Đẩy nhanh sửa đổi luật để Thủ đô bứt phá

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng Luật

Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội vừa phối hợp tổ chức hội thảo chuyên đề “Nâng cao năng lực tài chính - ngân sách, huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển Thủ đô”, nhằm đề xuất chính sách tài chính, ngân sách cho việc sửa đổi Luật Thủ đô năm 2012.

Phó Chủ tịch thường trực UBND thành phố Hà Nội Lê Hồng Sơn phát biểu tại hội thảo.

Tại hội thảo, sau khi nghe Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Tiến Thiết trình bày đề xuất của Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cho rằng, Hà Nội đã có nhiều đề xuất mang tính đột phá về tài chính, ngân sách, có thể thực hiện được ngay, như cơ chế hỗ trợ các hộ kinh doanh cá thể để khuyến khích phát triển thành doanh nghiệp, xử phạt nặng với vi phạm về môi trường...

Theo bà Thủy, Ban soạn thảo nên nghiên cứu đẩy nhanh tiến độ xây dựng Luật nhanh hơn một kỳ họp, để đảm bảo Hà Nội có chính sách, cơ chế vượt trội, tăng phân cấp, phân quyền và tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị, cùng với việc thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TW. Đồng thời, chủ động đề xuất những chính sách nào cần sửa đổi khi Quốc hội sửa đổi các luật liên quan, chứ không “chờ” Luật Thủ đô.

Ủng hộ đề xuất của Sở Tài chính Hà Nội về việc thực hiện quyền tự chủ tài chính ổn định cho Hà Nội trong thời gian 10 năm, chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh phân tích, khi tự chủ tài chính, Hà Nội sẽ khai thác các nguồn thu tiềm năng của Hà Nội. Ông Doanh cũng gợi ý, Hà Nội hiện có 1.332 hợp tác xã, 352.000 cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể, Hà Nội cần xem xét tăng số doanh nghiệp tư nhân bằng cách xem xét hỗ trợ các hộ kinh doanh cá thể nâng cấp lên thành doanh nghiệp, từ đó có nguồn thu ổn định từ các doanh nghiệp. Đồng thời, Hà Nội cần tận dụng lợi thế có nhiều trường đại học và viện nghiên cứu để hợp tác xây dựng một vài doanh nghiệp điển hình để thúc đẩy, hiện đại hóa mạnh mẽ khối doanh nghiệp.

Nâng cao hiệu quả các dự án đầu tư công

Còn theo TS Nguyễn Minh Phong, bên cạnh mục tiêu cao nhất khi xây dựng chế độ tài chính, ngân sách cho Hà Nội trong Luật Thủ đô là tăng năng lực ngân sách, tạo sự ổn định và tính tập trung về tài chính, tăng sự linh hoạt trong điều hành ngân sách, cần bổ sung mục tiêu rút ngắn thời gian triển khai và nâng cao hiệu quả các dự án đầu tư công. Tiếp tục tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, nhất là các ngành, lĩnh vực kinh tế mới có hàm lượng khoa học công nghệ cao, chất lượng, giá trị kinh tế cao.

Theo ông Phong, chúng ta có Vùng Thủ đô nhưng Luật Thủ đô hiện hành nhưng chưa có cơ chế nào cho Vùng Thủ đô, vì vậy, việc sửa Luật lần này nên nghiên cứu bổ sung một số cơ chế đặc thù để Hà Nội khẳng định vai trò, phát huy vị thế trung tâm Vùng Thủ đô, tạo lan tỏa trong cả Vùng.

“Tôi đồng tình với việc đề nghị cho phép Hà Nội đầu tư theo phương thức đối tác công tư trong các lĩnh vực, đặc biệt là mở rộng hơn theo phương thức này với các lĩnh vực cần thiết cho Hà Nội, nhất là trong văn hóa, thể thao, cũng như Hà Nội được phép quyết định mức vốn Nhà nước tối đa 70% trong các dự án này.

Đồng thời, Hà Nội cần được tăng thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư các dự án đầu tư công trên địa bàn Thành phố, kể cả trong Vùng Thủ đô”, ông Phong nói.

