Tò he - đồ chơi đậm nét văn hóa dân gian

(LĐTĐ) Trong ký ức của tôi, tò he luôn là một món đồ chơi đặc biệt bởi nét tạo hình độc đáo và sắc màu rực rỡ. Tò he không chỉ đơn thuần là đồ chơi mà còn lưu giữ nét văn hóa dân gian qua nhiều thế hệ.
Tò he nét đẹp xưa Về làng “lưu giữ” ký ức tuổi thơ… Tái hiện Hà Nội văn hiến qua nghệ thuật dân gian tò he

Ngày còn nhỏ, mỗi khi có dịp lễ, Tết, khi theo mẹ đi lễ ở đền Ngọc Sơn hoặc Văn Miếu, tôi thường gặp những người thợ làm tò he bày gian hàng với những hình tò he rất phong phú như 12 con giáp, bộ tam đa, tứ linh, đĩa xôi, các loại hoa, mâm ngũ quả... Tôi thường níu tay mẹ đòi mua một con tò he hình con rồng để tặng anh trai và một bông hồng dành cho mình.

Tò he - đồ chơi đậm nét văn hóa dân gian
Ảnh minh họa

Khi mẹ yêu cầu, người thợ chỉ cần sử dụng một cái vòng bằng nứa, một cái lược nhỏ (một đầu có răng, một đầu vót nhọn), một con dao nhỏ, một miếng sáp ong bắt đầu nặn tò he. Lần nào cũng vậy, tôi mê mải ngắm người thợ làm tò he “biến hóa” những cục bột nhỏ xinh thành những hình thật sống động, ngộ nghĩnh. Cầm chiếc que tre mộc mạc có cắm hình tò he bên trên, tôi vừa ngắm, vừa hít hà hương vị bột nếp phảng phất hương thơm của đồng quê. Một trong những điều khiến tôi thích thú món đồ chơi này là bởi sau khi chơi chán, có thể ăn được.

Bột để làm tò he được làm từ gạo nếp, gạo tẻ trộn đều, ngâm nước, sau đó xay nhỏ, nhào kỹ đến khi không dính tay rồi nắm thành từng nắm nhỏ đem luộc chín. Theo các nghệ nhân, tỉ lệ trộn hai loại gạo và luộc bột là khâu quan trọng nhất. Bột phải dẻo, dễ nặn nhưng không được dính tay. Nếu làm bột không tốt, tò he thiếu độ kết dính và có thể bị rơi khỏi que tre khi thực hiện tạo hình.

Sau khi bột luộc xong sẽ được đem “đấu màu”. Cách tạo màu của người làm tò he rất độc đáo và không bao giờ sử dụng hóa chất. Người dân thường sử dụng màu có nguồn gốc từ thực vật. Màu đỏ lấy từ quả gấc hoặc dành dành, màu vàng làm từ củ nghệ hoặc hoa hòe, màu xanh lấy từ lá riềng hoặc lá chàm, màu đen dùng cây nhọ nồi. Từ những màu cơ bản này, người thợ còn pha chế, sáng tạo ra các màu trung gian khác thật hài hòa cho tò he.

Ở một số vùng miền, tò he còn được gọi là “con bánh” bởi các nghệ nhân thường nặn thành hình mâm cỗ, mâm ngũ quả để dâng cúng lên đình, chùa và gia tiên. Tò he được coi là một nét văn hóa đặc trưng riêng của văn hóa vùng Bắc Bộ. Ngày nay, tò he được lưu giữ bởi các nghệ nhân làng Xuân La thuộc xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Người dân nơi đây có bàn tay khéo léo, sự tỉ mẩn, tạo hình được nhiều sản phẩm tò he độc đáo được nhiều người trong nước và quốc tế yêu thích. Những ngày cuối tuần, khi đến phố đi bộ Hồ Gươm, bạn có thể chứng kiến những khách hàng trầm trồ thán phục khi dõi theo các động tác tạo hình khéo léo của người thợ làm tò he. Gần đây, một số nghệ nhân của làng Xuân La đã được mời xuất ngoại để giới thiệu với bạn bè quốc tế thú chơi đậm nét văn hóa dân gian của Việt Nam.

Năm tháng trôi, tôi vẫn mãi nhớ về những con tò he rực rỡ sắc màu, thơm thơm mùi bột nếp. Có lẽ, trong tất cả những món đồ chơi, tò he được lưu dấu trong ký ức của nhiều người bởi sự bình dị, mộc mạc và tính nghệ thuật độc đáo. Mong rằng, nghề làm tò he sẽ luôn được lưu giữ và ngày một phát triển.

Tường Vy

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Ảnh: Thành phố Hồ Chí Minh "đếm ngày" mở cửa trở lại

Ảnh: Thành phố Hồ Chí Minh "đếm ngày" mở cửa trở lại

(LĐTĐ) Chỉ còn 3 ngày nữa thành phố Hồ Chí Minh dự kiến sẽ mở cửa hoạt động một số ngành nghề, đây là tin vui không chỉ với các doanh ...
Khởi tố, bắt tạm giam thêm 4 bị can trong vụ nâng khống giá cây xanh

Khởi tố, bắt tạm giam thêm 4 bị can trong vụ nâng khống giá cây xanh

(LĐTĐ) Thông tin từ Bộ Công an cho hay, ngày 27/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam 4 bị can trong vụ ...
Chính sách học phí năm học 2021- 2022: Nhà trường và phụ huynh đều vui mừng

Chính sách học phí năm học 2021- 2022: Nhà trường và phụ huynh đều vui mừng

(LĐTĐ) Mới đây, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua Nghị quyết quy định mức thu học phí đối với các cơ sở giáo dục mầm non, giáo ...
Các chốt phòng dịch kiểm soát gần 21.000 lượt người ra, vào Hà Nội

