Kẽ hở cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước: Chờ luật đến bao giờ!

	Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước: Mới đạt chỉ tiêu về lượng!
	Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa doanh Nghiệp nhà nước

Thế nhưng, đến nay sau 15 năm tiến hành cổ phần hóa (CPH) từ những doanh nghiệp nhỏ đến những DNNN lớn; thậm chi cấp tổng công ty với nguồn tài sản rất lớn thì hành lang pháp lý cũng chỉ vỏn vẹn dừng ở cấp nghị định. Thế nên, xung quanh việc CPH DNNN đã có bao chuyện xảy ra; điển hình nhất là câu chuyện CPH Hãng phim truyện Việt Nam đang gây xôn xao dư luận hiện nay.

Lao động Thủ đô, năm 2006 đã có hàng loạt bài: CPHDNNN ai làm chủ, ai làm thuê? Phản ánh những bất cập về quá trình CPH, trong đó nổi cộm nhất là vấn đề định giá (xác định giá trị doanh nghiệp). Thời điểm đó, không ít doanh nghiệp, lợi dụng sự thiếu đồng bộ, thiếu hành lang pháp lý nên đã xác định giá trị doanh nghiệp rất thấp so với giá thị trường (giá trị trang thiết bị, tài sản đất đai và thương hiệu…).

Cụ thể, có những đơn vị giá trị thực tế cả nghìn tỷ đồng, nhưng chỉ được định giá chỉ vài ba trăm tỷ đồng. Kết quả, sau khi CPH xong thì giá trị thực của mỗi cổ phiếu tăng lên rất cao. Nhà nước mất tiền, những người nắm giữ cổ phần thì lợi đơn, lợi kép. Khi đó, không ít chuyên gia đã cảnh báo, các cơ quan hoạch định chính sách phải sớm soạn thảo dự án Luật về CPH để trình Quốc hội xem xét, thông qua. Đến nay đã hơn 1 thập kỷ, cơ bản việc tiến hành CPH, xác định giá trị doanh nghiệp trước tháng 12/2015 vẫn theo Nghị định số 59/2011-NĐ-CP về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần, (sau tháng 12/2015 theo Nghị định 116/2015/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều NĐ 59).

Chính vì không có luật chi phối, việc quy định giá trị thương hiệu không rõ ràng mới dẫn đến việc năm 2014, khi tiến hành CPH Hãng phim truyện Việt Nam cơ quan chủ quản của đơn vị này định giá trị thương hiệu của Hãng phim với giá không đồng. Xét thấy, việc xác định giá trị thương hiệu như thế là không đúng, cùng với những bức xúc khác nên tập thể cán bộ, công nhân viên lao động, nghệ sĩ của Hãng đã liên tục phản pháo. Và tại buổi làm việc với các bên liên đới mới đây nhất, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chỉ đạo sẽ báo cáo Thủ tướng kiến nghị thanh tra toàn bộ quá trình CPH Hãng phim truyện nổi tiếng này.

Trở lại câu chuyện CPH nói chung, Hãng phim truyện nói riêng, ai cũng biết có những công ty có khi giá trị tài sản (đất đai, cơ sở vật chất) chỉ vài trăm nghìn USD; song có khi giá trị thương hiệu lại lên tới cả trăm triệu USD. Nên khi tiến hành định giá, bao giờ cũng thuê các công ty tư vấn, định giá danh tiếng của cơ quan được tiến hành thẩm định. Vẫn biết, Hãng Phim truyện Việt Nam mấy năm nay làm ăn không hiệu quả, nhưng trải qua mấy chục năm xây dựng và phát triển khó ai có thể quên những phim “Cánh đồng hoang”; “Em bé Hà Nội”, “Làng Vũ Đại”… những tác phẩm kinh điển thời hiện tại khó hãng phim nào sánh được. Một thời lừng lẫy, định giá thương hiệu không đồng.

Lý giải việc xác định giá trị thương hiệu này, đại diện đơn vị chủ quản (Bộ VHTTDL) trả lời báo chí cho hay, thực hiện theo quy định của Nghị định số 59/2011-NĐ-CP về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần; căn cứ các hồ sơ của Hãng Phim truyện Việt Nam xác định giá trị doanh nghiệp tại thời điểm 30/9/2014. Cụ thể, trong vòng 5 năm kể từ trước thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp, phần Công ty TNHH MTV Hãng Phim truyện Việt Nam không có chi phí thành lập doanh nghiệp, chi phí đào tạo nhân viên, chi phí quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, giới thiệu công ty, xây dựng trang web… nên công ty không tập hợp được chi phí thực tế để tạo dựng thương hiệu. Cho nên căn cứ theo hướng dẫn xác định giá trị thương hiệu thì giá trị thương hiệu của công ty tại thời điểm 30/9/2014 là 0 đồng.

Cơ quan chủ quản khi tiến hành định giá thương hiệu, kết quả xác định giá trị thương hiệu bằng không hay 100 tỷ đồng gì chăng nữa, tất cả đều có lý do của họ. Điều đáng nói ở đây, đã 15 năm trôi qua, khi hàng trăm nghìn tỷ đồng (số tiền rất lớn) của Nhà nước được tiến hành CPH mà vẫn chỉ chịu điều tiết của các văn bản dưới luật là cấp nghị định. Trong khi, điều kiện cần và đủ là phải có đạo luật về CPH thì đến nay vẫn chưa có. Đây chính là nguyên nhân chính dẫn đến những hệ lụy liên quan đến CPHDNNN thời gian qua.

Hương Phạm