Cà dầm tương thắm đượm hồn quê

(LĐTĐ) Trong văn hóa ẩm thực Việt Nam từ xa xưa, bên cạnh những món ăn “sơn hào hải vị” đắt tiền, hiếm có được dùng để cung tiến vua chúa thì cũng có rất nhiều sản vật địa phương dân dã, bình dị nhưng không kém phần đặc sắc đã được người dân lựa chọn làm sản vật cung tiến Vua. Trong đó, cà dầm tương – món ăn “mặn chát”, dân dã, mộc mạc nhưng chứa đựng nét quê tưởng như thất truyền ở Phúc Thọ (Hà Nội) cũng là một trong những sản vật như thế.
Đặc sản Sen Chiểu nức tiếng gần xa 5 món quà vặt đặc trưng của mùa thu Hà Nội

“Anh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương…”

Nếu được lựa chọn một món ăn tiêu biểu cho ẩm thực Việt Nam, giống như tôi, có lẽ không ít người nghĩ ngay tới món canh rau muống ăn kèm với cà dầm tương. Lựa chọn ấy không hẳn là do ảnh hưởng từ câu thơ của văn nhân Trần Tuấn Khải, mà còn bởi món ăn bình dị này đã thẩm thấu vào tâm hồn người Việt nét dân dã, mộc mạc xen lẫn sự nhớ nhung mà không thể bị trộn lẫn.

Cà dầm tương thắm đượm hồn quê
Vợ chồng ông Nguyễn Tiến Tiệp hạnh phúc chia sẻ về món cà dầm tương nức tiếng.

Men theo con đường nhỏ ở làng nghề Tam Hiệp, chúng tôi tìm đến nhà ông Nguyễn Tiến Tiệp (73 tuổi), một trong những người vẫn dành thời gian và tâm huyết cho những vại cà dầm tương. Mặc cho cái lạnh tê tái của những ngày mùa đông, mùi tương thơm nức, đặc trưng vẫn tỏa ra từ những vại tương cà lâu năm hòa quyện vào không khí, lan tỏa đi khắp ngõ ngách...

Đôi tay thoăn thoắt khuấy vại tương, ông Tiệp bảo, mình như là người được lựa chọn để giữ nghề. Bởi thế, dù đảm nhiệm nhiều vị trí tại bộ máy chính quyền địa phương (Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Tam Hiệp) nhưng ông vẫn dành thời gian và tâm huyết cho những vại cà dầm tương tại gia. Với ông Tiệp, đây là nghề của cha ông từ bao đời truyền lại, trách nhiệm của những thế hệ sau là lưu giữ và phát triển nó.

Theo ông Tiệp, món cà dầm tương này có từ thời xa xưa và chủ yếu được làm từ các gia đình có điều kiện trong làng. Để làm ra một quả cà dầm tương ngon thì kinh nghiệm là chưa đủ, mà còn cần phải có điều kiện kinh tế. Không phải vì loại cà làm ra có giá cao hay phải sử dụng nguyên liệu đắt tiền, mà là để có được mẻ cà đạt đúng theo tiêu chuẩn, thì cần phải mất rất nhiều công đoạn từ việc lựa chọn cà, lựa chọn tương, quá trình nén... Thông thường, cà dầm trong tương khoảng nửa năm là có thể sử dụng được. Tuy nhiên, thời gian cà dầm tương càng lâu thì chất lượng và giá trị kinh tế cho sản phẩm mang lại càng lớn.

Món cà dầm tương, nghe có vẻ đơn giản nhưng, để có được một vại cà dầm tương “chuẩn vị” không phải ai cũng có thể làm được. Là người nắm giữ phương pháp chế biến món cà dầm tương có 1-0-2, theo ông Nguyễn Tiến Tiệp cà dầm tương muốn ngon, thì việc quan trọng đầu tiên đó chính là khâu lựa chọn cà. Theo đó, cà được chọn phải là cà bát trắng, bánh tẻ, không bị sâu; cà được chọn vào thời điểm tháng 2 khi đang rộ mùa, lúc này cà không bị quá non hay quá già. Khi đó, cùi sẽ dày và ít hạt.

