“Tết số” trên quê hương Hoài Đức

“Cái chạm” thay đổi thói quen

Những năm gần đây, bên cạnh khái niệm “Tết an toàn”, “Tết xanh”, một cụm từ mới đang dần quen thuộc với người dân Thủ đô, đó là “Tết số”. Đó là thay vì cảnh chen chúc, xếp hàng làm thủ tục dịp cuối năm, thì giờ đây nhiều hồ sơ được giải quyết qua dịch vụ công trực tuyến. Ngay cả các thông báo hành chính, lịch trực Tết, thông tin an ninh trật tự, y tế, vệ sinh môi trường… cũng được thay thế bằng một “cú chạm” trên màn hình điện thoại hay máy tính.

Tại xã Hoài Đức, điều này càng được thể hiện rõ qua công tác chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt. Nếu như trước đây, người có công, đối tượng bảo trợ xã hội phải tập trung tại nhà văn hóa hay trụ sở để nhận tiền mặt, ký nhận, đối chiếu danh sách. Nay, quà Tết theo Nghị quyết 418/NQ-CP được chuyển thẳng vào tài khoản từng người.

Vị trí thứ 6 trong số 126 xã, phường của Thủ đô về chỉ số giải quyết thủ tục hành chính, cho thấy quyết tâm và nỗ lực thực chất của chính quyền xã Hoài Đức trong việc đổi mới phương thức phục vụ.

Tính riêng trong dịp Tết Bính Ngọ, xã Hoài Đức chi trả gần 4,5 tỷ đồng cho hơn 7.588 lượt đối tượng chính sách, người có công và bảo trợ xã hội. Riêng đợt đầu năm, hơn 2.452 người nhận quà với tổng kinh phí trên 980 triệu đồng, trong đó có 759 người có công và 1.692 người bảo trợ xã hội. Tại các trụ sở của xã, không còn cảnh tập trung đông người, không phải ký nhận giấy tờ phức tạp, không lo nhầm lẫn hay chậm trễ “sự minh bạch của những dãy số” đã đem lại cho người dân cảm giác yên tâm, tin tưởng. Đây chính là “Tết số”, khi sự quan tâm của Nhà nước đến với từng gia đình một cách lịch sự, gọn nhẹ và hiệu quả.

Nhưng chuyển đổi số ở Hoài Đức không chỉ nằm trong các con số chuyển khoản. Nó hiện diện ở nhà văn hóa thôn, nơi đã được phủ sóng wifi miễn phí tốc độ cao. Dưới mái nhà văn hóa, hình ảnh quen thuộc những ngày này là đoàn viên thanh niên trong chiến dịch “45 ngày đêm ra quân hỗ trợ chuyển đổi số” cầm tay chỉ việc cho các cụ ông, cụ bà cách dùng smartphone: Mở ứng dụng ngân hàng, kiểm tra tin nhắn nhận tiền, quét mã QR, truy cập Zalo chính quyền.

Tại chợ, các làng nghề, hội chợ xuân, điểm bán hoa, cây cảnh, sản phẩm OCOP…, những tấm biển mã QR thanh toán đã trở nên phổ biến. Nhiều tiểu thương vốn chỉ quen tiền mặt nay đã thành thạo thao tác “quét mã”, vừa tránh rủi ro tiền lẻ, tiền giả, vừa tạo cảm giác văn minh, an toàn cho khách. Một nét văn hóa mua sắm mới đang hình thành hiện đại mà vẫn gần gũi.

Hệ thống loa truyền thanh thông minh, Zalo chính quyền liên tục cập nhật lịch chi trả an sinh, hướng dẫn đăng ký thủ tục trực tuyến, cảnh báo an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy…, giúp người dân nắm thông tin nhanh, chính xác, thay cho việc phải “lên xã hỏi trực tiếp” như trước. Ở chiều ngược lại, chính quyền cũng sử dụng các nhóm Zalo khu dân cư để vận động thu nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; thông tin về các chiến dịch bảo đảm an ninh trật tự dịp Tết.

Trong đợt cao điểm trước Tết, UBND xã đã ban hành 24 văn bản chỉ đạo, tất cả đều chuyển tải qua hệ thống quản lý văn bản điện tử.

Trên bình diện rộng hơn, “Tết số” chính là những “cái chạm” đầu tiên giúp người dân làm quen với dịch vụ công trực tuyến: kiểm tra tiến độ hồ sơ trên Cổng dịch vụ công, đặt lịch làm việc, thanh toán các khoản phí, lệ phí… Mỗi trải nghiệm thuận lợi đặc biệt trong cao điểm Tết dần xây dựng niềm tin: rằng chuyển đổi số không phải là điều gì xa lạ, mà gắn với lợi ích rất cụ thể của từng người, từng nhà.

