Kỳ 2: Mô hình mới, hiệu quả cao, góc nhìn từ Thủ đô

Vì Nhân dân phục vụ

Tại phường Xuân Đỉnh, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã thể hiện rõ hiệu quả trong thực tiễn lãnh đạo, quản lý. Sự đổi mới không chỉ nằm ở việc tinh gọn bộ máy hay rút ngắn quy trình xử lý công việc, mà thành công lớn nhất chính là củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, thể hiện sinh động phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Câu chuyện của ông Trần Văn Thuật, cư trú tại khu Ngoại giao đoàn là minh chứng thuyết phục. Gần 11 giờ trưa, tại điểm phục vụ hành chính công phường Xuân Đỉnh, dòng người vẫn đều đặn ra vào làm thủ tục. Giữa không gian ấy, ông Thuật, người đàn ông độ 70 tuổi, dáng vẻ hiền từ, nụ cười ấm áp lặng lẽ ngồi chờ. Khi lượng người thưa dần, ông mới nhẹ nhàng bước đến quầy, gửi lời cảm ơn và chia sẻ tin vui gia đình ông đã tìm thấy mộ người anh trai liệt sĩ sau hàng chục năm miệt mài tìm kiếm.

Ông Trần Văn Thuật xúc động cảm ơn lãnh đạo, cán bộ phường Xuân Đỉnh.

Theo lời kể của ông Thuật, anh trai ông - liệt sĩ Trần Văn Thuần, chiến sĩ Sư đoàn 304, hy sinh tại Quảng Trị năm 1972. Suốt hơn nửa thế kỷ, việc chưa tìm thấy hài cốt người anh là nỗi trăn trở khôn nguôi của cả gia đình. Mới đây, sau quá trình dò tìm và đối chiếu thông tin, ông cùng người thân đã nhận được tín hiệu đầy hy vọng khi phát hiện một ngôi mộ có dữ liệu trùng khớp với liệt sĩ Thuần.

Tuy nhiên, để hoàn thiện hồ sơ xác nhận, ông Thuật cần bổ sung nhiều loại giấy tờ, xác nhận và chứng thực theo quy định. Trước hoàn cảnh đó, cán bộ tại điểm hành chính công phường Xuân Đỉnh đã nhanh chóng tiếp nhận, hỗ trợ ông soạn thảo đơn, rà soát nội dung, đồng thời liên hệ các phòng liên quan để phối hợp hướng dẫn, giúp ông hoàn thiện hồ sơ nhanh nhất có thể.

Câu chuyện của ông Trần Văn Thuật không chỉ là niềm vui riêng của một gia đình, mà còn là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của mô hình chính quyền 2 cấp - một mô hình hành chính gọn nhẹ, linh hoạt, lấy phục vụ nhân dân làm trung tâm.

Một ví dụ khác là trường hợp chị Nguyễn Thị Tuyến. Chị Tuyến là lao động nhập cư, thuê trọ trên địa bàn phường Xuân Đỉnh. Con trai chị Tuyến năm nay lên bảy tuổi, nhưng do chậm nói nên thuộc diện cần được xác nhận khuyết tật để làm thủ tục nhập học theo đúng chính sách ưu tiên.

Ban đầu, chị Tuyến mang theo tâm trạng lo lắng, sợ thủ tục hành chính sẽ rườm rà, khó khăn. Thế nhưng, khi đến Điểm tiếp nhận và phục vụ hành chính công phường Xuân Đỉnh, chị đã thực sự bất ngờ. Tại đây, các cán bộ không chỉ niềm nở tiếp đón, mà còn tận tình hướng dẫn chị kê khai từng mục hồ sơ, từ khai báo tạm trú đến hoàn thiện các giấy tờ liên quan đến xác nhận khuyết tật cho con.

Hai câu chuyện giản dị nhưng phản ánh rõ nét chất lượng phục vụ nhân dân được nâng lên từ sự lãnh đạo quyết liệt, xuyên suốt của cấp ủy Đảng; sự điều hành linh hoạt, hiệu quả của chính quyền; cùng quyết tâm đổi mới phong cách, thái độ làm việc của đội ngũ cán bộ. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Xuân Đỉnh đang chứng minh hướng đi đúng, phù hợp yêu cầu thực tiễn và mong đợi của nhân dân trong giai đoạn phát triển mới.

