Phản biện xã hội về quy định dạy thêm, học thêm: Kiến nghị minh bạch hóa và tăng cường giám sát

Tại Hội nghị, nhiều ý kiến ủng hộ chủ trương cải cách quản lý theo hướng minh bạch, công bằng, đặc biệt là việc loại bỏ cơ chế thu tiền học thêm trong nhà trường, thay thế bằng sử dụng ngân sách Nhà nước.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn phát biểu tại Hội nghị.

Tại Hội nghị, hơn 10 ý kiến phát biểu trực tiếp và gần 20 ý kiến bằng văn bản gửi tới Hội nghị đều nhấn mạnh việc ban hành Quyết định mới của UBND Thành phố là hết sức cần thiết và kịp thời. Quyết định không chỉ nhằm lấp đầy “khoảng trống pháp lý” kéo dài từ năm 2019 (khi Thông tư 17/2012/TT-BGDĐT hết hiệu lực), mà còn là yêu cầu bắt buộc để cụ thể hóa và triển khai Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT trên địa bàn Thành phố, góp phần khôi phục trật tự kỷ cương trong quản lý giáo dục.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn khẳng định sự đồng thuận cao với một số nội dung quan trọng của dự thảo Quyết định, đặc biệt là sự chuyển đổi cơ chế tài chính.

Trong đó, dự thảo có những nội dung quan trọng nhận được sự đồng thuận, như việc cấm thu tiền học thêm trong nhà trường, thay vào đó là sử dụng ngân sách Nhà nước cho hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu.

Cùng với đó, quy định cấm giáo viên đang dạy chính khóa thực hiện dạy thêm có thu tiền cho chính học sinh mình đang dạy là biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn tiêu cực và bảo vệ chất lượng dạy chính khóa.

Tại Hội nghị, các chuyên gia cũng tập trung phân tích nguyên nhân sâu xa của nhu cầu học thêm và đề xuất giải pháp căn cơ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.

PGS.TS. Bùi Thị An - Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Kinh tế (Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội) đánh giá, nguyên nhân sâu xa khiến nhu cầu học thêm vẫn tồn tại chính là sự chênh lệch giữa nội dung dạy chính khóa và yêu cầu thi cử, áp lực thi cử lớn (đặc biệt thi vào lớp 10 và đại học), cùng với thu nhập giáo viên chưa cao. Từ đó, chuyên gia này kiến nghị giải pháp căn cơ nhất là nâng cao chất lượng dạy học chính khóa để giảm dần nhu cầu học thêm bắt buộc.

Đại biểu tham gia phản biện tại Hội nghị.

Bên cạnh đó, PGS.TS. Bùi Thị An cũng đề xuất: “Cần có giải pháp thay thế nhu cầu học thêm bằng các hình thức học tập linh hoạt, miễn phí hoặc hỗ trợ trong nhà trường. Thành phố cũng nên xây dựng cơ sở dữ liệu công khai về các lớp, trung tâm dạy thêm được cấp phép; tăng cường thanh tra, giám sát kết hợp với phản ánh của phụ huynh; hỗ trợ, đào tạo giáo viên về phương pháp giảng dạy mới để tăng thu nhập chính đáng, thay vì phụ thuộc vào dạy thêm”.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Tiến Dĩnh - nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ đề nghị làm rõ cơ chế thực hiện đối với việc dạy thêm, học thêm trong nhà trường (phụ đạo học sinh kém, bồi dưỡng học sinh giỏi và học sinh cuối cấp), cần do ngân sách chi trả và không phải đăng ký, viết đơn như dạy thêm ngoài nhà trường.

TS Nguyễn Tiến Dĩnh cũng nhấn mạnh sự cần thiết có kiểm tra, giám sát chặt chẽ của nhà trường để tránh tình trạng tiêu cực như ép buộc học sinh học thêm hoặc nguy cơ giáo viên “cắt xén nội dung dạy học chính khóa để dành cho dạy thêm”. Ông đề nghị bổ sung trách nhiệm của Hiệu trưởng trong việc kiểm tra, giám sát để bảo đảm giáo viên dạy đủ, dạy đúng, có chất lượng theo kế hoạch chương trình.

Góp ý về cơ chế quản lý hoạt động dạy thêm ngoài nhà trường, ông Đinh Hạnh - Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh tế (Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội) chỉ rõ những điểm thay đổi quan trọng trong dự thảo lần này (như hủy bỏ quy định về cấp phép, chuyển quy định thu tiền học thêm sang sử dụng ngân sách Nhà nước, bổ sung chế tài xử phạt hành chính…).

Ông Hạnh kiến nghị cần coi dạy thêm là nghề kinh doanh có điều kiện; đồng thời đề xuất Chính phủ sớm ban hành Nghị định về vấn đề này để nâng cao tính pháp lý, do đây là vấn đề bức xúc trên phạm vi toàn quốc.

Quang cảnh Hội nghị.

Bàn thêm về nội dung này, TS Nguyễn Tiến Dĩnh cũng đề nghị xác định rõ thẩm quyền cấp đăng ký kinh doanh cho tổ chức, cá nhân tổ chức dạy thêm ngoài nhà trường đối với học sinh THPT, vì đối tượng này thuộc Sở GD&ĐT quản lý, trong khi cũng có nhu cầu học thêm rất lớn.

Kết luận Hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn đề nghị cơ quan soạn thảo hoàn thiện dự thảo Quyết định với các nội dung cụ thể nhằm tăng cường trách nhiệm quản lý và sự minh bạch.

Cùng đó, đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ và tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ UBND cấp xã trước khi Quyết định có hiệu lực; tăng cường trách nhiệm của hiệu trưởng trong giám sát việc dạy đủ, dạy đúng chương trình; quy định rõ việc xử lý kỷ luật nghiêm minh và công khai đối với hành vi phân biệt đối xử hoặc gây áp lực học thêm.

Từ ý kiến phản biện tại Hội nghị, nhằm tạo sự minh bạch và tăng tính giám sát, lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố đề nghị cần thiết lập kênh phản ánh trực tuyến độc lập trên Cổng dịch vụ công Thành phố, kèm theo cơ chế bảo vệ người cung cấp thông tin; bổ sung quy định về công khai thông tin vi phạm của giáo viên và cơ sở dạy thêm trên Cổng thông tin điện tử để tăng tính minh bạch và cảnh báo xã hội.

Cùng đó, đề nghị Thành phố ban hành mức chi hợp lý, cạnh tranh nhằm thu hút và giữ chân giáo viên giỏi khi chi ngân sách cho hoạt động bồi dưỡng và phụ đạo, gắn việc chi ngân sách với các tiêu chí đánh giá hiệu quả rõ ràng.

Lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố cho khẳng định, khi Quyết định được ban hành sẽ là công cụ pháp lý quan trọng để cụ thể hóa Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT, góp phần phát huy nội lực, và xây dựng nền giáo dục Thủ đô công bằng, chất lượng hơn.