Bài ca sâu lắng về “Thủ đô gió ngàn”

(LĐTĐ) “Hương Chè” - Đó là ca từ. Không, đầu tiên vẫn là bài thơ mới nhất của Thi sĩ- nhạc sĩ - Nhà báo Tào Khánh Hưng, viết về đất chè - nơi chốn vốn đã, đang là “danh bất hư truyền” của loài cây đặc sản ẩm thực (đồ uống) số 1 cả nước, cũng là “Thủ đô kháng chiến” - “Thủ đô gió ngàn” thời 9 năm đánh Pháp.
Thêm yêu mùa hoa Thủ đô qua "Hà Nội hoa tình" Hà Nội tình yêu trong tôi…

Sau vài lần nghe ca khúc “Hương Chè” qua giọng ca của nữ ca sĩ Hoài Phương - Giảng viên Khoa Thanh nhạc, Trường Đại học Sư phạm nghệ thuật Trung ương (Bộ GD&ĐT); thực sự đã lôi cuốn tôi bởi hai thứ cốt lõi nhất trong một bài hát - là “tứ thơ” kết hợp với “tứ nhạc” không thể nhuần nhị hơn, hay nói cách khác “như hình với bóng” của bài ca này. Sự ăn nhập đó, đúc thành “hình tượng âm nhạc” (tư duy trừu tượng của nhạc sĩ, thông qua cảm xúc thẩm mỹ để đến với người nghe) trong một tác phẩm âm nhạc vốn là sở trường của Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - Người nhạc sĩ tài hoa, trọn đời chỉ có thể phổ nhạc trên chính các ca từ do mình đặt - thực chất là những bài thơ độc lập do ông sáng tạo nên.

Bài ca sâu lắng về “Thủ đô gió ngàn”
Ảnh minh họa.

Thế nên, Trịnh Công Sơn gần như không phổ thơ người khác khi làm ca khúc. Trong cả kho tàng nhạc sĩ để lại (hiện chưa có thống kê chính xác về số tác phẩm), ước đoán không dưới 600 ca khúc; tuy nhiên số ca khúc của ông được công chúng biết đến rộng rãi đã là 236 ca khúc (cả lời và nhạc). Điều này lý giải được phần nào, tại sao tác phẩm để đời của những tác giả vừa là “thi” vừa là “nhạc”, luôn dễ dàng lay động hàng triệu người nghe, trở thành những bài ca “đi cùng năm tháng”.

Tào Khánh Hưng chưa và còn lâu nữa mới trở thành một tác gia âm nhạc. Nhưng con đường thơ - nhạc anh đang khai phá, bước đầu phải nói là khá thành công. Chỉ trong một thời gian ngắn, Thi - nhạc - nhà báo này đã có một chùm ca khúc đáng nể trọng: “Trường Sa yêu thương”, “Tự hào cô giáo trẻ”, “Về Hà Nam anh nhé”, “Cha ở đâu?”, “Mường Tè quê em”, “Tình người Hà Nội”…

Bài ca sâu lắng về “Thủ đô gió ngàn”
Nhà báo Lê Quang Vinh (bên trái) trao đổi với Phó TBT Báo Xây dựng Tào Khánh Hưng về ý tưởng và nội dung ra đời ca khúc “Hương Chè’ - một tác phẩm âm nhạc sâu lắng về “Thủ đô gió ngàn”.

Nghề báo đã cho anh nhiều cơ hội của những chuyến đi đến với nhiều vùng miền trên đất nước. Ở đâu từng in dấu chân anh, cũng để lại nhiều ấn tượng được thể hiện khá sâu đậm trong các tác phẩm báo chí đăng ở báo trung ương lẫn địa phương. Tào Khánh Hưng đi để cảm nhận, nhập tâm; cũng là dịp để chắt lọc chất liệu cho những ca từ, hình ảnh thơ sau này trong các bài hát.

