Kỳ cuối: Công tử Bạc Liêu và những giai thoại ăn chơi khét tiếng

>> Người Việt Nam đầu tiên mua và tự lái máy bay riêng

>> Phận đời kỳ lạ của cậu bé chăn trâu

Công tử Bạc Liêu là ai?

Thành ngữ “Công tử Bạc Liêu”  thực chất là một cách nói dân dã của người dân Nam bộ để chỉ những cậu ấm con nhà giầu ăn chơi đến mức phá gia chi tử. Theo các tài liệu để lại, người đầu tên làm nên thành ngữ Công tử Bạc Liêu là Huỳnh Văn Phước con một đại điền chủ tên là Huỳnh Chá, quê Bạc Liêu. Thời ấy do chính sách điền địa của Pháp ở các tỉnh miền Tây Nam bộ, khá nhiều địa chủ xuất hiện. Do giầu có nhanh chóng nên tất cả các điền chủ đều mua nhà ở Sài Gòn và cho con lên đó học. Cậu Phước nằm trong số ấy. Thiếu gia Huỳnh Văn Phước ăn diện ngất trời, mặc áo soạn trắng, đi giầy Tàu, đội nón Anh, cầm can Nhật, hút xì gà Manila, đeo kính Ý... Một sáng cậu Phước muốn dạo Sài Gòn liền vẫy xích lô, không ngờ gần chục cái xe lao đến tranh khách. Cậu ngỡ ngàng nhìn khắp lượt và bỗng nảy ra ý chơi ngông. Tất cả các xe có mặt cậu đều thuê tất. Cái đầu chở cậu, các xe sau cái thì chở mũ, cái chở kính, cái chở can, cái chở giày... Đoàn xe nghễu nghện qua các phố khiến nhiều người cho là hâm, có người cho rằng ngông, lố bịch...đám phu xe bèn nháy mắt ra hiệu rằng nói khẽ thôi công tử Bạc Liêu đấy. Thế là từ đó cụm từ “Công tử Bạc Liêu” xuất hiện dùng để chỉ những con cái nhà giầu tiêu tiền như nước và hay có những trò chơi ngông đến quái dị.

Những thiếu gia ăn chơi nổi tiếng ở Sài Gòn ngày ấy phần lớn đều là con nhà điền chủ đất miền Tây. Người ta thống kê ra có đến hàng chục “Công tử Bạc Liêu” trong đó có ba người con trai ông Hội đồng Trạch là Trần Trinh Đinh, con cả; Trần Trinh Huy, con thứ và Trần Trinh Khương con trai út. Huỳnh Văn Phước con điền chủ Huỳnh Chá; Phan Kim Cân, con một điền chủ cũng giầu nứt đố đổ vách khác... đều quê Bạc Liêu. Các “Công tử bạc Liêu” quê tỉnh khác là Lê Công Phước ở Mỹ Tho; Châu Văn Sanh, quê Vĩnh Long; Dương Văn Quảng, quê Cần Thơ... Trong số họ con cái nhà đại điền chủ Trần Trinh Trạch là nổi danh nhất. Người ta kể lại rằng Trần Trinh Đinh, sinh năm 1896, là người đầu tiên làm chủ nhà máy sát lúa với công suất 15 tấn một ngày. Công tử Đinh kiêm nghề buôn chuyến lúa gạo sang thị trường Cămpuchia. Giao du với giới thượng lưu nước này, Đinh phát hiện người vợ của tài xế cho một ông lớn quá xinh đẹp. Mê mẩn, anh ta gạ tay tài xế bán vợ cho mình. Tay tài xế tức điên nhưng cũng đưa ra lời như thách đố: 20.000 đồng đó ông có mua được không? Không ngờ Trần Trinh Đinh bỏ tiền mua thật. 20.000 đồng so với thời giá 1 hào hơn 20 cân lúa lúc ấy thì số tiền mà Đinh bỏ ra mua vợ của tay tài xế kia là tương đương với 4000 tấn lúa (bây giờ vào cỡ gần 50 tỷ đồng). Tay tài xế chết đứng vì không ngờ Đinh giầu có đến thế. Người ta còn kể rằng người vợ Cămpuchia ấy về ở với Trần Trinh Đinh đến cuối đời. Tuy vậy cách chơi ngông của Trần Trinh Đinh cũng chưa là “cái đinh” so với em trai mình là Trần Trinh Huy (Hắc công tử) và một công tử khác là Lê Công Phước (Bạch công tử) quê Mỹ Tho mà sau này trở thành cặp đôi kỳ phùng địch thủ về các mánh ăn chơi khét tiếng.

Lê Công Phước sinh năm 1900, con trai thứ tư của đốc phủ Lê Công Sủng ở Mỹ Tho, nay là Tiền Giang, còn được gọi là Bạch công tử do có nước da trắng. Trần Trinh Huy sinh năm 1901, con trai thứ hai ông Hội đồng Trạch, ở Bạc Liêu, còn được gọi là Hắc công tử do nước da ngăm đen. Hai thiếu gia này cùng học bên Pháp. Sau này về nước tuy không thách đố nhưng họ ngầm tiến hành một cuộc ganh đua tiêu tiền như phá để thể hiện mình hơn về đẳng cấp. Hắc công tử sắm ô tô đắt tiền và mua máy bay để đi thăm ruộng, thì  Bạch công tử đóng cả một đoàn thuyền lớn và thành lập gánh hát cải lương lớn nhất Nam bộ đi diễn ở khắp Nam kỳ lục tỉnh. Tiếng tăm Bạch công tử nổi như cồn. Trong gánh hát này có một nghệ sĩ cải lương nổi tiếng tài năng, xinh đẹp là Phùng Há (sau này bà trở thành NSND và qua đời năm 2009, thọ 98 tuổi). Cả hai chàng công tử đều si mê Phùng Há. Họ đã thi nhau ném ra bao nhiêu tiền của để chinh phục người đẹp.

