Kỳ 2: Cái giá của sự “ăn xổi”

>> Kỳ 1: Điểm mặt công trình “đổ bệnh”

Không dám nhận trách nhiệm

Những ngày qua, các phương tiện thông tin phản ánh qua lại vụ đường Lê Văn Lương sụt lún, thấy các bên liên quan đều dự đoán hàng chục nguyên nhân, chẳng biết đằng nào mà lần. Người thì bảo do bên thi công, người thì lại khẳng định do ảnh hưởng của công trình bên cạnh, cơ quan quản lý lại nói do ...thời tiết. Nhưng rõ ràng ở đây, đồng tiền bỏ ra làm đường đã không được sử dụng tốt nhất. Từ khâu khảo sát đến thi công đều có vấn đề. Nguyên vật liệu bị ăn bớt nên công trình nhanh xuống cấp. Bên cạnh đó, theo đúng quy trình, mùa mưa chúng ta không được thi công, nhưng vì chạy theo tiến độ, đơn vị thi công vẫn làm dưới mưa. Các lớp vật liệu không được liên kết hoặc bị nước mưa rửa trôi nên rất nhanh xuống cấp.

Từ trước đến nay, mỗi khi xảy ra sự cố, các bên dường như không dám nhận trách nhiệm mà thường đổ lỗi cho nhau để mong giảm tội. Sau sự cố trên đường Lê Văn Lương, chúng ta thấy rõ hơn điều đó. Đối với các đơn vị nước ngoài, danh dự nghề nghiệp, kỷ luật rất nghiêm. Nếu bị dính vào tham nhũng họ sẽ không bao giờ được đi làm trở lại. Nhưng ở ta, kỹ sư, đơn vị tư vấn giám sát có khi “đi đêm” với nhau, thậm chí bày cách cho nhà thầu bòn rút công trình. Một số người do chạy theo đồng tiền mà đánh mất danh dự của bản thân, làm giàu không chính đáng. Thực tế, những công trình thuê tư vấn nước ngoài giám sát, chất lượng hơn hẳn tư vấn trong nước.

Bài học từ sự “chín ép”

Đến bây giờ, giới xây dựng vẫn truyền tai nhau câu chuyện cười ra nước mắt, chủ đầu tư một công trình

trường học tại quận Hoàng Mai, Hà Nội sau nhiều tháng không lo được thủ tục đã nghĩ ra cách, đưa công trình vào danh sách “chào mừng đại lễ 1.000 năm Thăng Long”. Chính quyền thì cần có thành tích báo cáo, doanh nghiệp thì cần được ưu tiên, được tạo điều kiện, nhất là trong việc vượt qua ma trận thủ tục hành chính, nên mới đẻ ra những kiểu bắt tay như vậy. Nhưng cũng chỉ sau khi hoàn tất phần thủ tục, chủ đầu tư này chủ động xin rút tên khỏi danh sách “công trình chào mừng”… Lý do được chủ đầu tư đưa ra, ép tiến độ thì cũng xong, nhưng như vậy thì không đảm bảo chất lượng, hoặc sau đó phải sửa chữa, cải tạo tốn tiền.
Tình trạng “chín ép” đẩy công trình sớm hoàn thành tiến độ, khiến chất lượng công trình không đảm bảo, vừa xây xong đã sửa. Đã có lúc các mốc 200 ngày, 100 ngày, 50 ngày, 20 ngày trước đại lễ trở thành nỗi kinh hoàng của các nhà thầu, chỉ để nhằm thỏa mãn những buổi lễ cắt băng khánh thành của lãnh đạo. Trong khi thực tế các nhà thầu có nhiều năm trước đó để đẩy nhanh tiến độ nhưng bất thành, chính bởi sự thiếu trách nhiệm, chậm trễ của cơ quan chính quyền.

Bài học đau xót về kiểu “chào mừng” mang niềm vui ngắn và nỗi buồn dài (hàng nghìn tỉ đồng phải lâm vào cảnh làm gấp, làm dối ở những công trình phục vụ Sea Games 22 là bài học đến giờ còn chưa thanh lý nổi). Đau xót hơn, để chạy theo hội chứng chào mừng, nhiều chủ đầu tư còn bất chấp vi phạm cả những công trình dân sinh. Trong khi sông Tô Lịch là điểm tiêu thoát nước trọng yếu của Hà Nội thì tuyến đường vành đai III là hạng mục tiêu biểu và quan trọng mừng đại lễ. Mặc dù chưa có giấy phép nhưng nhà thầu vẫn ngăn dòng thi công với lý do… áp lực đại lễ.

Nam Cường