Các chốt phòng dịch kiểm soát gần 21.000 lượt người ra, vào Hà Nội

(LĐTĐ) 24 giờ qua, Hà Nội đã duy trì 22 chốt kiểm soát người và phương tiện ra, vào Thành phố; các lực lượng chức năng đã kiểm soát 14.642 lượt ...
Ngày 27/9, Hà Nội có 4 ca mắc mới Covid-19

Ngày 27/9, Hà Nội có 4 ca mắc mới Covid-19

(LĐTĐ) Theo tin từ Sở Y tế Hà Nội, tính từ 12h đến 18h ngày 27/9, trên địa bàn thành phố ghi nhận 3 ca dương tính với vi rút SARS-CoV-2 ...
Xét xử phúc thẩm vụ Ethanol Phú Thọ: Công ty Mai Phương đề nghị bồi thường 13 tỷ thay Trịnh Xuân Thanh

Xét xử phúc thẩm vụ Ethanol Phú Thọ: Công ty Mai Phương đề nghị bồi thường 13 tỷ thay Trịnh Xuân Thanh

(LĐTĐ) Tại phiên tòa ngày 27/9, ông Kiều Đào Lâm - Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Mai Phương (Công ty Mai Phương) đã bất ngờ đề nghị được đứng ...
Ngày 27/9, số bệnh nhân khỏi bệnh nhiều hơn số ca mắc mới Covid-19

Ngày 27/9, số bệnh nhân khỏi bệnh nhiều hơn số ca mắc mới Covid-19

(LĐTĐ) Bản tin dịch Covid-19 ngày 27/9 của Bộ Y tế cho biết có 9.362 ca mắc Covid-19, riêng thành phố Hồ Chí Minh đã có 4.134 ca, tiếp đó là ...

Tin khác

Đánh thức tiềm năng văn hoá Việt tại "Không gian Văn hoá Quốc Tử Giám"

Đánh thức tiềm năng văn hoá Việt tại "Không gian Văn hoá Quốc Tử Giám"

(LĐTĐ) Sáng 26/9, Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp Dự án phi lợi nhuận về Văn hóa và Giáo dục Gavisto Diplomat tổ chức tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Đánh thức tiềm năng văn hoá Việt", đồng thời ra mắt Dự án "Không gian Văn hoá Quốc Tử Giám".
Chả cốm - phong vị mùa thu

Chả cốm - phong vị mùa thu

(LĐTĐ) Thu đến, ấy cũng là khi bước vào mùa cốm. Hạt cốm căng mọng xanh như hạt ngọc được kết tinh từ nắng mưa, tinh túy của đất trời. Từ cốm, những người nội trợ khéo đất Hà thành làm nên nhiều món ngon mang phong vị mùa thu. Một trong những món đó là chả cốm.
Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

(LĐTĐ) Mỗi một quốc gia, dân tộc đều có những nét đặc trưng riêng về bản sắc và nền văn hoá của mình. Đối với nước ta trải qua quá trình hơn một nghìn năm dựng nước và giữ nước, tục ngữ, ca dao đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa mãi mãi trường tồn.
Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

(LĐTĐ) Nhiều năm nay, nhà văn Nguyễn Toàn Thắng gắn bó với sân khấu qua những vở diễn gây tiếng vang như: “Vì sao lạc xứ”, “Tái sinh”, “Thần giữ của”, “Truyền thuyết Triệu Trinh Nương”… Gần đây, nhà văn xuất hiện lại trên văn đàn bằng tập truyện ngắn mang phong cách giễu nhại đặc trưng và gần như là “của hiếm” của văn học nước nhà hiện đại. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi cởi mở với nhà văn Nguyễn Toàn Thắng xung quanh tập truyện ngắn này, và tất nhiên, cả về những gì liên quan đến tình hình văn nghệ.
Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

(LĐTĐ) Nhân dịp Trung thu, hoạ sĩ Lê Thiết Cương cùng nhóm hoạ sĩ G39 đã ra mắt triển lãm trực tuyến "Phá cỗ tranh".
Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

(LĐTĐ) Dịch bệnh Covid-19 đang khiến Trung thu năm nay trở nên khác biệt so với các năm trước. Tuy nhiên không vì thế mà cái Tết Trung thu của các em nhỏ lại thiếu đi sự vui vẻ, ấm áp, thiếu đi nét đẹp văn hóa cổ truyền của ngày Tết đoàn viên.
Tết Trung thu trong miền ký ức

Tết Trung thu trong miền ký ức

(LĐTĐ) Mỗi năm, vào cữ tháng Tám âm lịch, khi gió heo may se lạnh quyện cùng nắng vàng như mật mang mùa thu ngọt ngào tới, tôi lại thầm nhớ về những Tết Trung thu xưa. Bao kỷ niệm của một thời vô ưu trong ký ức bỗng thức dậy theo tiếng trống bỏi lảnh lót, trống ếch thì thùng văng vẳng ngoài phố.
Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

(LĐTĐ) Trước những lùm xùm về phát biểu, viết lách trên không gian mạng hay quảng cáo những sản phẩm không đảm bảo chất lượng, làm từ thiện… của một số nghệ sĩ gây bức xúc trong dư luận, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa hoàn tất dự thảo Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Bộ Quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa hoàn tất dự thảo bộ quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (bộ quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Trong điều kiện dịch bệnh Covid-19 vẫn diễn biến khó lường, tỉnh Hải Dương quyết định không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2021 mà chỉ tổ chức các nghi lễ truyền thống.
Xem thêm
Phiên bản di động