“Trường Sa yêu thương” là ca khúc viết ngay sau chuyến đi công tác hơn mười ngày trên quần đảo Trường Sa cùng Nhà giàn ĐK1 giữa đại dương. Cảm xúc từ lời ca đến nét nhạc trong đó thật dạt dào, lắng đọng, lại quá gần gũi với đời sống của người chiến sĩ Hải quân ngày đêm kiên cường nơi đầu sóng ngọn gió trước sự rình rập của kẻ thù. Bài hát từng được vang lên trong một chương trình của Kênh truyền hình Quốc hội, thu hút hàng triệu người nghe, khẳng định chủ quyền Trường Sa, Hoàng Sa là của Việt Nam; gửi gắm đến các chiến sĩ Trường Sa, Hoàng Sa nỗi lòng tác giả cũng như mọi người dân Việt: những người lính biển khơi luôn trong trái tim đồng bào; đồng bào cả nước luôn hướng về Trường Sa, Hoàng Sa: “Trường Sa quần đảo linh thiêng/ Em biết không có máu xương bao người/ Em ơi ra đảo một lần/ Để lòng ta thấy thêm gần Trường Sa…”.

Bài hát “Cha ở đâu?”, là cảm xúc của Tào Khánh Hưng sau chuyến cùng TBT Báo Xây dựng Nguyễn Anh Dũng, TBT Tạp chí Hòa nhập Nguyễn Ngọc Quyết vào Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 ở Quảng trị trong dịp tháng 7/2019. Tại đây, hơn 2 ngày Phó TBT Báo Xây dựng Tào Khánh Hưng cùng đoàn công tác đã dâng hương hoa, lễ vật tri ân các Anh hùng - Liệt sĩ, tặng quà bà con một số xã ở huyện Hướng Hoá; thăm những địa danh nổi tiếng như Tà Cơn, Khe Sanh, Làng vây, Thành cổ Quảng trị. Sau chuyến đi, Tào Khánh Hưng viết bài thơ “Cha ở đâu?”, kịp gửi đi tham dự cuộc thi sáng tác thơ với chủ đề “Tri ân chiến sĩ” do Trung tâm thơ ca Việt Nam tổ chức.

Bài ca sâu lắng về “Thủ đô gió ngàn”

Bài thơ có những câu khi đọc lên, khiến lay lắt cả cõi lòng: “Tiếng con gọi cha trời đất cũng rưng rưng/ Nghĩa trang Trường Sơn hào quang sáng bừng hàng mộ/ Con thắp nén hương thơm, hương chia đều theo gió/ Vòng hoa con dâng linh hồn cha bay cao, trường tồn”.

Không ngẫu nhiên, bài thơ “Cha ở đâu? ” đã vượt lên gần một nghìn bài thơ khác để đoạt giải Ba. Tứ thơ là cả câu chuyện có thật về người cha liệt sĩ của chính vợ mình; cộng hưởng cùng cảm xúc khi chứng kiến hàng hàng lớp lớp các ngôi mộ vô danh (chưa biết tên) tại Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, Nghĩa trang liệt sĩ Đường 9 đang hiện hữu trước mắt tác giả.

Bài thơ sau vài ngày ra đời, được Tào Khánh Hưng phổ thành ca khúc cùng tên. Nó cũng lập tức được tuyển chọn để trình diễn trong chương trình đặc biệt “Những ca khúc bất hủ đi cùng năm tháng”, phát sóng lúc 9 giờ đến 9 giờ 30 phút sáng ngày 27/7/2021 - đúng dịp Kỷ niệm 74 năm “Ngày Thương binh - Liệt sĩ” trên sóng VOV (Đài Tiếng nói Việt Nam).

Sự kiện âm nhạc đặc biệt này có tất cả 5 ca khúc, thì “Cha ở đâu?” là ca khúc mới toanh, vinh dự được cất lên cùng giọng ca opera của ca sĩ Tường Lâm (Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam), bên cạnh 4 ca khúc đã rất nổi tiếng suốt mấy chục năm nay, gồm: “Màu hoa đỏ” (của nhạc sĩ Thuận Yến), “Cỏ non thanh cổ” (của nhạc sĩ Tân Huyền), “Bài ca không quên” (của nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn), “Miền Xa thẳm” (của nhạc sĩ Đức Trịnh).

