Cúng Rằm tháng Giêng và những điều không phải ai cũng biết

Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu là ngày chính rằm rất quan trọng trong phong tục Việt Nam.
cung ram thang gieng va nhung dieu khong phai ai cung biet Nhiều nhà hàng, quán ăn giữ giá đến hết rằm tháng Giêng
cung ram thang gieng va nhung dieu khong phai ai cung biet Người Hà Nội chen chân mua sắm cúng rằm tháng Giêng

Tết Nguyên Tiêu là sự pha trộn giữa tín ngưỡng dân gian Việt Nam với tôn giáo ngoại lai

Về cội nguồn của Tết Nguyên Tiêu, dân gian có nhiều giải thích. Nhưng Tết Nguyên Tiêu, Tết Nguyên Đán cũng như nhiều ngày Tết khác của người Việt, theo T.S Đinh Đức Tiến, khoa Lịch sử, trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, đều có sự ảnh hưởng từ các tích truyện của Trung Quốc. Chỉ có điều, khi về đến Việt Nam, qua sự tiếp biến văn hóa, các phong tục, ngày lễ này đều có sự thay đổi ít nhiều.

Nhiều tài liệu viết, phong tục này bắt nguồn từ thời Tây Hán ở Trung Quốc với lễ hội rước đèn lồng long trọng. Hồi đó, các cung nữ sau tết Nguyên Tiêu đều nhớ nhà và nhớ cha mẹ. Nhưng ngặt nỗi, cung vua canh phòng cẩn mật nên không thể ra ngoài.

Đông Phương Sóc- viên sủng thần của Hán Vũ Đế, vốn thông minh, khi nghe được tin này liền tìm cách giúp các cung nữ thực hiện nguyện vọng gặp mặt cha mẹ. Bước đầu tiên, Đông Phương Sóc tung tin, hỏa Thần sẽ cử người đến thiêu hủy thành Trường An, khiến trong nội thành hoang mang khiếp sợ.

Sau đó, Đông Phương Sóc hiến kế với vua Hán Vũ rằng, tối ngày Rằm, mọi người trong cung phải đi lánh nạn ở ngoài cùng vua, các đường to ngõ hẻm, trước nhà sau sân trong nội thành đều treo đèn lồng đỏ, tạo nên cảnh giả thành Trường An lửa cháy hừng hực, nhờ đó đánh lừa Hỏa Thần.

cung ram thang gieng va nhung dieu khong phai ai cung biet
Tết Nguyên Tiêu ở Trung Quốc còn được gọi là Tết Hoa Đăng.

Vua Hán Vũ đã đồng ý phương án này của Đông Phương Sóc. Thế là từ đó, cứ đến ngày rằm tháng Giêng đều phải treo đèn lồng và các cung nữ nhân ngày này đều có thể thực hiện nguyện vọng gặp mặt người thân.

Về sau, Tết Nguyên Tiêu được lưu truyền rộng rãi và ảnh hưởng đến Việt Nam. Tuy nhiên, cũng trong quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa, nước ta đồng thời có sự du nhập của Phật giáo, ảnh hưởng đến nhiều phương diện truyền thống, trong đó có ngày Tết Nguyên Tiêu. Nhờ sự hỗn dung văn hóa này, Tết Nguyên Tiêu cũng có ít nhiều sự biến đổi”.

“Theo truyền thống Phật giáo, ngày Rằm tháng Giêng là ngày trọng đại và vô cùng đặc sắc, mang ý nghĩa rất lớn. Vào ngày này, dân chúng lên chùa cúng dâng sao giải hạn với mong muốn giải trừ tai ách, cầu nguyện an lành. Chính vì vậy mà vào Rằm tháng Giêng, nhiều chùa lập đàn, tụng niệm và hồi hướng công đức đầu năm, mong cầu phát sinh an lành, hạnh phúc”, T.S Đinh Đức Tiến cho biết.

Từ nghi thức Phật giáo này kết hợp thêm với tục thờ cúng tổ tiên của người Việt, từ đó, không gian thờ cúng của ngày Rằm tháng Giêng càng mang nhiều ý nghĩa hơn.

