Văn chương cần sáng tạo

(LĐTĐ) Nhà văn Lê Hoài Nam vừa ra mắt “Tuyển tập truyện ngắn Lê Hoài Nam”. Theo ông, nhà văn có quyền tưởng tưởng, hư cấu khi sáng tạo tác phẩm, nhưng dù trí tưởng tượng có siêu phàm đến mấy cũng phải từ quan sát và thấu hiểu cuộc sống, thấu hiểu con người mà sinh ra tưởng tượng. Chúng tôi có cuộc trò chuyện với ông về chuyện viết cũng như kinh nghiệm trong nghề cầm bút.
Ra mắt Sách “ Liên – Người được chọn” Hành trình đầy dũng cảm của hai chú voi Xung và Cung Sắp ra mắt sách Thời cuộc và văn hoá của nhà báo Hồ Quang Lợi

PV: Thưa ông, ông viết ký, truyện ngắn, tiểu thuyết, thể loại nào là thế mạnh của ông?

Văn chương cần sáng tạo
Nhà văn Lê Hoài Nam

Nhà văn Lê Hoài Nam: Cả ba thể loại tôi đều thích viết. Hàng ngày tôi sống và quan sát, nếu gặp điều gì hợp với ký thì tôi viết ngay. Nếu trong đầu nảy ra một cái tứ truyện ngắn thì tôi huy động vốn hiểu biết về cái điều định viết ấy đến khi nào thật thấu đáo tôi mới ngồi vào bàn viết. Còn viết tiểu thuyết là cả một vấn đề lớn, cần nhiều thời gian thai nghén hơn.

Nhà văn viết tiểu thuyết giống như một vị chỉ huy trận mạc biết bày binh bố trận, biết dùng bản đồ chiến lược, chiến thuật để nhân vật nào đi đúng “phác đồ” của nhân vật ấy, nhân vật chính đi mạch chính, mang vác tư tưởng xuyên suốt tác phẩm. Thể loại nào mà dư đầy vốn sống, vốn hiểu biết và viết trong cảm xúc thì đều có cái thú vị, cái hay riêng. Hồi còn công tác, bị áp lực về thời gian, tôi thường viết truyện ngắn, bút ký. Từ ngày rời công sở, có thời gian rộng rãi hơn, tôi viết tiểu thuyết là chính.

Xin chúc mừng ông vừa ra mắt tuyển tập truyện ngắn rất đầy đặn. Ông kỳ vọng gì ở cuốn sách này? Có phải để tổng kết một chặng đường?

Tuyển tập truyện ngắn của tôi vừa ra mắt in khổ lớn, dày hơn 500 trang, gồm 42 truyện ngắn được tuyển chọn từ 74 truyện ngắn mà tôi đã đăng từ khi mới cầm bút cho đến nay. Chưa cần đọc những thể loại khác mà chỉ cần đọc tuyển tập truyện ngắn này, bạn đọc có thể hình dung ra quá trình sống và sáng tác văn chương của tôi hơn 40 năm qua.

Theo ông, vốn sống quan trọng thế nào với người viết? Và với ông, vốn sống phục vụ cho việc viết lách thế nào?

Theo tôi, vốn sống và vốn văn hóa của người viết văn quan trọng ngang nhau. Vốn văn hóa giúp nhà văn nhìn cuộc sống, nhìn con người đúng đắn hơn, hợp logic, biện chứng hơn. Vốn sống giúp nhà văn có chất liệu để đưa vào tác phẩm. Nhà văn có quyền tưởng tưởng, hư cấu khi sáng tạo tác phẩm, nhưng dù trí tưởng tượng có siêu phàm đến mấy cũng phải từ quan sát và thấu hiểu cuộc sống, thấu hiểu con người mà sinh ra tưởng tượng. Người viết văn dầy vốn sống đọc tác phẩm là nhận ra ngay: từng chi tiết phập phồng hơi thở của cuộc sống, nhận vật sống đông, tươi rói, chân thực như đang đi đứng, nói cười ngay trước mắt ta. Sức cuốn hút của tác phẩm cũng là từ đấy.

Ông đánh giá thế nào, khi ngày nay nhiều tác giả trẻ thiếu vốn sống, đang viết theo kiểu “sách đẻ ra sách”, tức là đọc nhiều cuốn sách để lấy vốn sống viết một cuốn?

Thời gian gần đây tôi cũng hay đọc tác phẩm của các nhà văn trẻ. Nhất là từ khi báo Văn nghệ của Hội Nhà văn thay bộ mới thì tỷ lệ truyện ngắn của các tác giả trẻ đăng tải nhiều hơn. Trong đó có một số truyện ngắn, bài thơ tôi đọc thấy thích thú ở sự sáng tạo táo bạo, mới mẻ của họ. Có tác giả chỉ mới viết một hai truyện ngắn đã thấy những tín hiệu báo một tài năng văn học thực sự. Nhưng cũng không ít tác giả tôi đọc cảm thấy khó chịu vì nhận ra cốt truyện này na ná truyện của những nhà văn lớn trên thế giới.

