Kỳ 1: An toàn giao thông học đường trách nhiệm bắt đầu từ ý thức người lớn

Diễn biến phức tạp

Trong bối cảnh giao thông tại các đô thị lớn ngày càng căng thẳng, hình ảnh lộn xộn trước cổng trường học vào mỗi giờ tan tầm đã trở nên quá quen thuộc với nhiều người dân. Học sinh ùa ra cổng, phụ huynh chen chúc đón con, xe máy, ô tô dừng đỗ tràn lan... tất cả tạo nên một “điểm nóng” giao thông ngay giữa lòng phố. Tình trạng này diễn ra thường xuyên đến mức một bộ phận phụ huynh dần coi đó là điều tất yếu, thậm chí hình thành tâm lý “tắc ở cổng trường là chuyện đương nhiên”.

Thực tế ghi nhận tại nhiều trường học cho thấy, vào đầu giờ sáng hay giờ tan học, giao thông khu vực trước cổng trường thường xuyên bị ùn ứ kéo dài. Dù chưa đến giờ tan học, nhiều phụ huynh đã có mặt từ sớm, đứng dọc hai bên hàng rào hoặc trên lòng đường để đón con. Ô tô và xe máy đỗ san sát, thậm chí lấn chiếm cả phần đường dành cho người đi bộ, khiến tình hình càng thêm hỗn loạn. Một số người còn vô tư dừng xe giữa lòng đường, gây cản trở giao thông cho các phương tiện khác.

Lực lượng chức năng xử lý phụ huynh, học sinh vi phạm luật giao thông.

Đáng chú ý, không ít phụ huynh vẫn có thói quen chở con đến trường mà không đội mũ bảo hiểm, dù quy định đã được tuyên truyền trong nhiều năm. Hình ảnh những em nhỏ ngồi sau xe, không được bảo vệ an toàn khi tham gia giao thông vẫn xuất hiện phổ biến. Điều này không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho chính trẻ em, đối tượng cần được bảo vệ nhất.

Chưa hết, tình trạng học sinh đi xe máy điện, xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm cũng diễn ra phổ biến ở nhiều nơi. Đây là vấn đề đáng lo ngại, cho thấy khoảng trống trong công tác quản lý, giám sát từ phía gia đình và nhà trường.

Không chỉ ở khu vực ngoại thành, ngay trong trung tâm nội đô Hà Nội, tình trạng vi phạm trật tự an toàn giao thông quanh trường học vẫn còn tồn tại. Điển hình, ngày 12/9, tại nút giao Phan Đình Phùng - Nguyễn Tri Phương, lực lượng chức năng, đã lập biên bản hơn 10 trường hợp phụ huynh chở học sinh vi phạm lỗi không đội mũ bảo hiểm. Tại khu vực Trường Tiểu học - Trung học cơ sở - Trung học phổ thông Văn Hiến (phường Tương Mai), các lực lượng cũng xử lý vi phạm giao thông hơn 20 trường hợp chỉ trong vòng hơn một giờ đồng hồ.

Đáng nói, nhiều trường hợp phụ huynh vi phạm, thiếu sự gương mẫu cho con trẻ khi không đội mũ bảo hiểm. Khi bị lực lượng chức năng nhắc nhở vì chở con đến trường mà không đội mũ bảo hiểm, không ít người giải thích rằng “vì vội đưa con đi học nên quên”, song lý do này không thể biện minh cho hành vi vi phạm. Bởi chỉ một phút lơ là, chủ quan của người lớn cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng cho con trẻ.

Những hình ảnh trên phản ánh một thực tế đáng suy ngẫm cho thấy việc đảm bảo an toàn giao thông học đường không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng, mà còn cần sự chung tay, thay đổi nhận thức từ mỗi phụ huynh, học sinh và cả nhà trường. Khi người lớn chưa thật sự gương mẫu, những bài học về văn hóa giao thông khó có thể đi vào nhận thức của thế hệ trẻ.

Người lớn phải nêu gương

Trước thực trạng vi phạm an toàn giao thông học đường vẫn diễn biến phức tạp, mới đây, Ban An toàn giao thông thành phố Hà Nội đã yêu cầu các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền cơ sở tăng cường triển khai quyết liệt quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với người điều khiển và người ngồi trên mô tô, xe gắn máy, xe máy điện, xe đạp điện. Đây được xem là một trong những biện pháp trọng tâm nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, đặc biệt là phụ huynh và học sinh.

Theo thống kê của Ban An toàn giao thông Thành phố, phần lớn các lỗi vi phạm hiện nay là không đội mũ bảo hiểm, hoặc đội nhưng không cài quai, cài sai quy cách. Một bộ phận người dân vẫn thờ ơ với quy định, sử dụng mũ thời trang, mũ không đạt chuẩn, loại mũ gần như không có tác dụng bảo vệ khi xảy ra va chạm. Đáng lo hơn, tình trạng sản xuất và kinh doanh mũ bảo hiểm kém chất lượng vẫn diễn biến phức tạp, đòi hỏi cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm để bảo vệ an toàn cho người tham gia giao thông.

