Kiếp sau

	“Rét nàng Bân” lại nhớ cố nhà thơ Quang Huy
	Kiếp luân hồi-thông điệp giúp con người sống thiện

Núi trập trùng…vẫn núi

Mây bồng bềnh…vẫn mây

Người có còn ở đấy?

Ta phiêu bồng đó đây.

Theo dấu xưa, người ơi

Mây ấm và đá lạnh

Ngày ấy ở đâu rồi

Tiếng đàn môi ám ảnh…

Người đi ngày ta đến

Liệu có còn kiếp sau?

Dưới đây là lời bình của nhà thơ Đặng Huy Giang:

Cảnh vật thì vẫn như xưa, cho nên mới có việc: “Núi trập trùng…vẫn núi”, còn “Mây bồng bềnh vẫn mây”. Sự không còn “vẫn như xưa” bắt đầu ở câu thứ ba và câu thứ tư ở khổ thơ thứ nhất: “Người có còn ở đấy/ Ta phiêu bồng đó đây”. Riêng câu thơ thứ ba, đã bắt đầu tạo ra một bước chuyển na ná sự đột biến nào đó.

Vậy là người con trai vẫn tin cái người mình yêu vẫn ở nguyên chỗ cũ, không thay đổi như núi vậy, trong khi bản thân anh lại không ở nguyên chỗ cũ và thay đổi như mây vậy. Không thế sao anh lại tự nhận mình là “Ta phiêu bồng đó đây”. Thật là một niềm tin ngây thơ, vụng dại và có phần chủ quan, ích kỷ!

Hình như cái hiện tượng như một thói quen tâm lý truyền thống: “Thuyền đi có nhớ bến chăng/ Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền” đã không còn hợp thời nữa hoặc đã biến đổi theo thời gian. Hoặc cùng lắm, nếu có thì cũng chỉ là thuộc tính vốn có của sự vật.

Bởi thế mà người con trai quyết lần theo“dấu xưa” để tìm “Tiếng đàn môi ám ảnh một thủa”, để thốt lên một câu vừa là lời cảm thán lại vừa là một câu hỏi không kém phần chua xót, tiếc nuối: “Ngày ấy ở đâu rồi” hay “ngày ấy đâu rồi”.

Rồi chàng trai nhận ra cái bi kịch của “người đi” vào chính lúc “ta đến”. Như thế là chắc chắn sẽ không có chuyện hai người – từng là lứa đôi của một thời – gặp nhau nữa.

Nếu bài thơ chỉ dừng ở đây thì câu chuyện tình này không có gì đặc biệt. Có thể diễn nôm: “Anh từng gặp em một ngày, rồi xa em nhiều ngày. Tình yêu chưa có kết cục. Em đi một nơi. Anh đi một nơi. Thời gian trôi qua và ai lo phận nấy. Bỗng có ngày anh nhớ em, muốn tìm lại em, nhưng không gặp. Anh chỉ có biết nhìn trời, nhìn đất mà thở vắn than dài và tiếc nuối”.

Nhưng chính câu cuối: “Liệu có còn kiếp sau?” đã nâng vực và giải cứu cho tình yêu và cả tứ thơ nữa. Đây cũng là điểm nhấn của tứ thơ. Có thể “giải mã”: Tình yêu của anh và em tuy là những khoảnh khắc toàn hoa, là không kết quả, nhưng vẫn là mãi mãi. Anh sẽ còn yêu em nếu còn kiếp sau. Anh vẫn tiếp tục đi tìm em ở kiếp sau”.

Câu thơ này bộc lộ chất đa tình một cách lãng mạn của một người luôn hướng về một người.

Lâu nay, có nhiều người vẫn hỏi: Ai là người đa tình nhất trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du. Một số nhân vật đã được lên danh sách: Kim Trọng, Thúc Sinh, Từ Hải, Hồ Tôn Hiến….Nhưng rốt cục vẫn không phải. Hình như người đa tình nhất lại là người vô danh ở xứ viễn phương kia. Người ấy đã được Nguyễn Du nhắc đến chỉ một lần trong đoạn mô tả chị em nhà Thúy Kiều đi viếng mộ Đạm Tiên trong tiết thanh minh bằng hai câu trên sáu dưới tám không hơn không kém:

Có người khách ở viễn phương

Xa nghe cũng nức tiếng nàng tìm chơi.

Nêu thế để thấy: Cái sự đa tình rất có gốc rễ, trở thành một phần thuộc “nhân loại tính” và tồn tại rất bền vững từ lâu rồi, bất cứ ở đâu, bất cứ ở thời nào.

PV