Lễ Phật cả năm không bằng cúng Rằm tháng Giêng

“Nguyên” là thứ nhất, “tiêu” là đêm, Tết Nguyên Tiêu có nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm mới. Tết Nguyên Tiêu còn được dân gian gọi là Tết Thượng Nguyên, bởi còn có Tết Trung Nguyên (rằm tháng bảy) và Tết Hạ Nguyên (rằm tháng mười).

Người Việt Nam có câu "Lễ Phật cả năm không bằng cúng Rằm tháng Giêng". Điều này cho thấy tầm quan trọng của ngày Tết Nguyên tiêu trong đời sống tâm linh của người Việt. Chính vì vậy mà vào ngày lễ này, các gia đình thường rất cẩn thận trong việc sắm lễ cúng. Nhiều người còn lên chùa cầu may mắn, bình an rồi mới làm lễ tại nhà.

cung ram thang gieng va nhung dieu khong phai ai cung biet
Ngày Rằm tháng Giêng, nhiều người thường đi chùa để cầu bình an.

Rằm tháng Giêng còn được coi là Tết muộn, bởi dư âm của những ngày Tết Nguyên Đán vẫn còn và nhiều gia đình vẫn tiếp tục ăn Tết, gói bánh chưng, chơi mai, đào nở muộn. Đây cũng là dịp để những người không may đau yếu vào đúng dịp Tết, sau Tết đã khoẻ mạnh trở lại hoặc nhiều gia đình tang ma có người chết vào dịp Tết Nguyên Đán, được ăn tết “bù”...

Vì vậy, từ lâu trong tâm thức người Việt, Rằm tháng Giêng đã có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán. Ngày nay, cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, cách đón ngày Rằm của người dân cũng ít nhiều thay đổi.

Tùy theo tín ngưỡng và ngành nghề, có gia đình lễ bái chư Phật, có gia đình cúng thổ công, thần tài hoặc cúng âm hồn... Nhưng nhà nào cũng phải có lễ cúng gia tiên để bày tỏ lòng hiếu kính với ông bà, cha mẹ, cảm ơn trên đã phù hộ cho con cháu an lành, làm ăn khá giả.

Cách sắm lễ vật

Nhiều người tin rằng, thời điểm này là lúc Phật giáng lâm. Bởi thế ngày rằm tháng Giêng, người Việt rất coi trọng lễ cúng tại nhà. Các gia đình thường sắm hai lễ cúng rằm, một là cúng Phật, hai là cúng gia tiên.

Tuy nhiên, hiện nay do điều kiện cuộc sống, mỗi gia đình lại tùy biến linh động cúng vào ngày, giờ khác nhau, nhưng đều thể hiện tinh thần chung là tấm lòng thành kính và biết ơn của con cháu đối với tổ tiên, ông bà, thần thánh.

Theo T.S Đinh Đức Tiến, cúng Phật là mâm lễ chay tinh khiết, bắt buộc phải có hương hoa oản quả. Đặc biệt, không thể thiếu được cau, lá trầu và chút rượu trắng.

cung ram thang gieng va nhung dieu khong phai ai cung biet
Lễ vật trên mâm cúng thường là đồ chay.

Giờ “chuẩn” để cúng rằm tháng Giêng, T.S Đinh Đức Tiến cho rằng, theo quan niệm dân gian, thích hợp và chính xác nhất là thường cúng vào giờ Ngọ.

Dân Trí

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

"Mái ấm Công đoàn" giúp cô giáo Bùi Thị Hoa thoát cảnh ngập, lụt

"Mái ấm Công đoàn" giúp cô giáo Bùi Thị Hoa thoát cảnh ngập, lụt

(LĐTĐ) "Tôi rất xúc động và xin cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ của các cấp Công đoàn Thủ đô, nhà trường và đồng nghiệp. Mái ấm này tiếp thêm ...
Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm Rạng Đông - doanh nghiệp tiêu biểu do doanh nhân cao tuổi quản lý

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm Rạng Đông - doanh nghiệp tiêu biểu do doanh nhân cao tuổi quản lý