Nhìn rộng hơn những ví dụ trên có thể thấy những chuyển biến căn bản trong tư duy quản lý nhà nước từ “hành chính quản lý” sang “hành chính phục vụ”, từ “cơ quan công quyền” sang “chính quyền đồng hành cùng nhân dân”. Đó chính là biểu hiện cụ thể của đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, khi mọi chủ trương, chính sách đều hướng tới việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.

Chị Nguyễn Thị Tuyến đến phường Xuân Đỉnh làm xác nhận khuyết tật cho con.

Không chỉ dừng lại ở cải tiến thủ tục hay rút ngắn quy trình, mô hình chính quyền 2 cấp còn thể hiện bước phát triển về chất trong quản trị đô thị, đề cao tính chủ động, linh hoạt của chính quyền cơ sở, tạo điều kiện để cán bộ gần dân hơn, hiểu dân hơn và phục vụ dân tốt hơn. Khi người cán bộ “thấu dân tình, hiểu dân tâm, chăm dân sinh”, thì mỗi việc làm dù nhỏ cũng góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào tính ưu việt của hệ thống chính trị ta.

Chọn “việc khó”, giải quyết các vấn đề tồn đọng

Không chỉ hỗ trợ những trường hợp đặc biệt, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn được thể hiện rõ nét khi các phường đã ưu tiên làm “việc khó”, tồn đọng lâu năm để giải quyết. Điển hình như trường hợp cấp sổ đỏ cho bà Chử Thị Tân (62 tuổi, cư trú tại phường Vĩnh Hưng).

Trong 5 năm gần đây, phường Vĩnh Hưng (quận Hoàng Mai cũ) chỉ cấp được 76 sổ đỏ lần đầu trong tổng số gần 200 hồ sơ tiếp nhận. Với dân số khoảng 68.000 người trên diện tích 4,47 km2, con số này trung bình chưa đến 16 sổ đỏ mỗi năm. Đây cũng là tình trạng chung của nhiều địa phương khác.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này thì rất nhiều, tuy nhiên, có thể kể đến như: Hồ sơ đất đai phức tạp, nhiều trường hợp sử dụng đất không đúng quy hoạch hoặc chưa rõ nguồn gốc; quy trình hành chính trước đây rườm rà, yêu cầu xác nhận tranh chấp, phù hợp quy hoạch, gây khó khăn cho người dân; thiếu hạ tầng pháp lý và nhân lực chuyên môn, dẫn đến việc xử lý hồ sơ bị “ách tắc” kéo dài...

Lãnh đạo phường Vĩnh Hưng trao sổ đỏ cho người dân.

Trường hợp của gia đình bà Tân, kéo dài đến 23 năm bởi có những phức tạp “điển hình”. Vợ chồng bà Tân được bố mẹ chồng cho mảnh đất nông nghiệp diện tích gần 292 m2 từ năm 1989. Do không có đất ở, hai vợ chồng xây dựng nhà ở tạm và sinh sống ổn định gần 40 năm nay. Từ năm 2002, chính quyền có chủ trương chuyển mục đích sử dụng đất cho người dân và gia đình bà đã sớm nộp hồ sơ. Hồ sơ của gia đình bà phải bổ sung rất nhiều lần nhưng không có kết quả, khiến bà và gia đình chán nản.

Đến cuối năm 2023, lãnh đạo UBND phường mời bà lên bổ sung hồ sơ và đến tháng 5/2024 bà được thông báo hồ sơ hoàn thiện, đã chuyển lên quận Hoàng Mai (cũ) để đề nghị cấp sổ đỏ. Tuy nhiên, do sắp xếp, thay đổi mô hình quản lý, không biết hồ sơ của gia đình bà đi đâu về đâu. Quá lo lắng, bà Tân đã mang nội dung xin chuyển mục đích sử dụng đất của gia đình phản ánh trực tiếp tại buổi đối thoại giữa chính quyền với nhân dân. Rất may mắn, lãnh đạo phường Vĩnh Hưng đều nắm rõ hồ sơ của gia đình bà và khẳng định các bộ phận chuyên môn đang gấp rút giải quyết để trong tháng 8/2025 sẽ cấp sổ đỏ đất ở cho gia đình bà.

Các trường hợp phản ánh khác của người dân cũng được lãnh đạo phường ghi nhận, giải thích, hướng dẫn rõ ràng, có thời gian giải quyết cụ thể làm người dân rất tin tưởng, phấn khởi.