Người dân là trung tâm hệ sinh thái

Nếu “Tết số” là những biểu hiện gần gũi của chuyển đổi số, thì chính quyền số là nền tảng tư duy đứng phía sau, ở xã Hoài Đức, sự thay đổi có thể thấy rõ ngay tại Bộ phận một cửa và trong cách vận hành của UBND xã. Chỉ vài năm trước, mỗi dịp giáp Tết, trụ sở UBND xã thường xuyên đông kín người, chờ làm giấy tờ đất đai, xác nhận hộ tịch, nhận hỗ trợ an sinh. Cảnh xếp hàng, đi lại nhiều lần vì thiếu giấy tờ hay phải bổ sung thông tin là chuyện quen thuộc. Nay, với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cùng hệ thống quản lý văn bản, điều hành điện tử, diện mạo đã khác hẳn.

Hồ sơ được luân chuyển, phê duyệt, đôn đốc, nhắc việc trên môi trường số, giảm tối đa độ trễ. Người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu tiến độ qua điện thoại, được cán bộ hướng dẫn từ xa, chỉ đến trụ sở khi thật sự cần thiết. Tỷ lệ hồ sơ nộp trực tuyến và trả đúng hạn ở mức gần như tuyệt đối, giúp Hoài Đức vươn lên Top 6/126 xã, phường toàn Thủ đô về chỉ số giải quyết thủ tục hành chính. Đó không chỉ là danh hiệu, mà là thước đo cho sự chuyển dịch từ “quản lý” sang “phục vụ”.

Trong đợt cao điểm trước Tết, UBND xã đã ban hành 24 văn bản chỉ đạo, tất cả đều chuyển tải qua hệ thống quản lý văn bản điện tử. Chỉ đạo từ xã đến thôn, tổ dân phố được truyền đạt nhanh, đúng, đủ; công việc về vệ sinh môi trường, trang trí, an ninh trật tự, phòng cháy chữa chá … được triển khai đồng bộ, đúng tiến độ. Đội ngũ cán bộ làm việc với tinh thần “hết việc chứ không hết giờ”, nhưng áp lực được chia sẻ nhờ số hóa quy trình, nhắc việc tự động, phân loại ưu tiên rõ ràng.

Mô hình chính quyền số tại xã Hoài Đức đang từng bước xây dựng phản ánh đúng tinh thần Hà Nội theo đuổi, người dân là trung tâm của hệ sinh thái số.

Chính quyền số ở Hoài Đức cũng gắn chặt với xây dựng đô thị an toàn, kỷ cương. Hệ thống camera an ninh kết nối về trung tâm giúp giám sát các điểm nóng, hỗ trợ lực lượng chức năng xử lý vi phạm trật tự đô thị, an toàn giao thông một cách chủ động. Trong đợt cao điểm dịp Tết, huyện tổ chức 86 lượt tuần tra, xử lý 42 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông, góp phần giữ bình yên cho người dân vui xuân. Dữ liệu từ camera, từ phản ánh hiện trường qua Zalo, mạng xã hội trở thành “tai mắt” hỗ trợ quản lý đô thị, thay cho cách giám sát thuần túy dựa vào nhân lực như trước.

Nhìn rộng hơn, mô hình chính quyền số mà Hoài Đức đang từng bước xây dựng phản ánh đúng tinh thần Hà Nội theo đuổi, đó là việc người dân là trung tâm của hệ sinh thái số. Dữ liệu dùng chung, quy trình số hóa, dịch vụ công trực tuyến, tương tác hai chiều qua các nền tảng số… không chỉ làm nhẹ gánh cho người dân và doanh nghiệp, mà còn giúp bộ máy vận hành minh bạch, hiệu quả hơn.

Dù thách thức vẫn còn nhưng chính những “cú chạm” thuận lợi đầu tiên, những lần người dân nhận được dịch vụ nhanh hơn, minh bạch hơn đang tạo dựng niềm tin để Thủ đô Hà Nội tiến xa hơn trong nền hành chính phục vụ. Một lúc nào đó, khi người dân cảm nhận được rằng chính quyền đang phục vụ mình trên môi trường số qua những việc tưởng như nhỏ như tra cứu hồ sơ, nhận tiền hỗ trợ, thanh toán trực tuyến thì “chính quyền số phục vụ” không còn là khái niệm mà là trải nghiệm hằng ngày.