(LĐTĐ) Chiều 27/10, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã đến thăm và làm việc với Công ty cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông ...
Thắng nhọc nhằn Đài Bắc Trung Hoa, U23 Việt Nam để lại nhiều nỗi lo

Thắng nhọc nhằn Đài Bắc Trung Hoa, U23 Việt Nam để lại nhiều nỗi lo

(LĐTĐ) Dù được đánh giá cao hơn rất nhiều so với đối thủ, nhưng U23 Việt Nam đã có một trận đấu rất vất vả trong việc xuyên phá "xe bus ...
Mô hình thành phố thông minh của Viettel được công nhận hiệu quả và sáng tạo nhất thế giới

Mô hình thành phố thông minh của Viettel được công nhận hiệu quả và sáng tạo nhất thế giới

(LĐTĐ) Giải thưởng thành phố thông minh (The Smart Cities Award) là hạng mục nhằm tìm kiếm một giải pháp hoạt động hiệu quả và sáng tạo, đem lại lợi ích ...
Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn 4 nhóm giải pháp miễn, giảm thuế hỗ trợ doanh nghiệp, người dân

Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn 4 nhóm giải pháp miễn, giảm thuế hỗ trợ doanh nghiệp, người dân

(LĐTĐ) Ngày 27/10, Chính phủ đã ban hành Nghị định 92/2021/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Nghị quyết số 406/NQ-UBTVQH15 ban hành một số giải pháp nhằm hỗ trợ doanh ...
Trao "Mái ấm Công đoàn" cho chị Lê Thị Hương

Trao "Mái ấm Công đoàn" cho chị Lê Thị Hương

(LĐTĐ) Chiều 27/10, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội Lê Đình Hùng trực tiếp đi trao "Mái ấm Công đoàn" cho chị Lê Thị Hương ...
Vượt đại ngàn đưa “ống nghe” về bản cứu người

Vượt đại ngàn đưa “ống nghe” về bản cứu người

(LĐTĐ) Bác sĩ Và Bá Tủa là người con của dân tộc Mông, ở xã biên giới Nhôn Mai, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trên bản Huồi Cọ ...

Tin khác

Phát huy truyền thống tương thân tương ái từ "Bếp ăn Chữ thập đỏ"

Phát huy truyền thống tương thân tương ái từ "Bếp ăn Chữ thập đỏ"

(LĐTĐ) Từ năm 2015 đến nay, Hội Chữ thập đỏ huyện Thanh Trì đã duy trì bếp ăn từ thiện phát miễn phí cho bệnh nhân nghèo đang điều trị tại các Bệnh viện K2 - xã Tam Hiệp, K3 - xã Tân Triều và bệnh nhân đang chạy thận tại Bệnh viên Nông nghiệp huyện.
Nhiều cá thể gấu bị nuôi nhốt tại Long An được chuyển tới trung tâm cứu hộ

Nhiều cá thể gấu bị nuôi nhốt tại Long An được chuyển tới trung tâm cứu hộ

(LĐTĐ) Theo thông tin từ Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), ngày 26/10, sau một thời gian dài được Chi cục Kiểm lâm tỉnh Long An và các tổ chức bảo tồn cùng vận động, 3 cá thể gấu ngựa (Ursus thibetanus) đã được một chủ gấu tại huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An tự nguyện chuyển giao đến Trung tâm Gấu thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên (tỉnh Đồng Nai).
Thành công nhờ đam mê ẩm thực truyền thống

Thành công nhờ đam mê ẩm thực truyền thống

(LĐTĐ) Từng gắn bó với nhiều công việc, có mức thu nhập hấp dẫn, thế nhưng chị Phương Thảo - Chủ nhân của “Bếp dì 13” đã lựa chọn khởi nghiệp ở lĩnh vực ẩm thực truyền thống. Bằng sự nhiệt huyết, đam mê và chu toàn trong từng món ăn, chị Phương Thảo đã đưa đến nhiều món ăn ngon cho các gia đình bận rộn nhưng ưa thích ẩm thực truyền thống.
Chuyện về những thanh niên nghĩa hiệp trong đại dịch Covid-19