Sau khi lựa, cà được tách núm, rửa sạch, để ráo nước; sau đó cà được đưa vào nén với muối trắng trong khoảng thời gian 1 tháng. Sau khi ướp muối đủ thời gian, cà được vớt ra rửa sạch và lấy kim châm kín xung quanh để cho lượng muối ngấm trong cà tiết ra hết. Ở công đoạn nén lần 2, cà được đè nén với trọng lượng nặng để ép hết nước trong quả cà ra ngoài. Khi cà được nén kiệt nước sẽ được lau sạch và thả chìm trong vại tương.

“Tương làm cà cũng phải là loại tương ngon, có màu vàng, vị đậm ngọt và thơm. Thế nhưng, để có được vại tương ngon, người làm phải cẩn thận, tỉ mỉ trong từng công đoạn, chỉ cần lơ là một chút có thể hỏng cả mẻ tương. Ngoài ra, gạo cũng phải được ngâm trong nước khoảng 7 tiếng, sau đó trộn với bột ngô và đem lên đồ khoảng hơn một tiếng. Hỗn hợp này sau đó được ủ mốc ở nhiệt độ phòng, khoảng 6 ngày sẽ cho mùi thơm đặc trưng. Cùng với đó, đỗ được chọn làm tương cũng phải là loại hạt mẩy, tròn đều, sau đó rang vàng và xay nhỏ…”, ông Tiệp chia sẻ.

Cà dầm tương thắm đượm hồn quê
Ông Nguyễn Tiến Tiệp bên vại cà dầm tương.

Không chỉ cầu kỳ trong việc lựa chọn cà, nguyên liệu gạo hay đỗ dùng để làm tương, theo người dân ở Tam Hiệp, để có vại đúng chuẩn ngâm cà thì việc lựa chọn chum ngâm tương cũng công phu, cầu kỳ không kém. Theo đó, chum phải là loại chum đất được sản xuất bằng tay, tráng men thủ công, nếu lựa chọn chum sản xuất công nghiệp thì tương dễ bị lên men, sủi bọt do lớp men tráng mỏng…Để cà được ngon, thì ít nhất cũng phải được ngâm trong tương khoảng 6 tháng mới có thể sử dụng được. Khi ăn, cà được thái mỏng, vừa miếng, sau đó trộn cùng với gia vị như dấm, đường, tỏi, ớt… cà sẽ không còn vị gắt, mà sau khi ăn sẽ có vị ngọt bùi nơi cuống họng.

Bất chấp việc các công đoạn chế biến món cà dầm tương cầu kỳ, tỉ mỉ, nhưng theo các cụ cao niên trong làng, món ăn bình dị này lại rất kén người thưởng thức bởi mùi hương của cà lên men rất đặc trưng. Vì thế, nếu không hợp khẩu vị sẽ thấy cà có vị mặn chát và rất khó ăn. Ngược lại, nếu người ăn có thể “bỏ qua” được hương vị đặc trưng của cà dầm tương, thì nó sẽ trở thành một món ăn được yêu thích.

Chính bởi sự đặc trưng ấy, cà dầm tương, đặc sản của quê hương Phúc Thọ ngày nay đã được đông đảo người tiêu dùng biết đến. Hiện nay, các cơ sở sản xuất cà dầm tương ở xã Tam Hiệp, đặc biệt là gia đình ông Tiệp nhận được rất nhiều đơn đặt hàng từ khắp mọi miền đất nước. Tự hào hơn, thông qua các hội chợ giới thiệu sản phẩm và kết nối giao thương, món cà dầm tương đã theo giỏ quà của người Việt đi khắp 5 châu…

Đạt Đỗ

Nên xem

Trao kinh phí hỗ trợ bữa ăn cho người lao động tại doanh nghiệp từng thực hiện “3 tại chỗ”

Trao kinh phí hỗ trợ bữa ăn cho người lao động tại doanh nghiệp từng thực hiện “3 tại chỗ”

(LĐTĐ) Tiếp tục các hoạt động hướng về đoàn viên, người lao động, ngày 19/10, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) huyện Mê Linh đã trao kinh phí 206 triệu đồng hỗ ...
Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền các phường trong phòng, chống dịch

Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền các phường trong phòng, chống dịch