Theo Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng Phạm Hải Bình, từ khi Luật Đất đai 2024 và Nghị định 151/2025/NĐ-CP có hiệu lực, Chủ tịch UBND phường đã được trao quyền cấp sổ đỏ lần đầu. Phường Vĩnh Hưng đang triển khai quy trình mới, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuống còn 3 ngày làm việc đối với cấp lần đầu.

Tuy nhiên, bắt tay vào việc mới thấy mọi việc không hề đơn giản, nội dung việc xác minh nguồn gốc đất, tài sản công trình gắn trên đất, số tiền lợi bất hợp pháp có được là cả quá trình điều tra công phu, không hề đơn giản.

“Như đối với trường hợp của gia đình bà Tân, để có biên bản xử lý vi phạm trong lĩnh vực đất đai, anh em phải tra cứu tới 8 căn cứ pháp lý. Rồi còn phải phân tích, động viên gia đình ông Quảng, bà Tân về nộp đúng số tiền xử lý vi phạm và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế với ngân sách nhà nước đúng quy định. Đó là những cái tốt nhất mà địa phương có thể làm cho người dân, trong khuôn khổ của pháp luật”, Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng chia sẻ.

Nói về hành trình làm sổ đỏ của mình, bà Chử Thị Tân cho biết: “Tôi từng nghĩ mình sẽ không bao giờ có sổ đỏ. Có lúc muốn buông xuôi, nhưng nghĩ đến con cháu, tôi lại cố. Nay được cấp giấy đúng dịp Quốc khánh, tôi thấy như được đền đáp cả một đời chờ đợi”. Bà Chử Thị Tân cũng cảm ơn các cán bộ phường Vĩnh Hưng, nhất là Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị đã không chỉ làm đúng trách nhiệm mà còn rất tận tình, chu đáo; đã hướng dẫn từng bước, động viên gia đình hoàn thiện các thủ tục.

Hiệu quả, gần dân

Trong vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò “nhạc trưởng” của cấp ủy Đảng được phát huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Nơi nào cấp ủy nắm chắc tình hình, chỉ đạo trúng và đúng, nơi đó bộ máy hành chính vận hành nhịp nhàng, hiệu quả, hướng tới mục tiêu cao nhất là phục vụ nhân dân. Thành phố Hà Nội đang là minh chứng tiêu biểu. Thành phố triển khai quyết liệt việc tổ chức lại bộ máy hành chính theo hướng tinh gọn, đồng bộ cùng chuyển đổi số và cải cách hành chính toàn diện, nhằm xây dựng chính quyền kiến tạo, liêm chính, hành động.

Cán bộ, công chức phường ân cần giải đáp các vấn đề vướng mắc cho người dân.

Việc vận hành mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ là yêu cầu kỹ thuật trong sắp xếp tổ chức bộ máy, mà còn là bước thể hiện rõ hơn vai trò lãnh đạo của Đảng ở cơ sở. Thực tiễn tại phường Cửa Nam, một trong hai phường trung tâm đầu tiên của quận Hoàn Kiếm sau sắp xếp đơn vị hành chính theo tinh thần Nghị quyết của Quốc hội và Kết luận số 126-KL/TW của Bộ Chính trị, đã cho thấy sức mạnh dẫn dắt của cấp ủy Đảng. Khi cấp ủy thực hiện tốt nhiệm vụ định hướng, chỉ đạo và giám sát thực thi, bộ máy hành chính hoạt động liên thông, trách nhiệm được nâng cao, chất lượng phục vụ nhân dân tăng rõ rệt. Qua đó hình thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trên địa bàn.

Nhấn mạnh những ưu việt của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bà Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam chia sẻ, sau hơn 3 tháng đi vào hoạt động, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại phường Cửa Nam đã đi vào vận hành ổn định, bước đầu cho thấy những kết quả tích cực.

Bộ máy chính quyền phường được tinh gọn, đi vào hiệu quả, việc ban hành và triển khai văn bản nhanh chóng, kịp thời, khắc phục được tình trạng chờ đợi, thông qua nhiều cấp như trước đây. Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực được nâng lên rõ rệt, đặc biệt trong công tác quản lý đô thị, trật tự xây dựng, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn phường được bảo đảm ổn định.

Bên cạnh đó, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính một cửa hiện đại được vận hành thông suốt, ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính tiếp tục được phát huy. Lũy kế từ 1/7/2025 đến nay, UBND phường đã giải quyết 6.097 dịch vụ công cho người dân (đúng hạn 6.097). 100% hồ sơ đều được trả công dân trước và trong thời hạn.

