Tự do hiệp hội mang lại lợi ích to lớn cho người lao động

*Thưa bà, xin bà cho biết thế nào là tự do hiệp hội?

Tự do hiệp hội nghĩa là tiếng nói của người LĐ và người sử dụng LĐ đều được đưa ra một cách hiệu quả cho mục đích thương lượng tập thể phản ánh đúng nhu cầu của nền kinh tế (KT). Từ đó, việc điều tiết thông qua thương lượng tập thể giúp giảm gánh nặng cho chính phủ trong vai trò giải quyết hậu quả, sửa đổi pháp luật và quy định.

Công ước 87 của ILO (Công ước về tự do hiệp hội và bảo vệ quyền được tổ chức) tạo khuôn khổ để người LĐ và sử dụng LĐ thành lập và gia nhập tổ chức theo lựa chọn của mình; là quyền lập ra điều lệ, lên chương trình và thực hiện các hoạt động cũng như bầu chọn cán bộ. Công ước 98 về thương lượng tập thể bổ sung việc này bằng cách nêu bật sự cần thiết của các tổ chức của người LĐ và thành viên không bị can thiệp từ phía người sử dụng LĐ.

Nếu điều đó không được đảm bảo, các tổ chức của người LĐ không thể đảm nhận vai trò của mình một cách hiệu quả trong đàm phán tập thể được quy định bởi công ước này và bản chất hài hòa của quan hệ LĐ sẽ không được thỏa mãn.

Bà Karen Curtis -Trưởng Ban Tự do Hiệp hội của ILO

*Vậy, tác động của tự do hiệp hội trong thực tiễn diễn ra như thế nào thưa bà?

Thứ nhất, nó đem lại lợi ích cho DN bởi người LĐ không bị người sử dụng LĐ áp đặt và họ có quyền được bày tỏ các mối quan tâm của mình. Ví dụ các vấn đề liên quan đến an toàn vệ sinh LĐ hoặc để xây dựng các kênh giao tiếp hiệu quả với ban quản lý. Có được một đại diện đích thực để phản ánh những mối quan tâm của người LĐ.

Người LĐ cũng sẽ làm việc hiệu quả hơn khi biết họ có thể trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề tồn tại. Điều này sẽ có tác động lớn hơn đối với sự phát triển KT vĩ mô của một đất nước. Việc năng suất LĐ tăng lên nhờ các điều kiện và điều khoản được đề ra rõ ràng trong thỏa ước tập thể dẫn tới cuộc sống tốt đẹp hơn cho người LĐ.

Nhờ việc sử dụng thương lượng tập thể ở cấp cao hơn giúp đảm bảo tiêu chuẩn cơ bản tối thiểu được áp dụng ở khắp các DN trong cùng một ngành, tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng hơn cũng như đáp ứng được các nhu cầu của ngành.

Thương lượng theo ngành cũng có tác động đặc biệt quan trọng trong trường hợp của ngành xuất khẩu. Rõ ràng là ở thời điểm hiện tại, các nguyên tắc và quyền cơ bản ở nơi làm việc được đưa ra trong Tuyên bố của ILO năm 1998, bao gồm tự do hiệp hội, được công nhận trên toàn cầu như là những quyền cơ bản tối thiểu tại nơi làm việc và quyền con người.

Điều đó chứng tỏ rằng, bên mua thường xuyên để ý xem các nguyên tắc và quyền cơ bản này có được tôn trọng tại một quốc gia hay công ty cung ứng không. Vì vậy, đối tác bên ngoài sẽ gặp khó khi làm việc với một DN tại một quốc gia nơi những quyền này bị vi phạm một cách hệ thống hoặc pháp luật không bảo vệ nổi chúng.

*Theo bà, Việt Nam có thể có lợi gì nếu phê chuẩn Công ước 87?

Mô hình quan hệ LĐ của VN hiện tại có vẻ vẫn chưa thực sự hiệu quả. Người LĐ vẫn cảm thấy họ chưa có một kênh hữu hiệu để bày tỏ nhu cầu, mối quan tâm của mình. Thế nên, thay vì tham gia đối thoại mang tính xây dựng với người sử dụng LĐ, họ bị dồn nén và dẫn tới đình công tự phát cho đến khi những yêu cầu của họ được thỏa mãn. Điều này đương nhiên ảnh hưởng xấu tới cả người sử dụng LĐ, người LĐ và cả nền kinh tế.

Với tự do hiệp hội, ở cấp DN, người LĐ sẽ cảm thấy CĐ thực sự đại diện cho những ước muốn và nhu cầu của họ, vì họ được tự do lựa chọn, xây dựng và xác định các ưu tiên cho CĐ. Điều này sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc giúp họ làm việc và trao đổi với người sử dụng LĐ qua đối thoại và thương lượng tập thể thay vì đi thẳng tới các tình huống xung đột.

Ở quy mô lớn hơn, việc đưa khuôn khổ quan hệ LĐ phù hợp với Công ước 87 sẽ tạo ra một phong trào CĐ mạnh mẽ hơn, trực tiếp kết nối với người LĐ. Điều này sẽ có lợi cho phát triển KT vĩ mô của quốc gia và quá trình hội nhập vào nền KT toàn cầu.

*Trân trọng cảm ơn bà.

K.Thoa
(thực hiện)