Bài ca sâu lắng về “Thủ đô gió ngàn”
Ảnh minh họa.

Rồi một ca khúc khác, “Về Hà Nam anh nhé!”. Với ca từ giản dị, chất nhạc chủ đạo là dân ca đồng bằng Bắc bộ mượt mà, sâu lắng; bài hát đã giới thiệu với nhân dân cả nước quê hương nhà cách mạng tiền bối Nguyễn Hữu Tiến - người con của mảnh đất truyền thống Núi Đọi, Sông Châu (Duy Tiên, Hà Nam) - tác giả Quốc kỳ nước ta (người vẽ lá cờ Tổ quốc). Bài hát được hát vang trong chương trình ca nhạc đặc biệt của Đài tiếng nói Việt Nam chào mừng Khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng (sáng 26/1/2021 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Hà Nội). Chương trình phát sóng trước 1 ngày, lúc 11h 30 phút trưa ngày 25/1/ 2021.

Trở lại bài thơ - lời ca khúc “Hương Chè”.

Mở đầu là những câu thơ hào sảng nhưng không kém phần trữ tình thường thấy trong các trường ca viết về đất nước - đề tài rộng lớn, trùm lên cả những giai đoạn lịch sử: “Câu hát then, tiếng đàn tính/ Đưa anh về - về quê em bát ngát đồi chè”; “Dòng sông Công mơ màng, con đò ai đứng đợi/ Núi Cốc chung tình vời vợi chờ mong”...

Khổ thơ tiếp theo, vẫn trên nền của tinh thần niềm tự hào vùng đất “danh bất hư truyền” về cây chè, nhưng được đẩy lên cao trào mang tính thời đại - thứ mà trong truyền thống, dù đã rất đẹp rồi (“Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi/ Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt/ Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát/ Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca…” - bài thơ “Ta đi tới” của Tố Hữu); nhưng chưa bao giờ có: “Thành phố lung linh ánh thép rực hồng/ Nhà máy vào ca xanh màu xanh áo thợ/ Núi rừng trập trùng nhớ chiến khu xưa/ Còn in bóng Bác Thủ đô gió ngàn”.

(Tác giả cực kỳ khôn khéo, khi đang cao hứng miêu tả hiện thực ập ùa trong trái tim, thì lập tức gợi lại trọng trách đặc biệt được lịch sử giao phó của quê hương Thái Nguyên đã từng là trái tim của chiến khu Việt Bắc - vinh dự không một miền quê nào có: “Núi rừng trập trùng nhớ chiến khu xưa/ Còn in bóng Bác Thủ đô gió ngàn”).

“Anh qua sông Cầu dạt dào câu hát

Khúc dân ca lời khoan nhặt ngọt ngào

Thái Nguyên ơi… thơm, ngọt hương chè

Câu sli, câu hát lượn mời người về thăm

Thái Nguyên ơi... thấp thoáng bóng áo chàm

Xanh ngát đồi chè, xanh nương lúa, nương ngô

Nón lá nghiêng nghiêng tay em nâng búp chè

Đón anh về, về Thái Nguyên quê hương em”.

Đây là hai khổ thơ hay nhất, trữ tình nhất, đáng yêu nhất khó có thể viết hay hơn về Thái Nguyên - “Thủ đô gió ngàn” của “thì hiện tại”.

