Đề nghị bổ sung trách nhiệm phòng, chống ma tuý của nền tảng số, mạng xã hội

Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, chiều 11/11, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi).

PGS.TS Bùi Hoài Sơn (Đoàn ĐBQH Hà Nội) đánh giá cao việc Chính phủ trình dự thảo Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi). Theo ông, đây là một đạo luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ từ góc độ an ninh, trật tự, mà còn tác động trực tiếp đến công tác quản lý xã hội, chất lượng nguồn nhân lực, đời sống văn hóa - tinh thần của người dân.

Đại biểu nhìn nhận, việc hoàn thiện chính sách pháp luật về phòng, chống ma túy không chỉ nhằm giảm tội phạm, giảm tệ nạn, mà còn là đầu tư cho tương lai, cho sức mạnh mềm của con người Việt Nam - một nhiệm vụ gắn chặt với văn hóa, giáo dục, gia đình và cộng đồng.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn bày tỏ đồng tình với nhiều điểm tiến bộ của dự thảo luật như: Quan điểm tiếp cận đa ngành, lấy con người làm trung tâm; luật hóa nhiều quy định đang còn phân tán; đề cao vai trò gia đình, nhà trường và cộng đồng; tính thống nhất trong phối hợp giữa lực lượng chuyên trách.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn phát biểu thảo luận tại tổ chiều 11/11. (Ảnh: Như Ý)

Bên cạnh đó, đại biểu góp ý cụ thể về quy định xét nghiệm đối với các nhóm đối tượng có căn cứ nghi ngờ hoặc đang trong quá trình quản lý, trong đó có quy định cho phép áp giải người không chấp hành để thực hiện xét nghiệm. Đại biểu đề nghị làm rõ nguyên tắc “không xâm phạm thân thể, nhân phẩm, uy tín” để phù hợp Điều 20 Hiến pháp. Đồng thời, bổ sung quy định về quyền khiếu nại, quyền giám sát của Mặt trận Tổ quốc và gia đình khi có dấu hiệu lạm dụng.

“Từ góc độ văn hóa, đây là nhóm đối tượng rất dễ bị tổn thương, kỳ thị; pháp luật cần tinh tế, nhân văn hơn”, đại biểu Bùi Hoài Sơn nhìn nhận.

Về quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, để tránh việc “quản lý 1 năm” bị hiểu là hình thức xử phạt trá hình, đại biểu đề xuất bổ sung rõ các biện pháp quản lý mang tính hỗ trợ, tư vấn, giáo dục, hạn chế biện pháp mang tính cưỡng chế hành chính; xây dựng quy trình chuẩn đánh giá tâm lý - xã hội, hướng đến quản lý dựa trên khoa học hành vi.

Về thời hạn cai nghiện 24-36 tháng, theo đại biểu, đây đang là vấn đề được nhiều địa phương phản ánh khó thực hiện. Thời gian cai nghiện quá dài có thể gây tăng chi phí xã hội, ảnh hưởng cơ hội việc làm của người nghiện, dẫn đến tâm lý né tránh cai nghiện, nên cần cho phép linh hoạt điều chỉnh theo mức độ lệ thuộc, theo kết quả đánh giá y tế - tâm lý - xã hội.

Đánh giá cao tinh thần xã hội hóa công tác cai nghiện nhưng đại biểu đề nghị, để khả thi cần bổ sung quy định chi tiết về điều kiện chuyên môn, chuẩn đạo đức, quy chuẩn dịch vụ của tổ chức tư nhân; cần cơ chế kiểm định, đánh giá độc lập định kỳ, tránh thương mại hóa cai nghiện.

Đáng quan tâm, ông Sơn đề nghị bổ sung trách nhiệm của nền tảng số, doanh nghiệp công nghệ, mạng xã hội trong phòng chống ma túy; tăng cường truyền thông nghệ thuật, phim ảnh, âm nhạc để tạo hình tượng tích cực cho thanh niên; xây dựng cơ chế phối hợp giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch – Bộ Công an – Bộ Giáo dục và Đào tạo trong truyền thông về ma túy.

Đại biểu Lê Nhật Thành (Đoàn ĐBQH Hà Nội). (Ảnh: Như Ý)

Cùng thảo luận về dự án Luật Phòng, chống ma tuý, đại biểu Lê Nhật Thành (Đoàn ĐBQH Hà Nội) cho hay, hiện nay lực lượng Công an cấp xã đang gặp khó khăn trong công tác quản lý người cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng vì họ thường thay đổi nơi cư trú, nhất là đối với người không có nơi cư trú ổn định, không được giám sát chặt chẽ, dẫn đến việc họ tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Do vậy, đại biểu đề xuất bổ sung quy định về biện pháp giám sát điện tử với các đối tượng: Người cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng, người điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy và giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.

Cũng theo ông Thành, theo thống kê kể từ khi Bộ Công an tiếp nhận quản lý nhà nước về công tác cai nghiện ma túy và quản lý sau cai từ 1/3/2025 đến ngày 31/10/2025, trên toàn quốc có 489 trường hợp bỏ trốn trong thời gian chờ lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Từ thực tiễn trên, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về biện pháp quản lý tại cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người đã được xác định tình trạng nghiện và thuộc trường hợp phải đưa đi cai nghiện bắt buộc trong thời gian đang chờ lập hồ sơ đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng, cần quy định về việc sử dụng kết quả lao động trị liệu (nếu có) để đảm bảo quyền lợi của người cai nghiện, bảo đảm các nguyên tắc: Các hình thức lao động trị liệu do cơ quan có thẩm quyền quy định; nghiêm cấm việc tổ chức cho người cai nghiện ma túy lao động, sản xuất ngoài các hình thức lao động trị liệu; kết quả lao động trị liệu được sử dụng để phục vụ cho người cai nghiện ma túy.

Đồng thời, đại biểu Lê Nhật Thành đề nghị bổ sung nghĩa vụ của người cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế phải cam đoan tuân thủ nghĩa vụ, thực hiện quy trình cai nghiện, pháp luật trong thời gian bị quản lý.

Căn cứ vào mức độ vi phạm nghĩa vụ đã cam đoan, sẽ có cơ chế, chế tài xử lý bằng hình thức đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người từ đủ 18 tuổi và đưa vào trường giáo dưỡng với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi…