Vàng son một thuở kim hoàn

(LĐTĐ) 36 phố phường tạo nên một nét rất riêng của Hà Nội. Các con phố gắn với một ngành nghề thủ công truyền thống, những câu chuyện về các thương hiệu “một thời vang bóng” vẫn luôn có sự hấp dẫn, như một dấu ấn đậm nét của lịch sử Hà Nội xưa.
Nỗ lực khôi phục dòng tranh Đỏ Chung tay khôi phục dòng tranh dân gian của Thủ đô

Trong ký ức người Hà Nội, phố Cổ không chỉ là “làng văn hóa đô thành” mà còn là “làng nghề - phố nghề”, nơi tập trung dân cư hoạt động tiểu thủ công nghiệp và buôn bán giao thương, hình thành những phố nghề đặc trưng mang nét truyền thống riêng biệt. Theo thời gian, nhiều phố nghề sầm uất của kinh thành Thăng Long xưa đã phai dấu, chỉ còn đọng trong trí nhớ của nhiều người. Thế nhưng, những câu chuyện các thương hiệu “một thời vang bóng” vẫn luôn có sự hấp dẫn, như một dấu ấn đậm nét của lịch sử Hà Nội xưa.

Vàng son một thuở kim hoàn
Ông Phạm Ngọc Giao, con trai của tiệm “Vàng Sư tử” đứng trong căn phòng lưu giữ nhiều kỷ niệm về thời hoàng kim gia đình. Ảnh: P.Ngân

Đến với phố Hàng Bạc (quận Hoàn Kiếm) bây giờ, ít ai biết trước đây đã từng tồn tại một thương hiệu kim hoàn đình đám mang tên “Vàng Sư tử”. Những bậc cao niên trong khu phố nhắc lại, “Bắc vàng Sư Tử, Nam vàng Kim Thành” là câu nói cửa miệng của nhiều người xưa khi nhắc về hai thương hiệu vàng nổi danh của Việt Nam những năm 1940. Trong một dịp đến phố Hàng Bạc, chúng tôi may mắn gặp được ông Phạm Ngọc Giao (sinh năm 1941), chính là “cậu ấm” của một gia tộc sản xuất vàng từng thống trị đất Bắc, giàu có tiếng một thời. 18 năm làm nghề đúc vàng gần như không có “nốt trầm”, ký ức của ông Phạm Ngọc Giao về cái thời hoàng kim của tiệm “Vàng Sư tử” vẫn còn vẹn nguyên.

Ông Phạm Ngọc Giao vốn là cán bộ về hưu, đồng thời còn được biết đến với vai trò là một lương y chuyên bốc thuốc nam. Ông Giao kể lại thương hiệu “Vàng Sư Tử” đã giúp đổi đời gia tộc của mình. Theo đó, bố mẹ ông là cụ ông Phạm Văn Thanh và cụ bà Phạm Thị Tề quê gốc ở làng Châu Khê (xã Thúc Kháng, Bình Giang, Hải Dương), nơi nổi tiếng với nghề lọc đãi vàng gia truyền. Mỗi người con làng Châu Khê đi đến đâu, nơi họ đặt chân đến lại nổi danh với nghề làm vàng bạc và gia đình ông là một trong số đó.

Ban đầu, mặc dù có trong tay nghề đãi vàng truyền thống nhưng bố mẹ ông Giao lại rời quê ra Hà Nội gây dựng sự nghiệp mới, định bụng bỏ hẳn nghề làm vàng. Gia đình khi đó quá nghèo đói, không xin được việc nhà nước, cụ Thanh tặc lưỡi đặt vé tàu vào Vinh (Nghệ An) để học nghề làm bánh kẹo, cơ may biết đâu lại đổi đời. Tuy nhiên đêm trước ngày lên đường có người hàng xóm thân thiết khuyên cụ Thanh nên nghĩ lại, sau cùng, cụ bỏ vé tàu đi Vinh và chọn ở lại phố Cổ để làm vàng.

Nghề đãi vàng truyền thống ở Hải Dương vốn cần nguồn nguyên liệu dồi dào và cũng hao tổn sức người. Nếu vẫn tiếp tục nghề này ở đây e sẽ không khá hơn được - cụ Thanh nghĩ vậy và nảy ra ý tưởng gây dựng một thương hiệu sản xuất vàng mới tinh ở phố Cổ. Đã là thương hiệu thì cần có tên và biểu tượng rõ ràng. Cụ Thanh và những người bạn ngồi lại với nhau cùng nghĩ ra cái tên gắn với một con vật, sao cho nghe vừa oai phong, lẫm liệt mà lại vừa lành tính, không làm hại đến ai. Sau cùng, họ chọn “The Lion” - Sư Tử. Cụ Thanh đi khắp Hà Nội tìm thợ đúc khuôn, ban đầu là khuôn gỗ nhưng không khả thi, sau đổi sang khuôn kim loại bằng đồng thau được đúc bởi một người thợ kim hoàn nổi tiếng ở phố Lò Rèn lúc bấy giờ. Cứ như thế với 5 lạng vàng làm vốn, cụ Thanh làm những miếng vàng ròng đầu tiên, sau này chiếc khuôn độc nhất vô nhị cũng là phương tiện tạo ra hàng chục nghìn lá vàng hiệu Sư Tử.

Giữ vị trí độc tôn trên thị trường, tiệm “Vàng Sư Tử” nhanh chóng thu hút khách thập phương. Bất cứ ai có vàng trang sức, vàng vụn muốn đổi lấy vàng lá, vàng ròng đều tìm đến cụ Thanh. Tiệm vàng khi đó ở số 129 Hàng Bạc chỉ rộng khoảng 40m2 nhưng khách lúc nào cũng tới xếp hàng đông kín. Theo ông Giao, bố của ông vận dụng kinh nghiệm lọc vàng gia truyền sau đó tự phát hiện ra công thức đúc lá vàng bằng cách thủ công, vừa hiệu quả, vừa đỡ tốn kém. Cắt giảm tối đa chi phí sản xuất, cụ Thanh sử dụng toàn bộ nguyên liệu bằng tự nhiên trong đó có bốn nguyên liệu chính là: Gạch non (gạch nung chưa chín tới, bị vỡ vụn không sử dụng được nữa); muối hạt; giấy bản và than củi.

Vàng son một thuở kim hoàn
Biệt thự số 115 Hàng Bạc – nơi ở của gia đình ông Giao từ năm 1945 đến nay. Ảnh: P.Ngân

Những mẩu vàng vụn, vàng trang sức được xếp chung với các loại nguyên liệu trên thành nhiều lớp liên tục: Lớp muối, lớp vàng được cuộn lại và bọc bằng giấy bảng tạo thành các thanh tròn như hình quả pháo, đường kính khoảng 22cm. Sau khi cắt thành các đốt nhỏ khoảng bằng hai ngón tay, những cuộn tròn được ném vào lò than hồng sau đó nung nóng trong 24 giờ. Hoàn thiện thời gian nung, những cuộn tròn được thả vào chậu nước lã vỡ vụn thành nhiều mảnh nhỏ, người thợ khi đó chỉ cần tách lấy vàng rồi đem rửa sạch. Toàn bộ quy trình trên đều được làm thủ công, gần như không có sự hỗ trợ của máy móc. “Thời đó bố tôi kể xưởng chỉ có duy nhất ba nhân công và toàn là người nhà. Mỗi người một việc làm không ngơi tay để “lấy công làm lãi”, ông Giao nhớ lại.

Trung bình mỗi ngày tiệm vàng Sư Tử làm được một mẻ, mỗi mẻ hàng trăm lạng vàng, nhiều tới nỗi phải đựng bằng chậu, bằng thúng mới xuể. Chỉ một năm sau mẻ vàng đầu tiên, đến năm 1941 bố ông Giao mua được một căn nhà ở 45 Hàng Bè. Và liên tiếp hai năm sau đó mua thêm hai căn nhà nữa lần lượt là căn số 20 Hàng Vôi và số 94 Cầu Gỗ. Năm 1945, gia đình ông Giao bán ba căn nhà trên để mua căn biệt thự rộng gần 700m2 ở 115 phố Hàng Bạc. Đây cũng chính là căn nhà hiện tại ông Giao đang sinh sống. Thời điểm đó, việc liên tục sở hữu những mảnh đất giá hàng trăm nghìn lượng vàng đã khiến không ít người khu phố phải sửng sốt.