NSND Phùng Há thời trẻ

Bạch công tử Lê Công Phước tuy không giầu bằng Hắc công tử Trần Trinh Huy nhưng do theo học ngành sân khấu nên đã chiếm được cảm tình của Phùng Há. Nghệ sĩ tài danh này đã trở thành vợ của Lê Công Phước trong 7 năm, sinh được hai người con. Coi như phi vụ này Hắc công tử dưới cơ. Ấy vậy mà một lần cả hai đi xem Phùng Há biểu diễn bất ngờ Hắc công tử lại lật ngược thế cờ khiến cho “thương hiệu” Công tử Bạc Liêu gần như gắn chặt với cuộc đời anh ta cho đến tận ngày nay. Chuyện rằng tối hôm ấy, gánh hát về diễn ở Bạc Liêu,  hai chàng Hắc- Bạch ngồi cạnh nhau ở hàng ghế đầu trong rạp, xung quanh là các quan chức đầu tỉnh và các nhân vật máu mặt khác. Lê Công Phước thò tay vào túi lấy bao thuốc lá và làm rơi tờ tiền “ Bộ lư”, mệnh giá 5 đồng Đông Dương (khoảng 750.000 đồng bây giờ). Thấy Phước cứ loay hoay tìm kiếm, Trần Trinh Huy mới hỏi thì Phước trả lời đang tìm tờ bạc bị rơi. Một bất ngờ nảy ra trong cái đầu ngông ngạo, Trần Trinh Huy liền rút tờ giấy bạc “Con công” mệnh giá 100 đồng Đông Dương (Khoảng 15 triệu đồng ngày nay), bật lửa và đốt soi cho Bạch công tử tìm tiền. Hành động này diễn ra trước mắt các quan chức và dân ăn chơi khét tiếng khiến Trần Trinh Huy trở thành biểu tượng của thói chơi ngông có một không hai. Phi vụ này làm Bạch công tử quá đau, còn Hắc công tử trở nên  “bất tử” và năm tháng qua đi cái cụm từ “Công tử Bạc Liêu” gần như chỉ gắn chặt với chuyện đời của Trần Trinh Huy vậy.

Những giai thoại động trời

Những chuyện trên được coi là có thật trong cuộc đời các thiếu gia miền Tây thì xung quanh họ còn biết bao giai thoại mà đến nay khó xác định được thực hư. Chuyện thứ nhất là hai công tử Hắc- Bạch thách nhau dùng tiền đốt lên để luộc trứng. Nếu trứng ai sôi trước thì thắng. Trong cuộc tỉ thí này không biết hai công tử đã đốt bao nhiêu tiền để luộc trứng, nhưng người thắng cuộc là Bạch công tử Lê Công Phước. Coi như Phước đã đòi được món nợ đốt tiền tìm tiền hôm nào. Một sáng tác của người Nam bộ sau này có câu ca: “Đốt tiền nấu trứng tỏ ra mình giầu”. Chuyện thứ hai là cả hai công tử Hắc- bạch đều yêu say đắm một người con gái được mệnh danh là  “Hoa hậu Đông Dương” tên là Trần Ngọc Trà. Cô Trà đẹp đến nỗi Ngân hàng Đông Dương đã in hình cô lên giấy bạc, Bưu điện in hình cô lên con tem... Tất cả đàn ông có máu mặt hồi đó đều ước mong mình được cô Trà để ý đến. Nhưng cuộc đua chinh phục người đẹp ngoạn mục nhất là hai chàng “Công tử bạc Liêu”. Phước mua món quà gì tặng cô Trà, thì lập tức Huy có món quà giá trị hơn gửi đến. Thôi thì từ nhà cửa, ô tô đến trang sức, kim cương...hai chàng công tử cứ ngầm đua nhau cung phụng người đẹp. Người ta tính rằng chỉ trong một thời gian ngắn, Lê Công Phước và Trần Trinh Huy đã “ném” cho cô Trà số quà trị giá tới 50 cân vàng. Nhưng rồi cuối cùng “Hoa hậu Đông Dương” cũng quay lưng lại với cả hai kẻ si tình ngông ngạo.

Chuyện đời của Hắc công tử Trần Trinh Huy và Bạch công tử Lê Công Phước sau này được nhiều người dựng thành phim, viết tiểu thuyết và cải lương... Có chuyện là thật, có chuyện hư cấu nhưng nổi trội nhất vẫn là Trần Trinh Huy (Hắc công tử). Di sản của Lê Công Phước (Bạch công tử)  không còn lại gì ngoài nấm mộ của một người chết trong nghèo khó. Sau này NSND Phùng Há tìm được và xây lại cho tử tế. Nhưng di sản của gia tộc giầu nhất Nam kỳ hiện còn lại là tòa nhà bề thế bên sông nay trở thành khách sạn Công tử bạc Liêu mà sở Du lịch Bạc Liêu đang quản lý. Nó là điểm tham quan mà không một khách du lịch nào đến thăm Bạc Liêu bỏ qua. Còn cuộc đời riêng của Hắc công tử tuy được cha để lại cho 5 tấn vàng nhưng rồi cũng phung phí đến mức cuối đời trở thành kẻ trắng tay. Tất cả con cái của “Công tử Bạc Liêu” đều không được hưởng gia tài gì của người cha suốt đời chỉ biết mỗi việc tiêu tiền.

Nguyễn Phúc Nhàn