Về kết quả phát triển kinh tế - xã hội, năm 2025 phường Cửa Nam đã cơ bản bảo đảm kịch bản tăng trưởng do Thành phố giao, với một số chỉ tiêu vượt so với kế hoạch. Các chỉ tiêu về vệ sinh môi trường, phân loại rác tại nguồn, tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế… đều được duy trì ở mức ổn định và đạt kế hoạch.

Theo bà Trâm, những kết quả này khẳng định hiệu quả thiết thực của mô hình chính quyền 2 cấp, đồng thời thể hiện tinh thần đoàn kết, quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Cửa Nam trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao.

Cùng tinh thần đó phường Tây Tựu cũng nhanh chóng ổn định bộ máy, triển khai cơ chế điều hành mới một cách linh hoạt, khoa học. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Nguyễn Thị Nắng Mai cho biết, phường đã xác định cải cách hành chính và chuyển đổi số là trọng tâm, hướng đến xây dựng nền hành chính hiện đại, thân thiện, vì nhân dân phục vụ. Việc tinh gọn quy trình, ứng dụng công nghệ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, phường tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như giải phóng mặt bằng, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao hiệu quả tiếp dân, giải quyết đơn thư.

Ngay từ những ngày đầu vận hành, bộ máy chính quyền phường hoạt động ổn định, không làm gián đoạn dịch vụ công, tạo được niềm tin trong nhân dân. Tại các điểm tiếp nhận hồ sơ, người dân ghi nhận thái độ tận tình, hướng dẫn chi tiết, giải quyết nhanh gọn. Đến tháng 10/2025, chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp của phường Tây Tựu xếp thứ 5/126 xã, phường toàn Thành phố minh chứng cho nỗ lực của hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân trong xây dựng phường hiện đại, phục vụ nhân dân.

Cũng đánh giá cao về hiệu quả của mô hình chính quyền 2 cấp so với mô hình chính quyền 3 cấp trước đó, bà Bùi Thị Lan Phương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Xuân Đỉnh nhận định, mô hình chính quyền 2 cấp đã giúp tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, bảo đảm các quyết định được triển khai nhanh chóng, sát thực tế. Thủ tục hành chính được rút ngắn, quy trình liên thông đơn giản hóa, góp phần tiết kiệm thời gian, nâng cao chất lượng phục vụ. Đặc biệt, việc tăng thẩm quyền cho cấp xã giúp các kiến nghị, phản ánh của người dân được xử lý kịp thời, hiệu quả hơn, tạo niềm tin vào bộ máy chính quyền cơ sở.

Sau 4 tháng thực hiện mô hình mới, UBND phường Xuân Đỉnh đã tiếp 422 lượt công dân, giải quyết 94/94 đơn, đạt 100%. Điểm phục vụ hành chính công tiếp nhận 8.498 hồ sơ, giải quyết 8.361 hồ sơ (98,4%), thu phí, lệ phí hơn 111 triệu đồng, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 73,1%. Trong phát triển kinh tế - xã hội, thu ngân sách ước đạt hơn 50,2 tỷ đồng, vượt 7% kế hoạch; chi đầu tư đạt hơn 50%. Nhiều dự án đầu tư công trọng điểm đang được triển khai, công tác trật tự đô thị, vệ sinh môi trường có chuyển biến tích cực, diện mạo đô thị ngày càng khang trang, sạch đẹp.

Giai đoạn 2025-2030 mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt. Đây là thời điểm cả nước và Thủ đô đẩy mạnh thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2021 - 2030) với tầm nhìn đưa Việt Nam vươn lên mạnh mẽ, bước vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng, hùng cường. Trong bối cảnh đó, hệ thống chính trị quán triệt và triển khai “bộ tứ trụ cột chiến lược” của Bộ Chính trị: Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, khơi thông động lực tăng trưởng mới.

Những định hướng chiến lược này khẳng định quyết tâm của Đảng đưa đất nước tăng tốc mạnh mẽ, khai mở tiềm năng sáng tạo của xã hội, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố vững chắc vị thế Việt Nam trong khu vực và thế giới.

Mô hình chính quyền 2 cấp tại Hà Nội đang hòa nhịp cùng dòng chảy lớn ấy, tạo nên bước chuyển biến từ tư duy đến hành động, từ cơ chế vận hành đến chuẩn mực phục vụ. Tất cả đều hội tụ nhằm thực hiện mục tiêu xuyên suốt là xây dựng một nền hành chính vì nhân dân, dựa vào nhân dân và phục vụ nhân dân.

(Còn nữa…)