Có lẽ bài thơ và sau đó là nét nhạc vừa trữ tình vừa hào sảng, lại rất sâu lắng của nhạc phẩm, Tào Khánh Hưng đã “đo ván” các Ban biên tập âm nhạc Đài phát thanh - Truyền hình cấp tỉnh cũng như trung ương, để bài hát ngay sau khi ra đời chỉ vài ngày, đã được phủ sóng toàn quốc - thời điểm cả nước chuẩn bị mừng Quốc khánh 2/9 lần thứ 76 (2/9/1945 - 2/9/2021) trong hoàn cảnh toàn Đảng toàn dân quyết tâm cao nhất, bằng mọi giá khống chế - kiểm soát dịch ngay trong tháng 9 này - tháng từng mở đầu kỷ nguyên mới của đất nước, Tổ quốc Việt Nam thân yêu cách đây hơn 3/4 thế kỷ./.

Lê Quang Vinh

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Khuyến khích phát triển ô tô điện

Khuyến khích phát triển ô tô điện

(LĐTĐ) Bộ Tài chính đã hoàn thiện Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 140/2016/NĐ-CP của Chính phủ về lệ phí trước bạ. Trong ...
Xứng đáng bạn đồng hành của doanh nghiệp, người lao động

Xứng đáng bạn đồng hành của doanh nghiệp, người lao động

(LĐTĐ) Tổ chức Công đoàn Thủ đô bằng nhiều cách làm sáng tạo, thực chất đã nhanh chóng “đồng hành” cùng người lao động (NLĐ), doanh nghiệp vượt qua khó khăn ...
Xử lý nghiêm tình trạng chợ cóc, chợ tự phát

Xử lý nghiêm tình trạng chợ cóc, chợ tự phát

(LĐTĐ) Ngày 21/9, lực lượng chức năng phường Nam Đồng, quận Đống Đa đã ra quân xử lý chợ cóc, chợ tạm để phòng, chống dịch Covid-19, đồng thời trả lại ...
Chủ động để người lao động gắn bó lâu dài

Chủ động để người lao động gắn bó lâu dài

(LĐTĐ) Thời gian qua, không ít doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội đã chủ động tìm thêm việc làm, xây dựng các phương án sản xuất an toàn ...
Sáng 21/9: Các hộ kinh doanh ăn uống phấn khởi khi được bán hàng mang về

Sáng 21/9: Các hộ kinh doanh ăn uống phấn khởi khi được bán hàng mang về

(LĐTĐ) Sáng nay (21/9), các hộ kinh doanh ăn uống trên địa bàn Thủ đô đã bắt đầu mở cửa bán hàng mang về sau hơn 2 tháng tạm dừng kinh ...
Kinh tế số - chìa khóa tăng trưởng- Kỳ 1: Cơ hội và thách thức của các doanh nghiệp số

Kinh tế số - chìa khóa tăng trưởng- Kỳ 1: Cơ hội và thách thức của các doanh nghiệp số

(LĐTĐ) Trong kỷ nguyên công nghệ thông tin, đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, kinh tế số ngày càng có vị trí quan trọng. Tháo gỡ ...
Hà Nội hỗ trợ hơn 1.161 tỷ đồng cho các đối tượng khó khăn

Hà Nội hỗ trợ hơn 1.161 tỷ đồng cho các đối tượng khó khăn

(LĐTĐ) Tính đến hết ngày 20/9, toàn thành phố Hà Nội đã có quyết định hỗ trợ an sinh xã hội cho các đối tượng khó khăn theo chính sách củaTrung ...

Tin khác

Tết Trung thu trong miền ký ức

Tết Trung thu trong miền ký ức

(LĐTĐ) Mỗi năm, vào cữ tháng Tám âm lịch, khi gió heo may se lạnh quyện cùng nắng vàng như mật mang mùa thu ngọt ngào tới, tôi lại thầm nhớ về những Tết Trung thu xưa. Bao kỷ niệm của một thời vô ưu trong ký ức bỗng thức dậy theo tiếng trống bỏi lảnh lót, trống ếch thì thùng văng vẳng ngoài phố.
Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

