Tăng trưởng kinh tế TP.HCM đối mặt với nhiều thách thức lớn

Tiếp tục duy trì tăng trưởng

Theo Cục Thống kê TP.HCM, trong 8 tháng đầu năm 2023, kinh tế Thành phố tiếp tục duy trì mức tăng trưởng ở một số lĩnh vực. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt gần 765.000 tỷ đồng, tăng 7,6% so với cùng kỳ 2022.

Kinh tế TP.HCM đang đối mặt với nhiều thách thức để hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng 7,5 - 8% trong năm 2023.

Chỉ số sản xuất toàn công nghiệp Thành phố tăng 2,8%, trong đó 4 ngành công nghiệp trọng điểm tăng 6%. Tổng thu ngân sách Nhà nước 8 tháng đầu năm 2023 ước thực hiện khoảng 298.000 tỷ đồng, đạt 63,4% dự toán và giảm 6,8% so với cùng kỳ 2022.

Số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập tính từ ngày 1/1/2023 - 20/7/2023 đạt hơn 32.500 doanh nghiệp, tăng 11,3% về giấy phép. Tính 7 tháng đầu năm 2023, tổng khối lượng giao dịch chứng khoán đạt hơn 100.500 triệu chứng khoán với hơn 1,8 triệu tỷ đồng, tăng 2,3% về khối lượng, nhưng giảm 39,7% về giá trị so với cùng kỳ.

Bình quân 8 tháng năm 2023, chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,45% so với cùng kỳ năm 2022 (bình quân 8 tháng đầu năm 2022 tăng 2,10%) trong đó các nhóm tăng cao gồm nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống (tăng 3,99%), đồ uống và thuốc lá (4,35%), nhà ở và vật liệu xây dựng (4,56%), văn hóa, giải trí và du lịch (4,27%), giáo dục (15,25%).

Tính từ đầu năm 2023 đến nay, Thành phố đã tiếp nhận 99.206 trường hợp nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, ban hành quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp cho 93.877 người lao động đủ điều kiện.

Thách thức đan xen

Mặc dù tiếp tục duy trì mức tăng trưởng nhưng TP.HCM đang phải đối mặt với nhiều thách thức đan xen để có thể hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế cho cả năm 2023. Trong 8 tháng đầu năm 2023, tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến lương thực thực phẩn, đồ uống lại giảm tới 5,8%; 3 ngành công nghiệp truyền thống (sản xuất trang phục, dệt, sản xuất da và các sản phẩm liên quan) giảm sâu tới 9,9%. Đây là lĩnh vực vốn dĩ chiếm lĩnh thị trường tiêu dùng rộng lớn của TP.HCM.

Tuy tăng số lượng doanh nghiệp thành lập nhưng vốn đăng ký lại giảm tới 12,4% so với cùng kỳ năm 2022; tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Thành phố tính từ ngày 1/1/2023 đến ngày 20/8/2023 đạt hơn 1,968 tỷ USD, giảm 27,2% so với cùng kỳ năm 2022.

Đáng chú ý, giải ngân đầu tư công tính từ đầu năm 2023 đến hết tháng 8/2023 đạt 21.768 tỷ đồng, đạt 31,8% theo kế hoạch vốn được UBND Thành phố giao và chỉ đạt 30,9% so với kế hoạch vốn được Thủ tướng Chính phủ giao. Tốc độ giải ngân đầu tư công này được đánh giá là chậm và khó có thể hoàn thành chỉ tiêu 95% đến hết năm 2023 như Thủ tướng Chính phủ yêu cầu.

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, mặc dù kinh tế Thành phố đã có những tín hiệu tích cực của các trụ cột tăng trưởng, nhưng những tín hiệu này chưa đủ sức vực dậy tăng trưởng kinh tế Thành phố để đạt được mục tiêu như kế hoạch đề ra. Mặc dù cầu tiêu dùng đang trên đà phục hồi nhưng vẫn chưa đạt được bằng mức trước thời điểm dịch Covid-19, chưa tạo động lực sản xuất, đầu tư và tiêu dùng. Hoạt động xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục khó khăn do nhu cầu nhập khẩu thế giới giảm mạnh ở phần lớn các mặt hàng chủ lực của Thành phố. Tốc độ giải ngân đầu tư công khá chậm.

