Sớm trả lại lá phổi xanh cho Thành phố

	Trấn Quốc cổ tự: Viên ngọc giữa lòng hồ Tây
	Ao Dài hồi sinh: Chính quyền và nhân dân cùng làm
	Nhiều “lá phổi xanh” đang hồi sinh

Hồ Tây “kêu cứu”

Hồ Tây (quận Tây Hồ) là lá phổi xanh tự nhiên lớn nhất trong nội thành Hà Nội. Đây vốn là một đoạn của sông Hồng xưa, sau khi sông đổi dòng chảy, trải qua quá trình ngưng đọng lại thành hồ. Hồ Tây vừa là “lá phổi xanh” của thành phố, vừa là một danh lam, thắng cảnh tiêu biểu, vừa mang giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử của Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung. Ngoài ra, Hồ Tây còn có vai trò quan trọng trong việc điều tiết mực nước mưa, kết nối với sông Tô Lịch, chống úng ngập cho lưu vực phụ cận.

Sự phát triển nóng xung quanh Hồ Tây… và với việc thiếu ý thức của không ít người dân… Ảnh Zing

Thế nhưng những ngày mùa khô này, Hồ Tây lại đang đối mặt với vấn đề cạn kiệt mực nước do sự bốc hơi và thầm thấu ngầm. Hình ảnh của vài ngày gần đây cho thấy, xung quanh bờ kè Hồ Tây xuất hiện rất nhiều bải nổi ven bờ, nhiều đoạn có thể đi bộ cách bờ kè tới chục mét. Việc các bải nổi xuất hiện cùng với rác thải ứ đọng lập lờ không những gây mất mỹ quan mà còn làm ô nhiễm môi trường xung quanh hồ.

Chính mức độ ô nhiễm thiếu sự phú dưỡng này đã khiến Hồ Tây trong thời gian vừa qua thường xuyên xảy ra tình trạng cá chết hàng loạt. Đỉnh điểm là các đợt vào tháng 10/2016, số lượng cá chết lên tới 200 tấn với đủ loại từ cá to gần chục kg đến những con cá nhỏ như cá dầu. Tiếp đến vào tháng 7/2018, tình trạng cá chết hàng loạt cũng đã xảy ra với nhiều loại cá nhỏ khác nhau. Thậm chí, tại các hồ nhỏ quanh đó trước là nơi chuyên trồng sen nhưng sau khi tiếp tục lấy nước Hồ Tây thì vài năm trở lại đây, sen không thể phát triển được.

Khiến môi trường nước Hồ Tây đang bị ô nhiễm (ảnh Tuấn Dũng)

Theo báo cáo của Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, kết quả quan trắc nước Hồ Tây trong các tháng 10, 11, 12/2018 cho thấy, nước Hồ Tây đang trong tình trạng ô nhiễm hữu cơ, các chỉ số COD, BOD5 đều vướt quy chuẩn Việt Nam năm 2015. Các chỉ tiêu về hàm lượng amoni cũng vượt quy chuẩn cho phép, hàm lượng tảo cao và có xu hướng tăng lên, nước hồ tại địa điểm quan trắc siêu phú dưỡng.

Được biết, báo cáo về “Đánh giá hiện trạng trữ lượng thủy sản Hồ Tây” năm 2017 của UBND quận Tây Hồ năm 2017 cũng cho thấy, mức độ đa dạng sinh học không cao, tổng số loài thu được chỉ có 19 so với 44 loài năm 2017, trữ lượng cũng giảm còn khoảng 243,42 - 270 tấn so với 300 - 500 tấn/năm. Các loài tôm, cua, trai, ốc năm 2017 đạt mức thấp nhất trong những năm gần đây. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do điều kiện môi trường nước và nền đáy hồ bị ô nhiễm trong nhiều năm qua.

Bây giờ hoặc không bao giờ?