Sau 13 năm gây dựng tiệm vàng Sư Tử, cụ Thanh muốn làm ăn lớn hơn đã mở rộng quy mô công xưởng với hơn 10 nhân công làm vàng. Gia đình ông nhận những người lang thang cơ nhỡ về dạy nghề, thường ở độ tuổi từ 16 - 17 tuổi, hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn. Không ít người làm được dựng vợ gả chồng từ đây như cậu nhỏ lấy cô sen, có người sau thì hoạt động cách mạng.

Tiệm vàng sau khi mở rộng càng làm ăn phát đạt. “Lúc đó tôi chỉ hơn 10 tuổi nhưng vẫn nhớ mãi hình ảnh đoàn người ngoại tỉnh từ Hòa Bình, Sơn La, Phú Thọ tập trung kín nhà tôi để trao đổi, mua bán vàng. Tất cả họ đều mang theo cả tải hoặc cả thúng vàng thô nhìn hoa cả mắt”, ông Giao kể. Thời hoàng kim kéo dài khoảng 5 năm sau đó, đến năm 1958, khi có những chính sách mới trong việc quản lý vàng bạc, tiểu thương, người dân không được tự do lưu thông các loại kim hoàn như vàng bạc, ngọc trai, kim cương… tiệm “Vàng Sư Tử “buộc phải đóng cửa.

Mặc dù giàu nức tiếng phố cổ một thời nhưng vợ chồng cụ Thanh sống vô cùng giản dị, không phô trương, luôn căn dặn con cái có chí tiến thủ, tự lập. Do vậy, cuộc sống nhiều gia đình trong căn nhà biệt thự vẫn giữ được nếp như trước đây. Sau này, các con cháu của cụ Thanh không ai theo nghiệp kinh doanh vàng bạc. Chính vì lẽ đó, ngày nay, trên căn gác hai của căn biệt thự số 115 Hàng Bạc, ông Giao vẫn lưu giữ toàn bộ những ký ức đẹp nhất về tiệm “Vàng Sư Tử”. Ở đó, người ta từng chứng kiến công việc bán buôn tấp nập của một thương hiệu vàng giàu có bậc nhất Hà Nội, bậc nhất Bắc kỳ lúc bấy giờ./.

Phương Ngân

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Vì sao Công ty CP Đầu tư Thương mại và Dịch vụ Việt Nam Toàn Cầu chưa trả lại hàng chục tỷ đồng đặt cọc?

Vì sao Công ty CP Đầu tư Thương mại và Dịch vụ Việt Nam Toàn Cầu chưa trả lại hàng chục tỷ đồng đặt cọc?

(LĐTĐ) Không giao hàng đúng theo thời gian quy định trong hợp đồng, Công ty CP Đầu tư Thương mại và Dịch vụ Việt Nam Toàn Cầu (Công ty Toàn Cầu) ...
Lan tỏa yêu thương tới người lao động có hoàn cảnh khó khăn

Lan tỏa yêu thương tới người lao động có hoàn cảnh khó khăn

(LĐTĐ) Sáng 5/8, Liên đoàn Lao động Thành phố và Liên đoàn Lao động quận Bắc Từ Liêm đã đến thăm, tặng quà cho các đoàn viên và công nhân lao ...
Ngày 6/8, Hà Nội nắng nóng gay gắt

Ngày 6/8, Hà Nội nắng nóng gay gắt

(LĐTĐ) Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia thông tin, trong những ngày qua ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng và nắng nóng ...
Đảm bảo sản xuất an toàn trong “vùng xanh doanh nghiệp"

Đảm bảo sản xuất an toàn trong “vùng xanh doanh nghiệp"

(LĐTĐ) Phát huy vai trò chủ động, trách nhiệm của tổ chức Công đoàn trong bảo vệ người lao động an toàn trước đại dịch và đồng hành cùng doanh nghiệp ...
300 doanh nghiệp tham gia Ngày mua sắm trực tuyến ASEAN Online Sale Day 2021

300 doanh nghiệp tham gia Ngày mua sắm trực tuyến ASEAN Online Sale Day 2021

(LĐTĐ) Chương trình Ngày mua sắm trực tuyến lớn nhất ASEAN 2021 - ASEAN Online Sale Day 2021 sẽ chính thức diễn ra từ 0h00 ngày 8/8/2021 và kéo dài đến ...
Hướng dẫn bố trí địa điểm tạm thời và mở lại chợ sau thời gian đóng cửa phòng dịch