Kinh tế TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung đang phát triển trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với những rủi ro theo chiều hướng tiêu cực và hiện diện trong ngắn hạn khi tăng trưởng thương mại toàn cầu dự kiến giảm từ 6% năm 2022 xuống còn 1,7% năm 2023. Khủng hoảng Nga - Ukraine leo thang sang giai đoạn mới, không có dấu hiệu dừng lại, đe doạ an ninh lương thực.

Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam giảm tốc mạnh do sức cầu bên ngoài giảm mạnh, đồng thời cầu trong nước cũng đang yếu đi. Tỷ giá USD tăng khiến hàng xuất khẩu của doanh nghiệp Thành phố khó cạnh tranh về giá ở thị trường Châu Âu và Mỹ. Song song đó, việc đồng Nhân dân tệ mất giá mạnh sẽ khiến hàng trong nước mất lợi thế so với hàng Trung Quốc, đặc biệt qua đường tiểu ngạch.

Dư nợ tín dụng toàn hệ thống vẫn tăng chậm, đặc biệt thanh khoản của các doanh nghiệp bất động sản vẫn chưa thật sự được khơi thông. Nợ xấu đang gia tăng nhanh từ đầu năm 2023 đến nay làm suy giảm khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp. Ngoài ra, áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp từ nay đến cuối năm 2023 còn khá lớn. Thị trường bất động sản vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc. Nhu cầu đầu tư vào bất động sản có xu hướng giảm, từ đó làm chậm quá trình mua bán và phát triển thị trường bất động sản Thành phố.

Trong khi người tiêu dùng có xu hướng tiết kiệm chỉ tiêu, giảm các tiêu dùng không thiết yếu do chỉ số giá tiêu dùng đều tăng ở hầu hết các nhóm hàng dẫn đến chỉ số giá bình quân 8 tháng năm 2023 tăng đến 3,45%. Chỉ số lao động việc làm 8 tháng năm 2023 tiếp tục đà giảm so với cùng kỳ năm 2022, nguy cơ đơn hàng xuất khẩu sẽ tiếp tục có chiều hướng giảm do kinh tế toàn cầu đang đối mặt với những rủi ro vì vậy khả năng việc cắt giảm lao động sẽ có nguy cơ tăng.

Trước những khó khăn nêu trên, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM đề xuất nhóm giải pháp như triển khai Nghị quyết 98 của Quốc hội tập trung vào các dự án cho vay kích cầu, các dự án hạ tầng giao thông, tuyến metro số 1, tuyến metro số 2, vành đai 3…

Tập trung chương trình nhà ở cho người thu nhập thấp, dành quỹ nhà ở xã hội, nhà công vụ với mức thuê hợp lý cho các cán bộ trẻ. Xây dựng lộ trình cụ thể để hướng đến phát triển kinh tế xanh đáp ứng tiêu chuẩn xanh của các nước nhập khẩu. Đẩy nhanh tiến độ thực hiện việc điều chỉnh quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công từ việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong giải quyết công việc.

Sau dịch Covid-19, kinh tế TP.HCM dần phục hồi và tăng trưởng, thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước. Ảnh: Minh Tuấn.

Đồng thời đẩy mạnh hơn nữa chi tiêu công, tập trung khai thác thị trường nội địa, sản xuất, tiêu dùng trong nước. Phục hồi niềm tin doanh nghiệp thông qua cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh đồng thời chuẩn bị các kịch bản về an sinh xã hội, thực hiện kinh tế xanh – chuyển đổi xanh thành một năng lực cạnh tranh mới của kinh tế Thành phố…

Tại cuộc họp triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội tháng 9/2023 diễn ra vừa qua, Chủ tịch UBND TP.HCM Phan Văn Mãi yêu cầu các địa phương, sở ngành Thành phố nêu cao tinh thần trách nhiệm, tập trung đeo bám, tháo gỡ từng dự án để đẩy nhanh giải ngân đầu tư công. Có 4 ban quản lý dự án lớn có trách nhiệm giải ngân 70% vốn đầu tư gồm Ban Quản lý đầu tư xây dựng các công trình giao thông, Ban Quản lý đường sắt đô thị, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị, Ban Quản lý đầu tư xây dựng các công trình và công nghiệp .

Đồng thời các sở ngành phải tiếp tục thực hiện các giải pháp nuôi dưỡng nguồn thu, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, rà soát lại kỷ cương trong thu chi, không để thất thoát nguồn thu. Trong đó phải đẩy mạnh các nguồn thu từ đất, vừa tạo nguồn thu cho Thành phố vừa tháo gỡ khó khăn cho các dự án.