(LĐTĐ) Chiều 19/10, Đoàn kiểm tra số 8 của Ban Thường vụ Thành ủy, do Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) ...
400 đoàn viên ngành Xây dựng Hà Nội nhận quà hỗ trợ Covid-19 của LĐLĐ thành phố Hà Nội

400 đoàn viên ngành Xây dựng Hà Nội nhận quà hỗ trợ Covid-19 của LĐLĐ thành phố Hà Nội

(LĐTĐ) Ngày 19/10, Công đoàn ngành Xây dựng Hà Nội đã tổ chức trao 400 suất quà của LĐLĐ thành phố Hà Nội trong “Gói hỗ trợ 20.000 đoàn viên, người ...
LĐLĐ huyện Đông Anh thăm, động viên và hỗ trợ người lao động tại các doanh nghiệp từng thực hiện “3 tại chỗ”

LĐLĐ huyện Đông Anh thăm, động viên và hỗ trợ người lao động tại các doanh nghiệp từng thực hiện “3 tại chỗ”

(LĐTĐ) Ngày 19/10, lãnh đạo Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) huyện Đông Anh đã trực tiếp đến một số doanh nghiệp trên địa bàn huyện để thăm, động viên và trao ...
Phát huy vai trò của doanh nghiệp, người dân trong phục hồi kinh tế, thích ứng an toàn

Phát huy vai trò của doanh nghiệp, người dân trong phục hồi kinh tế, thích ứng an toàn

(LĐTĐ) Chiều 19/10, tại Hà Nội, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tổ chức Tọa đàm “Phát huy vai trò doanh nghiệp ...
Một Blogger nổi tiếng sắp hầu tòa về tội tuyên truyền, chống phá nhà nước

Một Blogger nổi tiếng sắp hầu tòa về tội tuyên truyền, chống phá nhà nước

(LĐTĐ) Trong khoảng thời gian từ 16/11/2017 - 5/12/2018, Phạm Thị Đoan Trang - một Blogger khá nổi tiếng sở hữu trang Facebook gần 70.000 lượt theo dõi đã có hành ...
Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến phục hồi du lịch theo 3 giai đoạn

Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến phục hồi du lịch theo 3 giai đoạn

(LĐTĐ) Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến sẽ phục hồi du lịch theo 3 giai đoạn, đồng thời áp dụng các bộ tiêu chí an toàn để đáp ứng yêu ...

Tin khác

Ngày 19/10, Hà Nội thêm 4 ca Covid-19 từ vùng dịch về, 1 ca liên quan Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức

Ngày 19/10, Hà Nội thêm 4 ca Covid-19 từ vùng dịch về, 1 ca liên quan Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức

(LĐTĐ) Chiều 19/10, Sở Y tế Hà Nội cho biết, từ 18 giờ ngày 18/10 đến 18 giờ ngày 19/10 Hà Nội ghi nhận 5 bệnh nhân mắc Covid-19, đã được cách ly.
Mở cửa du lịch trở lại: Không để mỗi nơi một kiểu

Mở cửa du lịch trở lại: Không để mỗi nơi một kiểu

Sau thời gian đóng băng kéo dài, một số địa phương đã mở cửa du lịch trở lại. Dù vậy, lộ trình đón du khách, nhất là khách liên tỉnh, vẫn còn khó khăn bởi chưa có bộ tiêu chí an toàn du lịch áp dụng thống nhất trên cả nước.
Hướng dẫn tổ chức dạy học trực tiếp tại các cơ sở giáo dục

Hướng dẫn tổ chức dạy học trực tiếp tại các cơ sở giáo dục

(LĐTĐ) Các địa phương căn cứ phân loại đánh giá, xác định cấp độ dịch theo từng địa bàn cấp phường/xã, cấp quận/huyện, cấp tỉnh/thành phố để quyết định tổ chức hoạt động dạy học trực tiếp đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên cho phù hợp với tình hình kiểm soát dịch bệnh tại từng địa bàn theo nguyên tắc khu vực nào kiểm soát được dịch thì chủ động cho học sinh trở lại trường học tập.
Thực hiện mở cửa trở lại một số loại hình, dịch vụ: Tuyệt đối không được chủ quan!

Thực hiện mở cửa trở lại một số loại hình, dịch vụ: Tuyệt đối không được chủ quan!