Hướng dẫn bố trí địa điểm tạm thời và mở lại chợ sau thời gian đóng cửa phòng dịch

(LĐTĐ) Để mở trở lại đối với các chợ tạm thời đóng cửa do có ca nhiễm Covid-19, Bộ Công Thương lưu ý, 100% tổ chức, cá nhân quản lý chợ, ...
Hà Nội: Đẩy nhanh triển khai phương án "vắc xin về tới đâu phải tiêm ngay cho người dân tới đó"

Hà Nội: Đẩy nhanh triển khai phương án "vắc xin về tới đâu phải tiêm ngay cho người dân tới đó"

(LĐTĐ) Về việc tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 8 và các tháng cuối năm 2021, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cho biết ...

Tin khác

Hà Nội những ngày giãn cách: Lan tỏa yêu thương, ấm áp tình người

Hà Nội những ngày giãn cách: Lan tỏa yêu thương, ấm áp tình người

(LĐTĐ) Trong những ngày dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, Hà Nội bước sang ngày thứ 13 thực hiện giãn cách xã hội, đã có nhiều việc làm tốt, hình ảnh đẹp ý nghĩa khiến mọi người xúc động, và tiếp thêm sức mạnh để người dân cả nước cùng chung sức, đồng lòng chống dịch bệnh Covid-19.
Xây dựng nếp sống văn hóa tại chung cư

Xây dựng nếp sống văn hóa tại chung cư

(LĐTĐ) Hiện nay, trên địa bàn thành phố Hà Nội, số lượng chung cư ngày càng nhiều. Từ thực tế của những chung cư có nếp sống văn hóa, văn minh cho thấy, để xây dựng văn hóa chung cư rất cần sự đoàn kết, đồng lòng vì môi trường sống thân thiện, hạnh phúc của mỗi cư dân và cả cộng đồng.
Tạo sức sống mới cho làng nghề

Tạo sức sống mới cho làng nghề

(LĐTĐ) Hà Nội là một trong những địa phương có nhiều làng nghề nhất cả nước. Do biến đổi của thời gian, nhiều sản phẩm làng nghề nay không còn phù hợp, hoặc bị cạnh tranh nên đã mai một. Làm sao để những giá trị văn hóa, tinh hoa của làng nghề được gìn giữ, đời sống kinh tế xã hội của làng nghề phát triển, bên cạnh những đòi hỏi vào sự tâm huyết của người yêu nghề truyền thống còn cần sự thích ứng, tìm lối ra mới cho các sản phẩm.
Kỳ cuối: Để “chất” Hà Nội không phôi phai

Kỳ cuối: Để “chất” Hà Nội không phôi phai

(LĐTĐ) Văn minh, thanh lịch là nét đẹp đặc trưng của người Tràng An xưa và người Hà Nội nay. Hà Nội nay đã khác nhiều song nét đẹp ấy vẫn tồn lưu bởi nó vừa là mẫu số chung, vừa là điểm nhấn văn hóa mà bất cứ người Hà Nội nào cũng có ý thức thường trực giữ gìn. Lời nói, ngôn ngữ giao tiếp chỉ là một khía cạnh nhỏ trong giá trị nhân cách người Hà Nội, song đó lại là khía cạnh sâu sắc và tinh tế nhất. Làm sao để ngôn ngữ giao tiếp dẫn dắt văn hóa ứng xử, từ đó khẳng định “chất” Hà Nội không bị mờ phai là việc mà mỗi người con gắn bó với mảnh đất nghìn năm văn hiến này đã, đang và sẽ phải làm để giữ nền, xây nếp văn minh.
Công an quận Nam Từ Liêm tặng xe máy mới cho nữ công nhân bị cướp trong đêm

Công an quận Nam Từ Liêm tặng xe máy mới cho nữ công nhân bị cướp trong đêm

(LĐTĐ) Sáng 4/8, Công an quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) đã trao tặng một chiếc xe máy cho chị Lê Thị Trâm (sinh năm 1982, nữ lao công của tổ môi trường Đại Mỗ, chi nhánh Cầu Diễn thuộc Công ty TNHH một thành viên Môi trường đô thị Hà Nội) là nạn nhân của vụ cướp xảy ra rạng sáng 3/8 trên địa bàn phường Đại Mỗ. Chiếc xe máy được mua từ đóng góp của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị.
Kỳ 3: Khép lại sự dung tục, trả lại nét hào hoa