Được biết, để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường nước Hồ Tây hiện nay, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội đã có những nghiên cứu ban đầu và đã đưa ra phương án tối ưu với 3 bước cụ thể gồm: Bổ cập nước kết hợp với công nghệ, sinh thái và quản lý chất lượng nước; nạo vét trầm tích, giảm lượng ô nhiễm tích tụ lâu ngày, tăng chiều cao cột nước; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, đặc biệt là môi trường Hồ Tây trong cộng đồng.

Đơn vị cũng đề xuất sử dụng 3 nguồn nước có thể dung để bổ cập cho Hồ Tây, đó là nước ngầm; nước sông Nhuệ, qua cống Liên Mạc dẫn bằng hệ thống mương, cống đổ vào sông Tô Lịch tại cửa cống Nguyễn Khánh Toàn; và nước sông Hồng. Trong đó, phương án xây dựng trạm bơm kiểu cố định, sử dụng máy bơm chìm được đặt ở sát mép sông tương ứng mức nước thấp nhất của sông Hồng.

Nước sông được tuyến ống dẫn từ trạm bơm qua ngõ 464 Âu Cơ, qua đê, đi theo đường Lạc Long Quân đến ngõ 612 Lạc Long Quân, đi vào lòng mương tiêu cạnh công viên nước Hồ Tây.

Tuyến mương tiêu cũng được tận dụng để làm bể lắng cát thô và xây dựng bể lắng cát tinh trước khi đưa nước vào Hồ Tây. Theo đại diện Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, phương án này vừa tiết kiệm tối đa chi phí xây dựng, đạt được mục tiêu bổ cập nước Hồ Tây trong mùa khô; đồng thời còn có tác dụng pha loãng, cải thiện được nước sông Tô Lịch.

Đồng tình với quan điểm của đại diện công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, nguyên Phó Chủ nhiệm Khoa Môi trường Đại học Quốc gia Hà Nội, GS Trịnh Thị Thanh nêu quan điểm cần rút kinh nghiệm từ việc xử lý nước Hồ Gươm vừa qua đã cho hiệu quả rất tốt, cần phải xây dựng quy trình chặt chẽ để thực hiện với Hồ Tây. Theo GS Trịnh Thị Thanh, sử dụng nước sông để bổ cập là tối ưu nhưng do môi trường khác nhau, nên cần phải lắng lọc nước sông, thử nghiệm tỷ lệ pha nước và có thí nghiệm sinh thái cụ thể trước khi đưa vào hồ.

Cũng đồng tình với quan điểm Hồ Tây đang bị ô nhiễm và sớm cần được cải tạo, công dân Thủ đô ưu tú năm 2012, PGS.TS Hà Đình Đức - Hội viên Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho hay, cá nhân ông đã có nhiều nghiên cứu đối với thực trạng sông hồ Hà Nội, điều này đó đã được thể hiện qua “Báo cáo sông hồ Hà Nội, xưa và nay” của chính tác giả. Theo tìm hiểu của PGS.TS Hà Đình Đức vào thế kỷ XVII, kinh thành Thăng Long xưa được ví như thủ đô Venice của nước Ý.

Thậm chí lúc đó, tại Hàng Buồm vẫn diễn ra các hoạt động buôn bán tấp nập. Nói như vậy để thấy, cùng với đô thị phát triển, cả về con người, hạ tầng Hà Nội đã mất rất nhiều ao hồ và điều này sẽ còn tiếp diễn nếu chúng ta không có những giải pháp cụ thể để bảo vệ môi trường hồ Tây nói riêng và các hồ khác nói chung. “Tôi cho rằng chúng ta cần có những nghiên cứu sâu hơn nữa để cải tạo môi trường nước Hồ Tây hơn nữa và cần phải làm sớm, làm ngay. Việc làm này cũng chính là góp phần thúc đẩy du lịch, môi trường của thành phố” - PGS.TS Hà Đình Đức nhấn mạnh.

Tuấn Dũng