Trở lại câu chuyện giao thông lộn xộn trước cổng trường, để khắc phục vấn đề này, trên thực tế, nhiều trường học đã chủ động điều chỉnh khung giờ học, giờ tan trường so le giữa các khối lớp (cách nhau từ 10 - 15 phút) để giảm tình trạng ùn tắc đột biến. Một số trường có sân rộng còn mở cổng cho phụ huynh vào trong đón con, hạn chế việc dừng đỗ ngoài đường. Với các trường ở khu vực nội đô, phụ huynh được khuyến khích đỗ xe ở khu vực cách xa cổng trường, đi bộ vài chục mét thay vì chen chúc ngay trước cổng... Những điều chỉnh nhỏ nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần giảm áp lực giao thông và nâng cao hình ảnh văn minh đô thị.

Ngoài ra, công tác bảo đảm an toàn giao thông học đường luôn được thành phố Hà Nội quan tâm, chỉ đạo quyết liệt. Các sở, ngành, chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp với nhà trường tổ chức tuyên truyền, giữ gìn trật tự trước cổng trường; lồng ghép giáo dục an toàn giao thông trong chương trình học chính khóa và ngoại khóa cho học sinh các cấp. Lực lượng Cảnh sát giao thông cũng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp học sinh vi phạm Luật Giao thông đường bộ; đồng thời thông báo định kỳ danh sách vi phạm về cho nhà trường để phối hợp giáo dục, răn đe. Nhiều cuộc thi, hội thi, chiến dịch truyền thông về an toàn giao thông được triển khai sôi nổi, thu hút sự tham gia của đông đảo phụ huynh, học sinh và người dân.

Tại một số trường học có sân rộng, để hạn chế ùn tắc giao thông nhà trường đã mở cổng cho phụ huynh vào trong đón con, hạn chế việc dừng đỗ ngoài đường.

Dù vậy, những nỗ lực ấy sẽ chưa đủ nếu thiếu sự đồng hành và nêu gương từ mỗi gia đình. Nhà văn Nguyễn Văn Học, người đã giành giải Nhì của cuộc thi viết “Vì an toàn giao thông Thủ đô” chia sẻ: Ở mỗi gia đình, việc giáo dục con cái tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành luật giao thông không chỉ giúp các con trở thành những công dân tốt, mà hơn hết là để đảm bảo an toàn cho chính trẻ nhỏ. Trẻ em chưa có khả năng tự bảo vệ, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể để lại hậu quả đau lòng.

Từ thông điệp đó, điều quan trọng nhất vẫn là người lớn phải làm gương. Phụ huynh cần bắt đầu từ những hành động giản dị nhưng thiết thực: đội mũ bảo hiểm cho mình và cho con đúng cách, đi đúng làn đường, dừng đỗ đúng nơi quy định, chấp hành tín hiệu giao thông. Khi những hành vi đúng đắn được lặp lại mỗi ngày, chúng sẽ hình thành nên ý thức tự giác, nếp sống văn hóa giao thông bền vững. Với trẻ nhỏ, thói quen đó càng quan trọng bởi chúng học nhiều nhất không phải từ lời dạy, mà từ chính hành động của người lớn.

Rõ ràng, để có những hành trình “đến trường an toàn”, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực của các cơ quan chức năng hay nhà trường, mà cần sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là vai trò gương mẫu của các bậc phụ huynh. Mỗi người lớn khi tham gia giao thông, dù chỉ là một quãng đường ngắn đưa đón con cũng đang thể hiện văn hóa, ý thức và trách nhiệm công dân.

Khi phụ huynh tuân thủ luật lệ, đội mũ bảo hiểm cho con, dừng đỗ đúng nơi quy định, không chen lấn hay phóng nhanh vượt ẩu, chính những hành động nhỏ đó sẽ trở thành bài học sống động, góp phần hình thành thói quen và nhân cách giao thông văn minh cho trẻ.

Muốn học sinh được an toàn trên mọi nẻo đường, trước hết người lớn phải thay đổi nhận thức và hành vi, để “đến trường an toàn” không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành nếp sống đẹp, văn hóa ứng xử hàng ngày của mỗi gia đình, mỗi cộng đồng. Khi gia đình - nhà trường - xã hội cùng đồng hành, Hà Nội sẽ thực sự trở thành thành phố an toàn, thân thiện, nơi mỗi hành trình đến lớp của trẻ em là một hành trình trọn vẹn niềm vui và bình yên.

(Còn nữa…)