Nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười và quyết định mang tính lịch sử

Trao đổi với báo chí về những dấu ấn của nguyên TBT Đỗ Mười, GS.TSKH Nguyễn Mại cho biết, sau Đại hội Đảng VI năm 1986, mặc dù đã có chủ trương đổi mới, nhưng cuộc khủng hoảng kinh tế -xã hội của nước ta diễn ra ngày càng nghiêm trọng, lạm phát phi mã, cả nước làm không đủ ăn. Được biết, vào thời điểm đồng chí Đỗ Mười được bầu giữ chức Chủ tịch HĐBT (năm 1988) lạm phát vẫn còn rất cao.

Tổng Bí thư Đỗ Mười nói chuyện thân mật với nhân dân xã Lê Lợi, huyện Thường Tín, ngày 1/11/1992. (ẢnhTTXVN)

Đến đầu năm 1989, lạm phát vẫn ở 9%/tháng và nếu đà tiếp diễn thì sẽ đạt 110% năm. Để giải bài toán lạm phát, Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười đã thành lậpTổ công tác chống lạm phát. Và vào thời gian này, có đến 40 đề án chống lạm phát được gửi đến đồng chí Đỗ Mười từ rất nhiều cơ quan cả trong và ngoài nước. Thậm chí, cả Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra sáng kiến cho Việt Nam vay 2 tỷ USD để chống lạm phát. Dù nhiều như vậy, song đồng chí Đỗ Mười đọc hết và chưa tán thành bất kỳ đề án nào.

Trước tình hình đó, Tổ công tác chống lạm phát đã kiến nghị lãi suất tiền gửi tháng 2/1988 là 13%/tháng; trong khi tỷ lệ lạm phát là 11%/tháng. Sau nhiều buổi tranh luận dân chủ, cân nhắc nhiều yếu tố tác động, Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười chấp thuận kiến nghị đó. Ông Nguyễn Mại nhấn mạnh: Điều cần nói thêm, đây là giai đoạn Việt Nam còn nhờ Liên Xô (cũ) in tiền, tính tổng chi phí kể cả vận chuyển từ Mát-cơ-va về Hà Nội khoảng 5% tổng giá trị các mệnh giá tiền tệ.

Do vậy, tưởng như lãi suất tiền gửi 13%/tháng là quá cao, nhưng thực tế đã tiết kiệm được 3% cho ngân sách nhà nước do không phải trả phí in thêm tiền ở nước ngoài. Do hấp dẫn người dân nên tiền gửi tiết kiệm tăng lên rất nhanh, làm cho cơn sốt giá cả được giảm dần. Tháng 6/1988 Chính phủ quyết định giảm dần lãi suất tiền gửi xuống 9%/tháng, tháng 9 còn 5%/tháng đã xuất hiện tình trạng người dân rút tiền tiết kiệm.

Để ứng phó kịp thời tình hình mới, đồng chí Đỗ Mười đã gọi điện cho các chuyên gia trong đó có ông Nguyễn Mại để nắm bắt tình hình. Và tin tức đầu tiền về nguyên nhân dẫn đến người dân rút tiền tiền kiệm đến từ Hà Nội. Cụ thể, UBND Hà Nội nhận thức được nguyên nhân chủ yếu là tâm lý người dân nên lệnh cho Ngân hàng thành phố bơm đủ tiền tại các Quỹ tiết kiệm để bảo đảm người dân thoải mái khi rút tiền.

Chỉ 5 ngày sau mọi việc trở nên bình thường, người dân có lòng tin nên đã gửi tiền tiết kiệm trở lại. Cuối năm 1988 cơn sốt giá cả về cơ bản được hạ nhiệt. Cùng với thành quả ban đầu của Đổi mới và hội nhập, cuối năm 1990 cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội đã được khắc phục về cơ bản.

“Quyết định của Chủ tịch HĐBT Đỗ Mười áp dụng mức lãi suất tiền gửi tiết kiệm 13%/thàng là vô tiền khoáng hậu. Nếu không có quyết định táo bạo, sáng suốt đó thì không biết tình trạng lạm phát còn kéo dài bao lâu nữa. Đây là phẩm chất đáng quý của người đứng đầu Chính phủ”- GS.TSKH Nguyễn Mại nhấn mạnh.

H.Phạm