Thúc đẩy xã hội hóa các hoạt động dự trữ quốc gia

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình nêu rõ, lần sửa luật này hướng tới mục tiêu dự trữ quốc gia được kế thừa, sửa đổi và bổ sung mục tiêu, theo đó, dự trữ quốc gia, dự trữ chiến lược để bảo đảm tự chủ chiến lược quốc gia, nhằm huy động, khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế, là công cụ điều tiết thị trường để bảo đảm nền kinh tế vận hành ổn định, hiệu quả theo quy luật thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa.

Về ngân sách nhà nước chi cho dự trữ quốc gia, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, dự luật quy định những nội dung chi dự trữ quốc gia sử dụng từ nguồn dự phòng và chuyển nguồn sang năm sau để phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước năm 2025.

Về chiến lược, danh mục dự trữ quốc gia, dự thảo luật đã rà soát, sửa đổi và bổ sung nguyên tắc xây dựng chiến lược, nguồn lực dự trữ quốc gia, đáp ứng mục tiêu ổn định và phát triển kinh tế - xã hội. Thực hiện phân cấp, phân quyền triệt để: Luật chỉ quyết định mục tiêu, yêu cầu, tiêu chí và giao Chính phủ quy định danh mục hàng dự trữ quốc gia, danh mục hàng dự trữ chiến lược để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế trong từng thời kỳ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình. (Ảnh: Quốc hội)

Đối với hoạt động quản lý, sử dụng hàng dự trữ quốc gia, dự thảo luật quy định về thẩm quyền quyết định nhập, xuất của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quản lý hàng dự trữ quốc gia.

Việc mua, bán hàng dự trữ quốc gia do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý được thực hiện theo các quy định đặc thù trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Về bảo quản hàng dự trữ quốc gia, dự thảo luật đã bỏ yêu cầu hàng dự trữ quốc gia phải được cất giữ riêng, sửa đổi phương thức quản lý từ việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hàng dự trữ quốc gia thành quy định về bảo quản hàng dự trữ quốc gia, bảo đảm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi khi tổ chức thi hành pháp luật.

Đối với công tác quản lý, sử dụng hàng dự trữ chiến lược, đây là những nội dung bổ sung mới. Dự thảo luật đã quy định những nội dung mang tính cơ chế, nguyên tắc về nhập, xuất, mua, bán, bảo quản, cất giữ hàng dự trữ chiến lược và giao Chính phủ quy định cụ thể trong từng thời kỳ để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế.

Trong đó, dự thảo luật đã quy định việc thực hiện xã hội hóa thông qua hoạt động nhập, mua, cất giữ từ nguồn hợp pháp tại đơn vị, doanh nghiệp và được Nhà nước hỗ trợ các khoản chi phí quản lý, bảo quản, thuế, lãi suất và các khoản hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật...

Qua thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát, hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật, đặc biệt là các chính sách mới như dự trữ chiến lược, xã hội hóa dự trữ quốc gia và các nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền, đảm bảo tính khả thi và đồng bộ.

Về dự trữ chiến lược, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy, dự trữ chiến lược là nội dung quan trọng của dự thảo Luật, nhằm thể chế chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 39 và Kết luận 115. Các quy định, đặc biệt là quy định về quản lý và sử dụng hàng dự trữ tại Chương 5, đã cơ bản cụ thể hóa mục tiêu xây dựng dự trữ chiến lược.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. (Ảnh: Quốc hội)

Tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi, thống nhất và đáp ứng yêu cầu đặt ra trong bối cảnh mới, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về: nguyên tắc quản lý hàng dự trữ chiến lược; chính sách của Nhà nước đối với dự trữ chiến lược; danh mục hàng dự trữ chiến lược, mức dự trữ chiến lược phù hợp với từng giai đoạn; ứng dụng khoa học công nghệ trong dự trữ chiến lược; phương thức, công cụ và cơ chế điều tiết thị trường dự trữ chiến lược đối với các loại tài nguyên, khoáng sản quan trọng.

Về xã hội hóa dự trữ quốc gia, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy, dự thảo Luật đã có bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy xã hội hóa các hoạt động dự trữ quốc gia, góp phần đa dạng hóa nguồn lực, nâng cao tính linh hoạt và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, các quy định tại Điều 4 về chính sách của Nhà nước đối với xã hội hóa dự trữ quốc gia hiện mới dừng lại ở mức khuyến khích, tạo điều kiện, chưa bao quát các cơ chế hỗ trợ cần thiết. Đặc biệt còn thiếu các ưu đãi tài chính như thuế, tín dụng, cũng như các quy định đối với trường hợp xã hội hóa gắn với bí mật nhà nước.

Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung các quy định về ưu đãi tài chính, tín dụng, cơ chế mua lại và luân phiên hàng dự trữ, cơ chế chia sẻ rủi ro, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Đồng thời, hoàn thiện quy định về thanh tra, kiểm tra, giám sát và cơ chế huy động nguồn lực ngoài ngân sách, nhằm bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và bền vững của dự trữ quốc gia.