Sáng nay (21/9), các hộ kinh doanh ăn uống trên địa bàn Thủ đô đã bắt đầu mở cửa bán hàng mang về sau hơn 2 tháng tạm dừng kinh doanh để phòng, chống dịch Covid-19. Cùng với việc mở cửa trở lại, các hộ kinh doanh ăn uống đều nghiêm túc nhắc nhở khách mua hàng thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch đúng theo yêu cầu của Thành phố.
“Giữ lửa” nghệ thuật truyền thống

“Giữ lửa” nghệ thuật truyền thống

(LĐTĐ) Trong thời buổi các loại hình giải trí thời thượng lấn át, thì điều đáng mừng là vẫn còn không ít nghệ nhân đang âm thầm “giữ lửa” những tinh túy văn hóa phi vật thể. Không ồn ào, náo nhiệt nhưng họ là những người đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn, lưu giữ, truyền dạy lại các di sản văn hóa đó tới thế hệ kế cận.
Mùa Trung thu đặc biệt

Mùa Trung thu đặc biệt

(LĐTĐ) Đêm nay Tết Trung thu, Thành phố sẽ không có các chuỗi hoạt động nhộn nhịp tại Phố cổ, cũng không có các hoạt động bày cỗ trông trăng, rước đèn ông sao, hay tổ chức văn nghệ tại các khu dân cư... Tuy nhiên, cũng giống như khai giảng online, đêm rằm Trung thu này, các em vẫn cảm nhận được một mùa Trung thu đặc biệt.
Từ 6 giờ ngày 21/9, Hà Nội áp dụng Chỉ thị 15 và một số biện pháp cao hơn

Từ 6 giờ ngày 21/9, Hà Nội áp dụng Chỉ thị 15 và một số biện pháp cao hơn

(LĐTĐ) Từ 6 giờ ngày 21/9, Hà Nội thực hiện phòng, chống dịch bệnh Covid-19 theo Chỉ thị số 15/CT-TTg ngày 27/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ và một số biện pháp cao hơn phù hợp với tình hình thực tế cho đến khi hoàn thành việc tiêm chủng mũi 2 cho toàn bộ người dân trong độ tuổi tiêm chủng và có thông báo mới của Thành phố.
Những “chiến sĩ văn hóa” trên mặt trận chống dịch

Những “chiến sĩ văn hóa” trên mặt trận chống dịch

(LĐTĐ) Những ngày gần đây, tình hình dịch Covid-19 trên địa bàn thành phố Hà Nội tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Để có được kết quả này, ngoài những lực lượng nòng cốt như y tế, công an thì các cán bộ văn hóa thông tin cũng góp phần không nhỏ. Đều đặn mỗi ngày cập nhật diễn biến mới nhất của dịch Covid-19 cũng như những chỉ đạo của Thành phố về công tác phòng, chống dịch đến người dân - họ xứng đáng là những “chiến sĩ văn hóa” trên mặt trận chống dịch.
Hoàn thành tiêm phủ vắc xin mũi 2 vào đầu tháng 11, để học sinh có thể trở lại trường học

Hoàn thành tiêm phủ vắc xin mũi 2 vào đầu tháng 11, để học sinh có thể trở lại trường học

(LĐTĐ) Tại cuộc họp thông tin về công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn thành phố Hà Nội chiều 20/9, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết, hướng tới mục tiêu đưa Thành phố trở về trạng thái bình thường mới, Hà Nội sẽ tranh thủ đợt phòng, chống dịch từ 6h ngày mai (21/9), tiêm phủ vắc xin mũi 2 cho người dân từ 18 tuổi trở lên, hoàn thành vào đầu tháng 11, để khoảng giữa tháng 11 có thể bắt đầu cho phép học sinh, sinh viên trở lại trường học.
Xem thêm
Phiên bản di động