Kỳ 3: Khép lại sự dung tục, trả lại nét hào hoa

(LĐTĐ) Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An. Hà Nội là vậy. Xưa là thế và nay cũng thế, Hà Nội đẹp từ sự bặt thiệp của mỗi con người. Hẳn nhiên, trong một môi trường lành mạnh và đậm chất nhân văn, không lý do gì để mỗi con người tự biến mình thành kẻ thô lỗ, tục tằn. Với nạn nói tục, chửi thề, những hành vi thiếu văn hóa... để “dẹp loạn” ngay hẳn là không dễ song không vì thế mà không làm. Hơn hết, nếu Hà Nội quyết tâm, nỗ lực đẩy lùi sự dung tục, trả lại nét hào hoa thì chắc hẳn sẽ nhận được sự đồng thuận của xã hội, đặc biệt là của những người yêu Hà Nội.
Kỳ 2: Vì sao “vi rút” nói bậy, văng tục sống lâu và lan nhanh?

Kỳ 2: Vì sao “vi rút” nói bậy, văng tục sống lâu và lan nhanh?

(LĐTĐ) Nói tục không chỉ là hành vi không đẹp, “căn bệnh” này ngày càng phổ biến đến nỗi ta có thể dễ dàng bắt gặp những câu nói tục, chửi thề hoặc những biến thể của nó ở bất cứ đâu. Đáng nói, người thường xuyên sử dụng phần đông lại là những người trẻ. Họ hồn nhiên coi việc nói tục, chửi thề như một phương pháp để giải tỏa căng thẳng, giảm stress, thậm chí đơn thuần là cách để “hòa nhập” với một nhóm bạn.
Xe khử khuẩn lưu động: Sáng kiến hay trong phòng, chống dịch

Xe khử khuẩn lưu động: Sáng kiến hay trong phòng, chống dịch

(LĐTĐ) “Việc không phải đi bộ với 35kg máy móc, thiết bị trên vai trong nhiều tiếng đồng hồ giúp cho lực lượng chống dịch sẽ có nhiều thời gian và sức lực hơn để làm các nhiệm vụ khác. Đồng thời chiếc xe còn rút ngắn được thời gian lực lượng chống dịch phải lưu lại trong vùng dịch bệnh, hạn chế được nguy cơ lây nhiễm... Thượng tá Chu Minh Đạo, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự quận Nam Từ Liêm, Hà Nội cho biết.
Kỳ 1:  Khi nói bậy, văng tục len lỏi khắp nơi

Kỳ 1: Khi nói bậy, văng tục len lỏi khắp nơi

(LĐTĐ) "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài/Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An". Chính vì thế, người Tràng An xưa bao giờ cũng chú trọng đến vấn đề: "Học ăn, học nói, học gói, học mở”. Ngôn ngữ giao tiếp luôn được "tôn thờ" để đánh giá văn hóa con người. Cùng với sự mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, chưa bao giờ kinh tế phát triển như hiện tại và cũng chưa khi nào đời sống nhân dân Thủ đô được ấm no, hạnh phúc như hiện nay. Song phải thẳng thắn nhìn nhận, chưa bao giờ nói bậy lại len lỏi vào khắp các ngõ ngách, vào một bộ phận cơ quan, đơn vị, nơi công cộng... như hiện tại, nó làm xấu đi nét hòa hoa của người Tràng An xưa, Hà Nội nay. Vì thế "loại bỏ" thứ văn hóa dung tục này ra khỏi ngôn ngữ giao tiếp là bổn phận của mỗi chúng ta.
Công an trực chốt phòng, chống dịch Covid-19 giúp đỡ sản phụ sinh con

Công an trực chốt phòng, chống dịch Covid-19 giúp đỡ sản phụ sinh con

(LĐTĐ) Cảm kích trước sự giúp đỡ kịp thời của các chiến sĩ Công an, sản phụ và gia đình đã quyết định đặt tên cho em bé là “Công An”.
Xem thêm
Phiên bản di động