Văn chương cần sáng tạo
Bìa “Tuyển tập truyện ngắn Lê Hoài Nam”.

Tôi càng ngạc nhiên hơn khi gần đây có một nhà phê bình trẻ viết bài đăng báo ca ngợi hết lời tập thơ của một nhà thơ nữ vì nhà thơ này công khai làm “đệ tử” của nhiều tác giả tiếng tăm. Nhà phê bình nọ còn viết nhà thơ nữ đã “gối đầu” lên các nhà thơ, nhà văn, nhà triết học danh giá ấy, ảnh hưởng họ đến mức, từng bài mang hơi hướng tứ thơ, từng câu mang âm hưởng ngôn từ, từng chữ giống như phiên bản của họ.

Trong khi đó nhà phê bình này lại “dự báo” thơ truyền thống Việt Nam như Lục Bát đã và đang “chết”; ngay cả các thể thơ tự do có nhạc tính như nhiều nhà thơ đương đại đang viết cũng không ai đọc nữa. Chỉ có viết cách tân như nhà thơ nữ kia đang viết mới là “tương lai” của văn học. Tôi không phủ định rằng cách tân là một nhu cầu chính đáng của lao động sáng tạo nghệ thuật. Ngưỡng vọng những tác giả, tác phẩm lớn là một phẩm chất cần có của một người viết. Nhưng vay mượn một cách lộ liễu, rồi cho đó là mới lạ thì lại là điều mà người cầm bút có tự trọng rất cần phải tránh. Viết văn rất cần tạo ra cái mới.

Theo ông, liệu văn chương Việt Nam có thể “chạm” đến ngưỡng cửa Nobel?

Tôi cũng đã đọc hầu hết các tác giả được giải Nobel. Tôi nhận ra giải Nobel thường trao cho những tác giả ít ngờ tới nhất. Còn những người luôn nghĩ, thậm chí ngộ nhận là mình sẽ được giải Nobel, phải tìm mọi cách để quảng bá cho mình, thì lại chẳng bao giờ được.

Văn học Việt Nam, theo tôi, có những tác giả - tác phẩm hoàn toàn xứng đáng được nhận giải danh giá này. Một vài tác giả trong số ấy thì đã ra đi. Đương nhiên là họ không bao giờ còn được đề cử nữa, vì giải Nobel chỉ trao cho những tác giả còn sống. Vậy trong những tác giả còn sống ở ta có ai còn xứng đáng không? Theo tôi vẫn còn, tuy không nhiều. Nếu những tổ chức và những cá nhân có quyền tiến cử mà không nhìn ra họ, hoặc có nhìn ra nhưng vì lòng dạ hẹp hòi, thì chẳng bao lâu nữa họ cũng về với cát bụi và giải Nobel văn chương sẽ mãi mãi cách xa nấm mồ của họ.

Xin trân trọng cảm ơn nhà văn Lê Hoài Nam!

Bảo Thoa (thực hiện)

Nên xem

Làm rõ hơn các vấn đề về nguồn tài chính trong khám bệnh, chữa bệnh

Làm rõ hơn các vấn đề về nguồn tài chính trong khám bệnh, chữa bệnh

(LĐTĐ) Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị làm rõ hơn các vấn đề về chính sách của nhà nước, nguồn tài chính trong khám bệnh, chữa bệnh, xã hội ...
Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc Dao

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc Dao

(LĐTĐ) Từ ngày 6 - 8/10 tại thành phố Thái Nguyên sẽ diễn ra Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II năm 2022 với chủ đề ...
Hải Phòng: Giám đốc doanh nghiệp gửi lời xin lỗi về hình ảnh phản cảm trong bảng tin

Hải Phòng: Giám đốc doanh nghiệp gửi lời xin lỗi về hình ảnh phản cảm trong bảng tin

(LĐTĐ) Công đoàn Khu kinh tế Hải Phòng vừa làm việc với lãnh đạo và đại diện người lao động Công ty TNHH Liyama Seiki Việt Nam (Khu công nghiệp VSIP, ...
Thạch Thất: Nhiều chỉ tiêu phát triển kinh tế tăng trưởng cao

Thạch Thất: Nhiều chỉ tiêu phát triển kinh tế tăng trưởng cao

(LĐTĐ) Từ đầu năm đến nay, nhiều chỉ tiêu phát triển kinh tế của huyện Thạch Thất (Hà Nội) có bước tăng trưởng cao so với cùng kỳ. Các lĩnh vực ...
Xây dựng tuyến phố ẩm thực nói không với túi nilon và đồ nhựa 1 lần

Xây dựng tuyến phố ẩm thực nói không với túi nilon và đồ nhựa 1 lần

(LĐTĐ) Mới đây, các hộ gia đình trên phố ẩm thực Tống Duy Tân - ngõ Cấm Chỉ (phường Hàng Bông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã được giới thiệu về ...
Đà Nẵng: Người dân và chính quyền khắc phục hậu quả bão số 4 để ổn định cuộc sống

Đà Nẵng: Người dân và chính quyền khắc phục hậu quả bão số 4 để ổn định cuộc sống

(LĐTĐ) Sau khi cơn bão số 4 đi qua, ngày 28/9, người dân và chính quyền thành phố Đà Nẵng đồng loạt dọn vệ sinh, khắc phục hậu quả của bão ...
Điểm tựa của đoàn viên lúc khó khăn

Điểm tựa của đoàn viên lúc khó khăn

Nhờ nguồn vốn vay của Quỹ trợ vốn công nhân viên chức lao động (CNVCLĐ) nghèo Thủ đô phát triển kinh tế gia đình (gọi tắt là Quỹ Trợ vốn), ...

