Mừng thọ đầu Xuân: Lan tỏa nét đẹp hiếu kính trong đời sống hiện đại

Nét đẹp truyền thống được gìn giữ từ mỗi mái nhà

Trong tâm thức người Việt, gia đình có ông bà, cha mẹ tuổi cao được xem là mái nhà còn đủ nếp xưa, còn giữ được cội nguồn yêu thương. Vì thế, mừng thọ đầu Xuân không chỉ là chúc thêm một tuổi mới, mà còn là mừng phúc, mừng đức và mừng sự sum vầy của nhiều thế hệ.

Từ mùng 4 đến giữa tháng Giêng, nhiều địa phương tổ chức lễ mừng thọ tập trung tại nhà văn hóa thôn, xã. Chính quyền và Hội Người cao tuổi phối hợp thực hiện theo hướng trang trọng, tiết kiệm, hạn chế hình thức. Cách tổ chức này cho thấy phong tục đang được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội mới.

Tại thôn 1 Vạn Phúc, xã Nam Phù (Hà Nội), lễ mừng thọ Xuân Bính Ngọ 2026 diễn ra vào mùng 4 Tết. Các cụ tròn 70, 75, 80, 85, 90 và trên 100 tuổi được trao giấy chúc thọ trước toàn thể hội viên và người dân.

Cụ Hoàng Thị Như (85 tuổi) mặc áo dài đỏ, tay run nhẹ khi nhận giấy chúc thọ. Sau buổi lễ, cụ ngồi giữa vòng con cháu, ánh mắt không giấu được niềm vui.

“Tuổi này không cần gì lớn. Con cháu về đông đủ là vui rồi. Nhiều năm trước, các con đi làm xa, Tết có năm không đủ mặt. Nay con cháu đã trưởng thành, ai cũng thu xếp trở về. Ngồi nhìn con cháu chuyện trò, hỏi han nhau, mình thấy ấm lòng”, cụ Như chia sẻ.

Cụ Hoàng Thị Như (xã Nam Phù, Hà Nội) vui mừng trong ngày mừng thọ đầu xuân.

Ở phường Vũ Ninh (Bắc Ninh), bà Trịnh Thị Hà (75 tuổi) cũng được gia đình tổ chức mừng thọ trong không khí ấm cúng. Con cháu tự chuẩn bị mâm cơm, trang trí bàn thờ gia tiên và dành cho bà vị trí trang trọng nhất trong nhà.

“Thật ra đối với tôi niềm vui lớn nhất không nằm ở quà cáp hay nghi lễ, mà ở việc con cháu về sum họp đầy đủ trong ngày mừng thọ của mình. Được chúc thọ trước họ hàng, được con cháu mừng tuổi, cảm giác mình vẫn là chỗ dựa tinh thần cho các con”, bà Hà tâm sự.

Ngày nay, khi tuổi thọ trung bình tăng lên, nhiều địa phương điều chỉnh độ tuổi mừng thọ từ 70 tuổi trở lên thay vì bắt đầu từ 60 tuổi như trước đây. Sự thay đổi này phản ánh thực tế dân số đang chuyển dịch và quan niệm về tuổi cao cũng khác trước.

Cách tổ chức lễ mừng thọ vì thế cũng được sắp xếp lại theo hướng gọn nhẹ, trang trọng và tiết kiệm. Lễ chung được tổ chức tại thôn, xã; sau đó mỗi gia đình tự gặp mặt theo điều kiện của mình. Mô hình này vừa giữ được tính cộng đồng, vừa tránh phô trương hình thức.

Chính sự kết hợp ấy giúp mừng thọ đầu xuân duy trì được giá trị cốt lõi: Tôn kính người cao tuổi và củng cố mối liên kết giữa các thế hệ trong gia đình.

Mừng thọ trong bối cảnh già hóa dân số: Khi phong tục mang thêm ý nghĩa xã hội

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Số người cao tuổi tăng lên trong khi cấu trúc gia đình nhiều thế hệ chung sống dần thu hẹp do đô thị hóa và di cư lao động. Trong bối cảnh đó, những dịp sum họp như mừng thọ càng có ý nghĩa.

Nghi lễ mừng thọ đầu xuân nhắc nhở trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ; tạo không gian để các thế hệ gặp gỡ, trò chuyện; và củng cố ý thức gia đình bằng những hành động cụ thể.

Không khí ấm cúng trong ngày mừng thọ đầu Xuân của bà Trịnh Thị Hà, khi con cháu quây quần chúc thọ.

Được chúc thọ trong những ngày đầu xuân, người cao tuổi không chỉ nhận lời chúc, mà còn được quây quần bên con cháu, giữa sự chúc mừng của xóm giềng. Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh dân số già hóa nhanh.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị gia đình đứng trước nguy cơ bị giản lược, mừng thọ đầu năm vẫn tồn tại như một điểm tựa ổn định. Không ồn ào, không phô trương, nghi lễ ấy duy trì một trật tự rõ ràng: Người cao tuổi được tôn trọng, con cháu ý thức trách nhiệm, cộng đồng giữ vai trò kết nối.

Từ mùng 4 Tết đến giữa tháng Giêng, hình ảnh các cụ cao niên nhận giấy chúc thọ tại nhà văn hóa thôn, tổ dân phố đã trở thành một nhịp điệu quen thuộc của mùa Xuân. Ở tầng sâu hơn, đó là cách xã hội khẳng định rằng phát triển bền vững luôn bắt đầu từ gia đình và sự trân trọng thế hệ đi trước.