Doanh nghiệp đề xuất cân nhắc việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt

Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xây dựng phương án kinh doanh

Dự hội thảo có các Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội: Vũ Tuấn Anh, Nguyễn Văn Hiển, Nguyễn Hải Nam; đại diện các Hiệp hội, ngành hàng, doanh nghiệp...

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI cho hay, các doanh nghiệp đánh giá cao và rất phấn khởi về việc được tham vấn ý kiến trong quá trình xây dựng pháp luật. Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt là dự án luật được đặc biệt quan tâm, vì có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của doanh nghiệp.

Một trong các nội dung được nhiều doanh nghiệp đề cập là lộ trình tăng thuế và mức thuế suất với thuốc lá. Theo dự thảo sửa đổi Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, đối với mặt hàng thuốc lá sẽ chịu thuế theo nguyên tắc giữ nguyên thuế tiêu thụ đặc biệt theo tỷ lệ 75% và bổ sung thuế tiêu thụ đặc biệt tuyệt đối theo 2 phương án.

Phương án 1: Từ năm 2026 là 2.000 đồng/bao và mỗi năm tăng thêm 2.000 đồng/bao cho đến năm 2030 là 10.000 đồng/bao. Phương án 2: Từ năm 2026 là 5.000 đồng/bao và mỗi năm tăng thêm 1.000 đồng/bao cho đến 2030 là 10.000 đồng/bao.

Toàn cảnh Hội thảo.

Ông Nguyễn Trí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội thuốc lá Việt Nam cho rằng, Hiệp hội thuốc lá Việt Nam và các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá ủng hộ việc tăng thuế để hiện thực mục tiêu của “Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030” nhằm đạt tỷ lệ giảm người sử dụng thuốc lá và tăng thu ngân sách nhà nước.

“Tuy nhiên, căn cứ vào mức tăng của dự thảo, tình hình thực tiễn hoạt động của ngành thuốc lá Việt Nam, môi trường kinh doanh, những khó khăn vướng mắc hiện nay và thách thức phía trước, Hiệp hội cho rằng nếu không thận trọng thì nhiều doanh nghiệp thuốc lá trong nước có nguy cơ đóng cửa, phá sản vì các Phương án theo đề xuất có mức tăng quá cao so với thời gian trước, hiện tại và chưa có tiền lệ”, ông Nhân nói.

Cũng theo ông Nhân, Hiệp hội gồm 54 hội viên, tổng nguồn vốn của các doanh nghiệp trong Hiệp hội đến nay khoảng 18.000 tỷ đồng và tổng tài sản gần 40.000 tỷ đồng. 100% giá trị vốn và tài sản này là của các doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn.

Năm 2024 các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá điếu đã nộp thuế tiêu thụ đặc biệt theo tỷ lệ (75%) trên 23.500 tỷ đồng, thuế nhập khẩu trên 1.800 tỷ đồng, nộp Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá (2%) trên 500 tỷ đồng, đóng góp Quỹ bảo vệ môi trường (60 đồng/bao) trên 260 tỷ đồng. Các doanh nghiệp trong Hiệp hội đã luôn đảm bảo công ăn việc làm cho gần 11.000 lao động trực tiếp...

Từ thực tiễn hoạt động, Hiệp hội thuốc lá Việt Nam đề xuất năm 2026 áp thuế tiêu thụ đặc biệt tuyệt đối với mức 2.000 đồng/bao, sau 2 năm tăng thêm 2.000 đồng/bao và đến năm 2030 là 6.000 đồng/bao.

Ông Nguyễn Trí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội thuốc lá Việt Nam.

“Phương án này sẽ vừa đảm bảo tăng thu ngân sách của Nhà nước, vừa tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước có đủ thời gian để xây dựng chiến lược giá và phương án kinh doanh để có thể cạnh tranh và ngăn chặn thuốc lá nhập lậu tăng “sốc”. Từ đó đáp ứng được mục tiêu giảm tỷ lệ người hút thuốc lá như Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đề ra”, ông Nhân nói.

Cần có đánh giá tác động đầy đủ, toàn diện

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp cũng góp ý kiến về tăng thuế với rượu, bia, nước giải khát. Chủ tịch Hiệp hội bia, rượu, nước giải khát Việt Nam Nguyễn Văn Việt cho hay, những tháng cuối năm 2024 và đầu năm 2025, đặc biệt là dịp Tết, ngành đồ uống đã ghi nhận sự sụt giảm do nhu cầu giảm mạnh, người dân thắt chặt chi tiêu…

Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thương mại bia Sài Gòn, đại diện Tổng công cổ phần bia, rượu, nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), toàn ngành bia nói chung và Sabeco nói riêng đang đối mặt với nhiều khó khăn từ đại dịch Covid-19 và dự báo sẽ tiếp tục còn khó khăn hơn trong thời gian tới.

Các chuyên gia kinh tế, pháp lý phát biểu tại hội thảo.

Do đó, Sabeco kiến nghị xem xét lùi thời điểm thực hiện áp thuế tiêu thụ đặc biệt đến năm 2028 thay vì 2026, đồng thời áp dụng tăng thuế theo Phương án 1 của Chính phủ đã trình Quốc hội, theo đó tăng liên tục trong 5 năm, mỗi năm tăng 5%.

“Sabeco luôn tuân thủ và ủng hộ các chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, cam kết thực hiện trách nhiệm xã hội và kinh doanh bền vững, đồng thời luôn nỗ lực nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng về việc uống bia có trách nhiệm”, theo ông Giang.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế (VTCA) Việt Nam, cần nghiên cứu cân nhắc mức độ tăng về mức thuế tuyệt đối, tăng tỷ lệ thuế suất cũng như lộ trình tăng hợp lý để đảm đảm duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, công ăn việc làm của người lao động trong chuỗi cung ứng từ khâu trồng nguyên liệu của nông dân, nhà máy sản xuất, kinh doanh thương mại.

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), kiêm Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV nhận định, doanh nghiệp còn đối mặt nhiều khó khăn và việc tăng thuế nhanh, cao, giảm tổng hòa lợi ích đối với ngành và nền kinh tế càng lớn sẽ dẫn đến giảm tổng cầu tiêu dùng và đầu tư.

Vì vậy, việc tăng thuế cần có đánh giá tác động đầy đủ, toàn diện, có cơ sở khoa học và sát thực tiễn, nên nuôi dưỡng nguồn thu, kèm với đó là tính toán mức thuế, thời điểm và lộ trình tăng thuế phù hợp, khả thi, tránh hiện tượng “khó chồng khó”, nhanh và quá cao có thể gây sốc, kéo theo tác dụng ngược như lách luật, chuyển sang dùng sản phẩm khác có tác hại nhiều hơn…