Tin khác

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc Dao

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc Dao

(LĐTĐ) Từ ngày 6 - 8/10 tại thành phố Thái Nguyên sẽ diễn ra Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc lần thứ II năm 2022 với chủ đề "Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Dao. Bình đẳng, đoàn kết, hội nhập và phát triển".
Tạo cơ chế để ngành xuất bản thực hiện tốt sứ mệnh lưu giữ, truyền bá tri thức

Tạo cơ chế để ngành xuất bản thực hiện tốt sứ mệnh lưu giữ, truyền bá tri thức

(LĐTĐ) Sáng 28/9, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Xuất bản Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Xuất bản Việt Nam - 70 năm xây dựng và phát triển”.
Triển lãm “Xuất bản Việt Nam 70 năm xây dựng và phát triển”

Triển lãm “Xuất bản Việt Nam 70 năm xây dựng và phát triển”

(LĐTĐ) Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam (10/10/1952 - 10/10/2022), ngày 28/9, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Cầu Giấy, Hà Nội), Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức triển lãm chuyên đề “Xuất bản Việt Nam 70 năm xây dựng và phát triển”.
26 cuốn, bộ sách sẽ được vinh danh tại Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ năm

26 cuốn, bộ sách sẽ được vinh danh tại Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ năm

(LĐTĐ) Chiều 27/9, Hội Xuất bản Việt Nam, Hội đồng Giải thưởng Sách quốc gia tổ chức họp báo thông tin về Lễ trao Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ năm. Hội đồng Giải thưởng Sách quốc gia đã tìm ra 26 cuốn, bộ sách xứng đáng để tôn vinh.
“Nghệ thuật Xòe Thái” - Thông điệp về tình yêu

“Nghệ thuật Xòe Thái” - Thông điệp về tình yêu

(LĐTĐ) Đêm 24/9, tại tỉnh Yên Bái, đồng bào các dân tộc Tây Bắc nói riêng và nhân dân cả nước nói chung đã vui mừng, hân hoan với Lễ đón nhận Bằng của Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” của Việt Nam vào Danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Nhiều ý kiến xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều Luật Điện ảnh năm 2022

Nhiều ý kiến xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều Luật Điện ảnh năm 2022

(LĐTĐ) Chiều nay (26/9), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Hội nghị - Hội thảo triển khai Luật Điện ảnh, đóng góp ý kiến xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Điện ảnh và dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 38/2021/NĐ-CP khu vực phía Bắc.
Mãn nhãn, xúc động với vở đại vũ kịch “Xoè Thái- Tinh hoa miền di sản”

Mãn nhãn, xúc động với vở đại vũ kịch “Xoè Thái- Tinh hoa miền di sản”

(LĐTĐ) Chương trình nghệ thuật "Xoè Thái - Tinh hoa miền di sản" tại Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh "Nghệ thuật Xòe Thái" vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã khiến người dân cả nước choáng ngợp, mãn nhãn.
“Tỏa IV” tại VCCA: Cuộc đối thoại của người trẻ với tự nhiên

“Tỏa IV” tại VCCA: Cuộc đối thoại của người trẻ với tự nhiên

(LĐTĐ) Triển lãm “Tỏa IV” tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA), với những tác phẩm nghệ thuật đương đại độc đáo mang trong mình nhiều câu chuyện và cả những cảm xúc, đang “hút hồn” giới trẻ khi mở ra những góc nhìn mới mẻ và đầy cá tính về thế giới tự nhiên.
"Không gian Bắc Ninh trong lòng Hà Nội" hút khách đến với vùng quan họ

"Không gian Bắc Ninh trong lòng Hà Nội" hút khách đến với vùng quan họ

Khu trưng bày "Không gian Bắc Ninh trong lòng Hà Nội" năm 2022 được tổ chức tại Tuyến phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, nhằm đẩy mạnh quảng bá hình ảnh văn hóa, con người, du lịch Bắc Ninh đến với du khách.
Hơn 3000 diễn viên, người dân tập luyện cho Lễ vinh danh di sản thế giới Xòe Thái

Hơn 3000 diễn viên, người dân tập luyện cho Lễ vinh danh di sản thế giới Xòe Thái

(LĐTĐ) Vào đêm 24/9, sẽ diễn ra Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh "Nghệ thuật Xòe Thái" vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và khai mạc "Lễ hội văn hóa du lịch Mường Lò, khám phá danh thắng Quốc gia đặc biệt Ruộng bậc thang Mù Cang Chải 2022" tại Sân vận động Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái.
Xem thêm
Phiên bản di động