Chuyện về những thanh niên nghĩa hiệp trong đại dịch Covid-19

(LĐTĐ) Với ngọn lửa nhiệt huyết của tuổi trẻ, luôn khát khao đóng góp cho cộng đồng, những người thanh niên nghĩa hiệp, không quản ngại khó khăn của bản thân, sẵn sàng làm mọi việc để góp sức cùng cả nước đẩy lùi dịch bệnh và truyền cảm hứng cho nhiều người.
Huyện Thanh Trì chú trọng phát huy vai trò người cao tuổi

Huyện Thanh Trì chú trọng phát huy vai trò người cao tuổi

(LĐTĐ) Sáng nay (22/10), huyện Thanh Trì tổ chức Hội nghị tổng kết công tác Hội Người cao tuổi (NCT) nhiệm kỳ 2016-2021, đề ra phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2021-2026.
Thúc đẩy truyền thông nâng cao nhận thức của người dân về tiêm vắc xin phòng Covid-19

Thúc đẩy truyền thông nâng cao nhận thức của người dân về tiêm vắc xin phòng Covid-19

(LĐTĐ) Từ tháng 10/2021 đến tháng 4/2022, dự kiến sẽ có 35.000 người dân và 3.000 cán bộ, hội viên, tình nguyện viên Hội Chữ thập đỏ và nhân viên y tế thành phố Hồ Chí Minh được truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng và hỗ trợ trong công tác tiêm vắc xin phòng Covid-19.
Tiếp nhận tài trợ hơn 11 tỷ đồng cho trẻ em bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

Tiếp nhận tài trợ hơn 11 tỷ đồng cho trẻ em bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

(LĐTĐ) Ngày 21/10/2021, tại Bộ Lao động - Thương Binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam tổ chức tiếp nhận tài trợ của các đơn vị ủng hộ trẻ em bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19.
Đưa hàng trăm người già, phụ nữ và trẻ em về quê miền Tây

Đưa hàng trăm người già, phụ nữ và trẻ em về quê miền Tây

(LĐTĐ) Hơn 700 người già, phụ nữ và trẻ em ở 5 tỉnh Bạc Liêu, Hậu Giang, Kiên Giang, Sóc Trăng, Trà Vinh được đưa về quê.
Tạo điều kiện tối đa cho phụ nữ vươn lên thúc đẩy phục hồi kinh tế sau đại dịch

Tạo điều kiện tối đa cho phụ nữ vươn lên thúc đẩy phục hồi kinh tế sau đại dịch

(LĐTĐ) Ngày 20/10, Cơ quan Liên Hiệp Quốc về Phụ nữ (UN Women), Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Unilever Việt Nam, Đại sứ quán Vương quốc Anh, Ngân hàng Standard Chartered và Facebook cùng phối hợp tổ chức hội thảo trực tuyến “Phụ nữ vươn lên thúc đẩy phục hồi kinh tế sau đại dịch Covid-19” nhằm thúc đẩy trao quyền cho phụ nữ, chung tay cùng các tổ chức, doanh nghiệp hỗ trợ phụ nữ vượt qua khó khăn và hồi phục kinh tế sau đại dịch Covid-19.
"Chiến binh" Nguyễn Xuân Hoàn vượt qua bệnh tật cống hiến vì cộng đồng

"Chiến binh" Nguyễn Xuân Hoàn vượt qua bệnh tật cống hiến vì cộng đồng

(LĐTĐ) Chỉ cần khi cảm thấy sức khỏe tốt hơn, đồng đội lại thấy anh Nguyễn Xuân Hoàn - Phó Trưởng team Tân binh, Câu lạc bộ Xe bán tải địa hình Việt Nam (PVC Club) năng nổ trong các hoạt động an sinh xã hội vì cộng đồng. Kể cả khi đang điều trị bệnh, anh vẫn hỗ trợ qua điện thoại, Facebook… Anh trở thành người truyền lửa nhiệt huyết, khao khát cống hiến đến nhiều người, cùng nỗ lực để cuộc sống tốt đẹp hơn.
Xem thêm
Phiên bản di động