(LĐTĐ) Trước những lùm xùm về phát biểu, viết lách trên không gian mạng hay quảng cáo những sản phẩm không đảm bảo chất lượng, làm từ thiện… của một số nghệ sĩ gây bức xúc trong dư luận, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa hoàn tất dự thảo Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Bộ Quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa hoàn tất dự thảo bộ quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (bộ quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Trong điều kiện dịch bệnh Covid-19 vẫn diễn biến khó lường, tỉnh Hải Dương quyết định không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2021 mà chỉ tổ chức các nghi lễ truyền thống.
Truyền lửa văn hóa đọc thời công nghệ số

Truyền lửa văn hóa đọc thời công nghệ số

(LĐTĐ) Thật không quá khi nói rằng sách là kho tàng tri thức của nhân loại mà mỗi chúng ta ai cũng nên một lần chinh phục. Nhưng dường như trong thời đại công nghệ số lên ngôi, kho tàng tri thức tinh hoa ấy đang dần bị đi vào quên lãng. Đặc biệt đối với giới trẻ, họ đang mải mê trong thế giới ảo mà quên mất rằng, sách không chỉ đơn thuần là những trang giấy có chữ, mà nó còn là một kho báu quý giá.
Bún chả Hà Nội – món ngon mãi nhớ

Bún chả Hà Nội – món ngon mãi nhớ

(LĐTĐ) Nhà văn Vũ Bằng đã viết trong “Miếng ngon Hà Nội” thế này: “Quà bún có cả một trăm thứ, nhưng ai đã ở Hà Nội, ai đã đi qua Hà Nội, làm sao mà quên được thứ quà bún phổ thông nhất, bán với cái giá bình dân nhất, ăn một miếng mà nhớ đến một năm, là thứ quà bún chả”. Vâng, quả đúng như vậy, bún chả Hà Nội tuy bình dị nhưng mang hương vị riêng, có sức cuốn hút lạ thường với thực khách.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam ứng dụng công nghệ để phục vụ công chúng

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam ứng dụng công nghệ để phục vụ công chúng

(LĐTĐ) Cùng với xu thế phát triển của các bảo tàng trên thế giới để ứng phó với đại dịch Covid-19, thời gian qua, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam đã ra mắt các sản phẩm ứng dụng công nghệ trong giới thiệu trưng bày để phục vụ công chúng.
Những ngõ nhỏ trong lòng Hà Nội

Những ngõ nhỏ trong lòng Hà Nội

(LĐTĐ) Hà Nội có nhiều con ngõ nhỏ gắn bó với những con đường, góc phố thân thương. Phố nhỏ, ngõ nhỏ phần nào đã tạo nên nét đẹp độc đáo của mảnh đất Hà thành.
Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian

Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian

(LĐTĐ) Một mùa Trung thu đặc biệt sắp đến. Năm nay, với diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, để đảm bảo an toàn sức khỏe, tránh tụ tập nơi đông người, chắc hẳn sẽ không có những buổi múa Lân, rước đèn, phá cỗ trông trăng ngoài trời cho con trẻ. Tuy nhiên, sẽ không vì thế mà Tết Trung thu của các em kém phần ý nghĩa. Các em vẫn sẽ được người lớn mua tặng những món quà trong ngày đặc biệt để chơi trong nhà. Và những món đồ chơi dân gian truyền thống, giản dị mà chứa đựng nhiều giá trị văn hóa tinh thần đẹp đẽ như: Đèn ông sao, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi, trống bỏi, tò he... sẽ là một lựa chọn hợp lý và hết sức ý nghĩa cho các con trong mùa giãn cách.
Hoàng thành Thăng Long trưng bày trực tuyến “Trung thu sum vầy”

Hoàng thành Thăng Long trưng bày trực tuyến “Trung thu sum vầy”

(LĐTĐ) Với mong muốn truyền tải đến du khách những ý nghĩa quan trọng của ngày Tết Trung thu, Hoàng thành Thăng Long sẽ tổ chức trưng bày trực tuyến chủ đề “Trung thu sum vầy” trong bối cảnh giãn cách để phòng, chống dịch Covid-19.
Xem thêm
Phiên bản di động