Thị trường lao động Hà Nội: Cử nhân “rớt giá”

	Cơ hội cho lao động kỹ thuật cao
	Có việc làm ổn định nhờ học nghề nấu ăn
	Có giải quyết được việc làm ngay sau khi tốt nghiệp?

Theo Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội (HEIC), trung bình mỗi quý của năm 2015, Trung tâm đã tổ chức 20 phiên giao dịch việc làm nhưng tỷ lệ kết nối cung –cầu lao động chỉ đáp ứng được 30% nhu cầu. Lý giải về điều này, bà Vũ Thị Thanh Liễu, Trưởng phòng Thông tin thị trường lao động của HEIC, cho biết, phần lớn các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng đối tượng lao động trung cấp và lao động phổ thông, trong khi nguồn lao động đến trung tâm tham gia tuyển dụng chủ yếu là tốt nghiệp CĐ - ĐH. Như vậy, cung không khớp cầu dẫn đến tỷ lệ được tuyển dụng rất thấp.

Tại các hội chợ việc làm cử nhân, kỹ sư đến tìm việc rất đông

Phân tích chỉ tiêu tuyển dụng yêu cầu về trình độ của HEIC trong các phiên giao dịch việc làm gần đây cho thấy, nhu cầu tuyển dụng lao động có trình độ CĐ -ĐH chiếm tỷ lệ thấp nhất (dưới 28% tổng chỉ tiêu tuyển dụng của các phiên giao dịch việc làm hàng tuần). Trong khi đó, số ứng viên có trình độ CĐ –ĐH tìm đến các phiên giao dịch việc làm và các hội chợ việc làm trên địa bàn TP luôn chiếm trên 80%.

Cũng theo phản ánh của ban tổ chức các hội chợ việc làm trên địa bàn TP Hà Nội, phần đông lao động có trình độ CĐ -ĐH đến ứng tuyển tuy có bằng cấp chuyên môn nhưng lại thiếu kiến thức chuyên môn hay kỹ năng thực hành. Trong số các ngành nghề, ngành có nhiều cử nhân, kỹ sư xin làm trái bằng cấp nhất và cũng là ngành tuyển nhiều lao động nhất là dịch vụ, thương mại (43%).

Ông Thanh Vũ, cán bộ nhân sự của Cty V& M cho hay: Chúng tôi có nhu cầu 7 LĐ kế toán máy có trình độ CĐ nhưng qua vài phiên sơ tuyển tại sàn giao dịch việc làm Hà Nội, chúng tôi đã chọn được khoảng 20 hồ sơ tốt, đúng chuyên ngành có trình độ ĐH, nhưng qua phỏng vấn lượt hay cho NLĐ thử việc thì đến nay lại chỉ còn có 3 người làm được việc và cả 3 người này lại có trình độ CĐ chứ không phải ĐH. Thực tế, chúng tôi vẫn phải mất thêm 3 tháng để đào tạo kỹ năng nghề nghiệp cho 3 lao động này mới đáp ứng được công việc giao. Điều này đã phản ánh tình trạng chất lượng lao động thấp, về cơ bản chưa đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng, tiếp tục cho thấy việc đào tạo chuyên môn tại các trường ĐH, CĐ (và cả trung cấp chuyên nghiệp và công nhân kỹ thuật) còn nhiều bất cập, buộc phải cải tổ tích cực hơn nữa.

Ngoài yếu tố về chuyên môn, tay nghề, một nguyên nhân khác mà theo đánh giá của các nhà tuyển dụng (nhất là các DN có vốn đầu tư nước ngoài) khiến họ đánh giá thấp các tân cử nhân, kỹ sư là những kỹ năng bổ trợ cho công việc như khả năng sử dụng thông thạo các phần mềm máy tính hay ngoại ngữ của LĐ không tương xứng với những bằng cấp họ được học. Bà Mai Hương- đại diện nhà tuyển dụng của Tập đoàn La thị (Hồng Kông) cho hay, tiếng Anh từ lâu đã trở thành một yếu tố không thể thiếu của các cử nhân khi đi xin việc nhưng các cử nhân của ta vẫn chỉ dừng lại ở phần giao tiếp thông thường còn nếu đi sâu hơn một chút là trao đổi công việc bằng tiếng Anh thì ứng viên đành chịu. Vì thế, chúng tôi sẵn sàng chấp nhận tuyển lao động có trình độ trung cấp nhưng kỹ năng tiếng Anh tốt để đào tạo nghề nghiệp còn hơn là tuyển LĐ tốt nghiệp CĐ - ĐH nhưng kỹ năng nghề và cả tiếng Anh đều không có.

Bên cạnh đó, do yếu tố tâm lý của các cử nhân ngoại tỉnh sẵn sàng bám trụ lại thành phố sau khi ra trường bằng mọi giá nên họ rất dễ chấp nhận công việc không đúng trình độ hay lương thấp. Trong khi đó, các cử nhân bản địa lại có tâm lý kén chọn công việc rất lớn. Chính những lý do này dẫn đến việc nhà tuyển dụng ỷ thế “cung lớn hơn cầu” để tìm cách ép giá trả công cho NLĐ. Bà Vũ Thanh Liễu cho hay, hiện đã và đang tồn tại tình trạng một số nhà tuyển dụng có biểu hiện “ép” người lao động bằng việc đưa ra những yêu cầu, đòi hỏi cao so với thực tế công việc trong khi trả lương thấp. Ngoài ra, họ còn không phổ biến cụ thể các chế độ như BHXH, BHYT, tính ổn định của việc làm. Phần thiệt thòi này chủ yếu rơi vào những LĐ có trình độ, tốt nghiệp CĐ -ĐH. Tuy chưa có thống kê cụ thể nhưng theo nhận định ban đầu của Sở LĐTBXH Hà Nội, đã có một số lượng khá lớn cử nhân ĐH, CĐ chấp nhận làm những công việc hoặc là không đúng ngành nghề đào tạo hoặc các công việc phổ thông.

Theo lãnh đạo Sở LĐTBXH Hà Nội, để giải quyết tình trạng này cần phải tiếp tục đẩy mạnh việc định hướng nghề nghiệp cũng như đào tạo theo nhu cầu xã hội. Đó mới là cái gốc để giải quyết dứt điểm tình trạng dư thừa nhân lực trong khi các DN không tuyển đủ chỉ tiêu lao động.

Mạnh Quân