(LĐTĐ) Sau thời gian dài thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội để phòng, chống dịch Covid-19, phần lớn các hoạt động kinh tế, xã hội được mở cửa trở lại, cuộc sống dần trở lại “bình thường mới”. Tuy nhiên, dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp, hơn lúc nào hết mỗi người dân đều phải nâng cao ý thức, tuyệt đối không lơ là, chủ quan để bảo vệ thành quả.
Giai điệu cất lên từ trái tim

Giai điệu cất lên từ trái tim

(LĐTĐ) Âm nhạc luôn là một thứ vũ khí sắc bén cùng đồng hành với dân tộc trên mọi chặng đường của đất nước. Trong đại dịch Covid-19, những sáng tác của các nghệ sĩ đã trở thành món ăn tinh thần giúp lực lượng tuyến đầu và người dân vượt qua khó khăn, đẩy lùi đại dịch.
Ngày về của những “chiến sĩ áo trắng”

Ngày về của những “chiến sĩ áo trắng”

(LĐTĐ) Gần 20.000 cán bộ, bác sĩ, nhân viên y tế từ miền Bắc, miền Trung vào chi viện cho thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh thành phía Nam nhiều tháng qua đã lần lượt rút quân khi dịch bệnh ở đây được kiểm soát, hoàn thành sứ mệnh cứu chữa người bệnh. Với họ, mặc dù trải qua những ngày tháng chống dịch vất vả và khốc liệt nhưng họ luôn vui và tự hào khi được góp một phần công sức của mình vào cuộc chiến chống đại dịch nguy hiểm nơi tuyến đầu, giúp thành phố Hồ Chí Minh dần “khỏe lên”.
Lời chúc đong đầy yêu thương

Lời chúc đong đầy yêu thương

(LĐTĐ) Đang trong giờ làm việc, chuông điện thoại reo. Tôi liếc nhìn và nhận ra số điện thoại của mẹ. Vậy mà, tôi vẫn cố hoàn thành nốt chút công việc rồi mới gọi lại. Mẹ vui vẻ chúc: “Phụ nữ già chúc mừng phụ nữ trẻ nhân ngày 20 tháng 10 nhé”. Tôi lặng đi vì xúc động, khóe mắt cay cay vì lời chúc của mẹ. Phải rồi, hôm nay là ngày Phụ nữ Việt Nam 20-10, tôi chưa kịp chúc mừng mẹ thì đã nhận được lời chúc đong đầy yêu thương.
Ngày 18/10: Có 3.168 ca mắc Covid-19, trong đó có 1.261 ca trong cộng đồng

Ngày 18/10: Có 3.168 ca mắc Covid-19, trong đó có 1.261 ca trong cộng đồng

(LĐTĐ) Bản tin dịch Covid-19 ngày 18/10 của Bộ Y tế cho biết có 3.168 ca mắc Covid-19 tại 45 tỉnh, thành phố, trong đó thành phố Hồ Chí Minh là 968 ca, Sóc Trăng 174 ca. Trong ngày có 1.136 bệnh nhân khỏi; 75 ca tử vong.
Thanh Hóa: Ổ dịch Covid-19 tại thị xã Bỉm Sơn đã lên đến 86 F0

Thanh Hóa: Ổ dịch Covid-19 tại thị xã Bỉm Sơn đã lên đến 86 F0

(LĐTĐ) Trong 24 giờ qua (từ 18h ngày 17/10 đến 18h ngày 18/10), toàn tỉnh Thanh Hóa ghi nhận 42 bệnh nhân mắc Covid-19 mới. Trong đó, 24 bệnh nhân tại ổ dịch thị xã Bỉm Sơn và 18 bệnh nhân là công dân Thanh Hóa trở về từ các tỉnh thành phố phía Nam đang thực hiện cách ly tập trung.
Ngày 18/10: Hà Nội thêm 5 ca Covid-19, có 3 ca về từ vùng dịch

Ngày 18/10: Hà Nội thêm 5 ca Covid-19, có 3 ca về từ vùng dịch

(LĐTĐ) Chiều 18/10, Sở Y tế Hà Nội cho biết, từ 18 giờ ngày 17/10 đến 18 giờ ngày 18/10 Hà Nội ghi nhận 5 bệnh nhân mắc Covid-19 đã được cách ly.
Xem thêm
Phiên bản di động