Từ khi có Luật Thủ đô năm 2012 đến nay, vẫn chưa có cơ chế gì đặc biệt để tạo động lực cho Hà Nội là nhìn nhận của nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, GS.TS Đặng Hùng Võ. Theo ông Võ, Luật Thủ đô (sửa đổi) phải có một chương riêng nói về chính sách đất đai đặc thù, đề xuất luôn cả sắc thuế về bất động sản, tạo cơ sở để Hà Nội có nguồn thu từ sử dụng đất.

Tăng cường quản lý, khai thác các nguồn thu từ thuế, phí

Đại diện Phòng quản lý ngân sách địa phương, Vụ Ngân sách Nhà nước, Bộ Tài chính cho hay, nguồn thu của Hà Nội hiện đứng thứ 2 cả nước, tương đối bền vững, nhưng cơ cấu thu nặng về đất đai (chiếm 12%), còn các khoản khác còn thấp. Vì vậy, Hà Nội cần tăng cường quản lý, khai thác các nguồn thu từ thuế, phí. Một số ý kiến cũng cho rằng, Hà Nội cần nghiên cứu mở rộng không gian kinh tế, nguồn thu từ các hoạt động sản xuất kinh doanh, ví dụ khai thác kinh tế ban đêm ở mức độ cao hơn như cho phép một số địa điểm kinh doanh sau 12 giờ đêm nếu không ảnh hưởng an ninh trật tự, thuần phong mỹ tục... để tạo thêm các nguồn thu.

Quan tâm đến tính khả thi của các chính sách được đề xuất, ông Lê Văn Quân, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cho rằng, chính sách đề xuất đưa vào Luật Thủ đô phải không chồng chéo với các luật khác, và cần có cơ sở pháp lý để thực thi các chính sách đặc thù này như Luật Thủ đô được ưu tiên áp dụng khi có sự khác nhau với luật chuyên ngành.

Cũng theo ông Quân, vấn đề phân cấp, ủy quyền rất quan trọng, ví dụ có nhiều vấn đề thuộc thẩm quyền của Chính phủ nhưng có thể Thành phố lại làm tốt, hoặc thẩm quyền của Thành phố nhưng quận, huyện làm được thì cần được phân cấp, ủy quyền để chủ động thực hiện.

Đồng tình với các ý kiến Thành phố cần chú trọng nguồn thu từ thuế của các doanh nghiệp, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội cho rằng, đây là nguồn thu ổn định, quan trọng và bền vững. Vì vậy, cần có cơ chế đặc thù hỗ trợ doanh nghiệp, kể cả hỗ trợ về khoa học công nghệ, chuyển đổi số... được đưa vào Luật để Thành phố chủ động hỗ trợ.

Theo ông Nguyễn Tiến Thiết, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, nhìn chung, Luật Thủ đô năm 2012, Nghị định số 63/2017/NĐ-CP và Nghị quyết số 115/2020/QH14 đã tạo những khuôn khổ pháp lý quan trọng về cơ chế quản lý tài chính - ngân sách cho Thủ đô, góp phần huy động tối đa mọi nguồn lực tạo bước đột phá về tăng cường đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng, nhất là giao thông và hạ tầng kỹ thuật khung làm cơ sở để đẩy nhanh tiến trình xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại.

Tuy nhiên, việc giảm tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia giữa ngân sách Trung ương và ngân sách thành phố Hà Nội sau mỗi thời kỳ ổn định ngân sách đã làm ảnh hưởng lớn đến nguồn lực cho đầu tư phát triển và phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố (giai đoạn 2009-2010 là 45%, giai đoạn 2011-2016 là 42%, giai đoạn 2017-2021 giảm còn 35%, năm 2022 giảm còn 32%).

Một số cơ chế, chính sách tài chính, ngân sách đặc thù chưa thực sự phát huy hết hiệu quả, còn bị ràng buộc bởi các quy định khác của pháp luật liên quan hoặc khi triển khai còn phụ thuộc vào các cơ quan Trung ương nên Thành phố không chủ động được trong công tác xây dựng kế hoạch như: Chưa dự báo được khoản thu từ bán tài sản công của các cơ quan, đơn vị Trung ương do phụ thuộc vào tiến độ, kết quả bán tài sản công gắn liền trên đất do cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc Trung ương quản lý trên địa bàn Thành phố; nguồn hỗ trợ từ Trung ương trong giai đoạn vừa qua còn rất hạn hẹp, chưa đảm bảo chính sách ưu đãi theo quy định của Luật Thủ đô…/.